Veenbranden blussen in tijden van corona (Greenpeace)

In Rusland traint Greenpeace vrijwilligers om natuurbranden te voorkomen en te blussen. Hoe gaat het met dit programma in tijden van corona? Een update uit Moskou.

Natuurbranden: terugkerend fenomeen

Jaarlijks gaat in Rusland een gebied van 40 miljoen hectare in vlammen op – een gebied ter grootte van tien keer Nederland. Deze bos- en veenbranden zijn geen natuurverschijnsel, in 90 procent van de gevallen zijn ze een gevolg van menselijk handelen. Vaak zijn ze aangestoken door boeren, vanwege de misvatting dat hun grond vruchtbaarder wordt. Of ontstaan ze door een sigaret of kampvuur dat niet goed is uitgemaakt. Uit een analyse van satellietbeelden door Greenpeace Rusland blijkt dat sinds het begin van dit jaar al 13,5 miljoen hectare, ruim drie keer Nederland, getroffen is door branden.

Voorlichting en brandweertraining

De klimaatcrisis maakt dit soort bos- en veenbranden extra hevig. En deze natuurbranden zorgen vervolgens weer voor verdere opwarming van de aarde. En Covid-19 of niet, die natuurbranden gaan gewoon door als er niks aan gedaan wordt. Greenpeace zette een uniek voorlichtings- en  trainingsprogramma in Rusland op touw. In de kwetsbaarste regio’s van het land werken we samen met lokale vrijwilligers, waaronder heldhaftige brandweervrouwen en -mannen, op om de natuur te beschermen én te herstellen. 

(Tekst loopt door onder de foto’s)

Vorige

https://storage.googleapis.com/planet4-netherlands-stateless/2020/05/33d214b3-md-gp-brandweertraining-rusland-008-1944x1366.jpg

Projectleider Lyuda Kryukovskaya van Greenpeace Rusland, bij een trainingskamp voor vrijwilligers (2019). © Marten van Dijl/Greenpeace

Veenbranden zijn hardnekkig en lastig te blussen. © Marten van Dijl/Greenpeace

Vrijwilligers krijgen op een kamp in Lake Ladoga ten noorden van St Petersburg, Rusland, met Greenpeace training bosbranden blussen. © Marten van Dijl/Greenpeace

© Marten van Dijl/Greenpeace

Met drones wordt de omgeving verkend op mogelijke 'hotspots' © Marten van Dijl/Greenpeace

Projectleider Lyuda Kryukovskaya van Greenpeace Rusland, bij een trainingskamp voor vrijwilligers (2019). © Marten van Dijl/Greenpeace

Publieksvoorlichting: bel de brandweer, ook voor een klein bermbrandje, want dit wordt later een hardnekkige veenbrand. © Greenpeace Rusland

Publieksvoorlichting: Gooi geen sigarettenpeuk uit je auto en help mee natuurbranden te voorkomen. © Greenpeace Rusland

Vanuit Moskou vertelt Lyuda over de aanpassingen aan het Wildfires Project, vanwege de corona pandemie.

Volgende

Bellen met Moskou

Op een onverwacht regenachtige middag bellen we met onze collega Lyuda in Moskou. Hoe vergaat het haar in tijden van corona?  Hoe moet het verder met het project om vrijwilligers te trainen tot brandweervrouwen en -mannen?

 “Dit is perfect weer voor een vakantie,” begint Lyuda verrassend enthousiast, want ook in Moskou is het nat weer. “De regen is goed tegen de gras- en veenbranden hier in Rusland. We hadden geen sneeuw deze winter, het land is daardoor niet nat genoeg om branden te weerstaan. Het wordt elk jaar droger en er zijn meer hotspots in het grasland.”

Barbecues en brandweervrouwen

Lyuda leidt het team dat keihard werkt om het aantal en de omvang van branden in Russische veengebieden terug te dringen. Dat doen ze samen met tientallen vrijwillige brandweervrouwen en -mannen, die getraind worden door Greenpeace. Sinds 2018 gebeurt dat met steun van de Nationale Postcode Loterij. 

“Die steun betekent heel veel voor ons. Eerst waren er zo’n vier lokale groepen van deze vrijwillige brandweerlieden. Nu zijn het er twintig in heel Rusland. Onze voorlichting over het voorkomen van de branden wordt landelijk uitgezonden en is te zien in treinen en op stations. We bereiken nu veel meer mensen. We willen hen bewust maken van de gevaren van het aansteken van grasland, van barbecuen en van het weggooien van sigarettenpeuken.” 

Ruim 90 procent van de bosbranden in Rusland ontstaat door menselijk handelen. Bijvoorbeeld door het niet goed uitmaken van sigaretten en kampvuren. Ook denken veel boeren ten onrechte dat ze hun land vruchtbaarder maken door het in brand te steken. 

Rapid response in tijden van corona

Maar hoe passen onze Russische collega’s zich aan in het coronatijdperk? Kunnen ze er nog wel op uittrekken? Hoe moet het verder met de trainingen voor nieuwe brandweervrijwilligers?

“De coronacontext is een enorme uitdaging voor ons. Het voorjaar is juist de tijd om mensen bij ons werk te betrekken, want dan ontstaan de grasbranden door achteloosheid, en die monden later uit in veenbranden.

Al onze groepsactiviteiten in het veld hebben we moeten uitstellen. Maar de trainingen gaan wel door, in korte tijd hebben we ze allemaal in een online vorm gegoten. Denk aan webinars over het probleem van de branden, maar ook over blusapparatuur, en veiligheid tijdens het blussen. Ik ben zo trots op ons team! We zijn gewend om snel op crises te reageren, rapid response noemen we dat. We werkten al veel op afstand en online, maar dit is echt wel een groot verschil. Zelf moet ik ook echt binnen blijven vanwege een kwetsbare gezondheid. Ik word er soms gek van.”

Maar niet voor alles is een oplossing via internet te bedenken. “De veldbezoeken kunnen we natuurlijk niet door online varianten vervangen. We hebben ze aangepast, we gaan nu in kleine groepjes van twee of drie personen op pad, in plaats van met zes tot tien mensen. En in de dorpen onderweg stoppen we niet meer voor een praatje met de mensen. We spreken ze alleen nog telefonisch,” zegt Lyuda met spijt in haar stem.

“De komende tijd bekijken we wat we met onze real life bijeenkomsten doen. We willen mensen niet pushen om naar groepsbijeenkomsten te komen. Ons jaarlijkse landelijke trainingskamp gaat in elk geval niet door.”

Droogte en drones

Wat nog wel doorgang kan vinden is het monitoren met satelliet- en dronegegevens van mogelijke branden op het platteland. “Doordat we hiermee de situatie van een groot gebied goed in de gaten kunnen houden, hebben we echt een toegevoegde waarde. We sturen de gegevens over zogenoemde hotspots, waar mogelijk brand is, naar de lokale brandweer. Die weet daardoor weet waar ze heen moeten. We horen van ze dat ze daar erg blij mee zijn. We waren verrast door hun inzet en dankbaarheid voor de informatie, de terugkoppeling die we van ze kregen.” Waar nodig komen de vrijwilligersteams zelf in actie om de branden te blussen. “Daarmee voorkomen we dat de branden ondergronds doorsmeulen als veenbrand, en later elders weer opvlammen tijdens de droogte.”

En de overheid dan?

Vervult Greenpeace daarmee een rol die eigenlijk de verantwoordelijkheid van de autoriteiten is?

“Overal ter wereld is de hulp van vrijwilligers nodigs bij het bestrijden van branden. Dat is in Rusland niet anders. En dat lukt het beste als ze goed getraind zijn. We hebben zoveel branden, dat kan het systeem niet aan. De brandweer moet keuzes maken en kiest doorgaans voor bewoonde gebieden als prioriteit, want daar staan mensenlevens op het spel. De bossen en veengebieden zijn helaas minder goed beschermd. Vrijwilligers kunnen helpen om die gebieden beter te beschermen.”

Hoe kijkt Lyuda naar de toekomst?

“Ik ben hoopvol. Het aantal vrijwilligersgroepen dat actief is bij het voorkomen en blussen van de branden, is enorm gegroeid. Maar misschien nog wel belangrijker: We zien dat de bewustwording over het ontstaan van de gras- en veenbranden groeit. Mensen erkennen het gevaar van open vuur en passen hun gedrag aan. Dit project levert daar een cruciale bijdrage aan. 

De coronacrisis dwingt ons om creatief naar nieuwe benaderingen te kijken, om mensen te betrekken bij het oplossen van de natuurbranden. Dat is een prikkelende en bijzondere ervaring.”

Resultaten 2018 -2019

De resultaten van het project zijn veelbelovend. Het aantal groepen vrijwilligers nam dankzij de trainingen toe van vier naar ruim twintig. Op nationale televisie, in treinen en op stations worden mensen met spots en posters geïnformeerd over de gevaren van branden die ontstaan door barbecueën, sigarettenpeuken en het in brand steken van landbouwgronden door boeren. Dit alles werpt zijn vruchten af. Uit landelijke opinie-onderzoeken blijkt een grote toename van bewustwording en gedragsverandering. Ten opzichte van 2018 nam het aantal natuurbranden in heel Rusland met maar liefst 30 procent af.

Eind 2020 zal Greenpeace het gezamenlijke project afronden en komt er een einde aan drie waardevolle jaren van steun door de Nationale Postcode Loterij. Vanaf volgend jaar gaan de vrijwillige brandweerteams op eigen kracht verder, met de richtlijnen, expertise en uitrusting die ze door het project verwierven.

Om hen zo goed mogelijk te ondersteunen, is jouw hulp hard nodig. Steun je ons met een donatie?

https://storage.googleapis.com/planet4-netherlands-stateless/2020/05/ee0f1378-md-gp-brandweertraining-rusland-167-1024x701.jpg

Projectleider Lyuda Kryukovskaya van Greenpeace Rusland, bij een trainingskamp voor vrijwilligers (2019). © Marten van Dijl/Greenpeace
https://www.greenpeace.org/nl/natuur/40384/groet-uit-moskou/

Rutte, red ons klimaat en de bossen! (Greenpeace)

Bossen zijn het beste geneesmiddel tegen de klimaatcrisis. Om bosgebied wereldwijd te beschermen, moet er een Europese Bossenwet komen. Dan mogen bedrijven geen producten meer verkopen in Europa die elders leiden tot ontbossing. Om premier Rutte en aankomend Commissievoorzitter Ursula von der Leyen op het belang van deze bossenwet te wijzen, brachten we hen een bezoekje bij het Catshuis in Den Haag.

https://storage.googleapis.com/planet4-netherlands-stateless/2019/09/19-09-03_J6B0086-LR.jpg

Een Europese bossenwet is nu nodig

Rutte en Von der Leyen spraken in het Catshuis over de plannen van Nederland en Europa. Door hen met een brandende wereldbol welkom te heten, maakten we duidelijk dat het nu of nooit is om de klimaatcrisis te lijf te gaan. Zij moeten direct aan de slag met een Europese Bossenwet.

Hilde Stroot, programmaleider: ‘’De Europese vraag naar soja voor veevoer en rundvlees leidt in Brazilië voor allesvernietigende boskap en bosbranden. Een Europese Bossenwet zorgt ervoor dat de producten die we in Europa kopen, niet tot vernietiging van de Amazone en andere bossen leidt. En de banken die ons geld beheren, kunnen dan niet meer investeren in bedrijven die bossen vernietigen.”

https://www.greenpeace.org/nl/natuur/23023/rutte-red-ons-klimaat-en-de-bossen/

Zo bestrijden we natuurbranden in Rusland (Greenpeace)

Jaarlijks gaat in Rusland een bosgebied van 40 miljoen hectare in vlammen op – een gebied ter grootte van tien keer Nederland. De gevolgen van deze megabranden reiken tot ver buiten de Russische landsgrenzen. Presentatrice Tess Milne zag met eigen ogen hoe we in actie komen om bosbranden te voorkomen en te bestrijden. 

De branden zijn een ramp voor de mens, vanwege de giftige rookwolken. Ze vernietigen de natuur en verergeren de klimaatcrisis met tonnen extra CO2 uitstoot, waardoor het klimaat nog sneller oververhit raakt. Daarnaast vervuilen de zwarte asdeeltjes de poolkappen. Die verliezen daardoor hun reflecterende vermogen, waardoor ze nog sneller smelten. Zo dragen deze megabranden op grote schaal bij aan de wereldwijde klimaatcrisis.

Wat gebeurt er precies in Rusland?

De Russische overheid blust slechts 5 procent van de branden. Er is weinig over deze branden bekend onder de lokale bevolking. De branden komen pas in de publiciteit als miljoenensteden bedekt raken met giftige rook. Ruim 90 procent van de bosbranden in Rusland ontstaat door menselijk handelen. Bijvoorbeeld door het niet goed uitmaken van sigaretten en kampvuren. Ook denken boeren ten onrechte dat ze hun land vruchtbaarder maken door het in brand te steken.

Het tegendeel is waar; deze branden verwarmen omliggend veengebied, waardoor het veen vlam vat. De veenbrand verspreidt zich daarna ondergronds – via de veenwortels – naar andere gebieden. Daardoor lijkt het alsof branden ‘uit het niets’ ontstaan, maar in werkelijkheid zijn ze veroorzaakt door mensen zelf. Het bestrijden van de mythes over het ontstaan van de bosbranden is hoognodig, zodat er meer branden voorkomen kunnen worden.

Vorige Volgende

 

Opleiden van lokale vrijwilligers is de oplossing

Waar de Russische regering is gestopt met de bestrijding van megabranden, komen wij in actie. Met steun van de Nationale Postcode Loterij organiseren we trainingskampen, waar vrijwilligers uit heel Rusland getraind worden om uiteindelijk in hun eigen regio branden te blussen. Na de training kunnen zij zich aansluiten bij een van de twaalf coördinatiecentra in de kwetsbaarste regio’s van het land. Van daaruit worden zij voorzien van verdere trainingen en materiaal. Deze vrijwilligers worden in hun regio ‘ambassadeurs’ die naast het blussen van branden betrokken zijn bij voorlichtings- en educatieprogramma’s. 

Tess Milne onderging een training in Rusland

 

Waar veel Russen in eerste instantie dachten dat bosbranden uit zichzelf ontstaan, leren ze door de trainingen dat ze deze ramp zelf kunnen voorkomen en bestrijden. Door vrijwillige brandweerteams op te leiden en voorlichtingscampagnes te geven, zijn er nu 30 procent minder bosbranden tijdens het lenteseizoen in heel Rusland.  

Vorige

https://storage.googleapis.com/planet4-netherlands-stateless/2019/08/MD-GP-BRANDWEERTRAINING-RUSLAND-029-1-1962x1366.jpg

LAKE LADOGA, RUSLAND - Tess Milne. Vrijwilligers krijgen op een kamp in Lake Ladoga ten noorden van St Petersburg, Rusland, met assistentie van Greenpeace training bosbranden blussen. © MARTEN VAN DIJL

https://storage.googleapis.com/planet4-netherlands-stateless/2019/08/MD-GP-BRANDWEERTRAINING-RUSLAND-43-2048x1359.jpg

LAKE LADOGA, RUSLAND - Project co-leader Grigory Kuksin. Vrijwilligers krijgen op een kamp in Lake Ladoga ten noorden van St Petersburg, Rusland, met assistentie van Greenpeace training bosbranden blussen. © MARTEN VAN DIJL

https://storage.googleapis.com/planet4-netherlands-stateless/2019/08/MD-GP-BRANDWEERTRAINING-RUSLAND-062-1-2037x1366.jpg

LAKE LADOGA, RUSLAND - Project co-leader Grigory Kuksin en Tess Milne. Vrijwilligers krijgen op een kamp in Lake Ladoga ten noorden van St Petersburg, Rusland, met assistentie van Greenpeace training bosbranden blussen. © MARTEN VAN DIJL

Volgende

Hoe nu verder?

Komend jaar zullen we onze trainingen voortzetten om de enorme CO2 uitstoot van de natuurbranden in Rusland te beperken. Daarnaast gaan we de natuur helpen met het herstel na een flinke brand; vanaf eind 2019 wordt gestart met workshops over veenrestauratie. Dit is een belangrijk middel om getroffen gebieden een extra handje te helpen met de wederopbouw.

https://www.greenpeace.org/nl/natuur/21398/zo-bestrijdt-greenpeace-natuurbranden-in-rusland/

Dit moet je weten over de bosbranden in Oost-Siberië (Greenpeace)

Een ecologische catastrofe vindt momenteel plaats in Oost-Siberië. Liefst 3,3 miljoen hectare bos staat in brand; een gebied zo groot als België. In vijf Russische regio’s, waar de rook van deze branden zich heeft verspreid, is de noodtoestand uitgeroepen. Dit is wat je moet weten over deze klimaatcrisis.

Sinds wanneer staat Siberië in brand?

Gigantische bosgebieden in Siberië staan jaarlijks in brand; dit jaar al sinds mei. De Russische overheid besloot geen geld uit te geven aan het blussen van deze, toen nog kleine brandjes, , omdat ze plaatsvinden in zogeheten ‘zones of control’. Dat zijn gebieden waar de branden volgens de overheid geen gevaar opleveren voor de economie of de gezondheid van de bevolking. Sterker nog, slechts 5 procent van de huidige branden in Rusland worden geblust. Door niet in te grijpen, konden de branden zich uitbreiden tot buiten de grenzen van de ‘zones of control’.

https://storage.googleapis.com/planet4-netherlands-stateless/2019/08/0e1df6a3-zy1g6269.jpg

Hoe zijn de branden ontstaan?

Uit de officiële statistieken en onderzoek van Greenpeace blijkt dat 90 procent van de bosbranden in Rusland bewust en onbewust worden aangestoken door mensen. Volgens satellietbeelden begonnen de meeste huidige bosbranden in Siberië rond houtkap-locaties, langs wegen en rivieren waar mensen kampvuren verlichten. Het is goed denkbaar dat het gekapte hout is verbrand als ‘opruim-actie’ om het organische materiaal te verwerken. Greenpeace waarschuwt echter al lange tijd dat deze wijze van ‘opruimen’ gevaarlijk is in ‘zones of control’ omdat deze gebieden niet goed gemonitord worden, maar wel te maken hebben met extreme droogte en er dus extra gevaar is voor het ontstaan van branden.

Wat zijn de gevolgen?

Bijtende smog verspreid zich tot ver buiten Siberië en vormt een bedreiging voor de volksgezondheid. Volgens satellietbeelden hebben Siberische branden meer dan 4 miljoen vierkante kilometer aan rook veroorzaakt in centraal Noord-Azië. Elke dag worden nieuwe gebieden in brand gestoken; dorpen in Siberië en het Verre Oosten zijn in gevaar. Deze branden stoten 166,5 Mt CO2 uit, dat gelijk staat aan zo’n 36 miljoen auto’s in één jaar tijd.

De rook van deze branden heeft zich intussen verspreid over het grondgebied van Chakassia, Altai Krai, Kemerovo, Novosibirsk, Omsk en Tomsk. Bewoners van duizenden plaatsen klagen over de verslechtering van hun gezondheidstoestand. Er gaan al vergelijkingen op met de situatie in 2010, toen ruim 55.000 mensen in Moskou stierven door rookontwikkeling als gevolg van branden.

https://storage.googleapis.com/planet4-netherlands-stateless/2019/08/2a4509bb-zy1g6131.jpg

Greenpeace trainingskampen om mythes te ontkrachten

Greenpeace organiseert sinds 5 jaar trainingskampen voor lokale burgers op meerdere plekken in Rusland. Via dit programma leren zij hoe branden ontstaan en hoe men gezamenlijk in actie kan komen om kleine brandjes te blussen om uitbreiding te voorkomen. Inmiddels hebben duizenden Russische burgers aan deze kampen deelgenomen. En dat is nodig, want er bestaan vele mythes onder burgers over het ontstaan van de branden. Veel boeren denken bijvoorbeeld dat hun grond vruchtbaarder wordt door het brandende as.

Presentatrice Tess Milne reist van 2 tot en met 6 augustus met Greenpeace mee naar Rusland om één van de eerste trainingskampen te bezoeken bij Lake Ladoga. Hou onze kanalen in de gaten voor meer informatie.

https://www.greenpeace.org/nl/klimaatverandering/21130/wat-gebeurt-er-in-siberie/

Blog: Waarom ik, bezorgde Braziliaanse, meeliep met de klimaatmars (Greenpeace)

Wie aan Brazilië denkt, denkt aan voetbal, carnaval én het Amazonewoud. Dit ecosysteem is onderdeel van onze Braziliaanse identiteit met al zijn diversiteit aan flora, fauna, mens en cultuur. Maar ik maak me nu grote zorgen om dit grootste regenwoud ter wereld. Nederland – als belangrijke handelspartner van Brazilië – kán en moét er alles aan doen om dit Braziliaanse regenwoud te redden van president Bolsonaro, de Braziliaanse agrarische elite en van de ondergang.

De huidige Braziliaanse president Bolsonaro vindt dat regenwouden en andere natuurgebieden mogen wijken voor economische groei.Wij weten dat alleen de ‘happy few’ zal profiteren; een klein groepje grootgrondbezitters en industriëlen die rijk worden van houtkap, mijnbouw en mega-landbouwprojecten.

Inheemse groepen die van het bos afhankelijk zijn, worden als eerste de dupe van deze boskap. Zij verliezen namelijk het land waarvan zij leven. Daarna volgt de rest van Brazilië. De Amazone is volgens wetenschappers dicht bij het kantelpunt; nog meer boskap zal het ecosysteem onherstelbaar aantasten. Regen en bosbranden veranderen het gebied in een savanne. Waar ik vandaan kom, Sao Paulo, een regio van 248 209,426 km2, wordt een woestijn. Uiteindelijk heeft de ontbossing gevolgen voor het wereldwijde klimaat, ook hier in Nederland.

Wij kunnen er niet op vertrouwen dat onze eigen Braziliaanse regering het Amazonewoud en andere natuurgebieden goed zal beschermen. Tot nu toe is Nederland onderdeel van de vernietiging van Braziliaanse natuurgebieden door de import van grote hoeveelheden Braziliaanse soja voor veevoer. Nederland moet nu onderdeel worden van de oplossing.

Nederland kan dat doen door bijvoorbeeld bosbescherming een verplicht onderdeel te maken van de handel tussen Europa en Brazilië. Bijvoorbeeld door nieuwe wetgeving. Bosbescherming wereldwijd kan dan onderdeel zijn van het Nederlandse klimaatplan. En roep vooral de Braziliaanse president op om het Amazonewoud te beschermen en de rechten van de inheemse bevolking te respecteren.

Want het Amazonewoud moet blijven. Dat is in ieders belang, ook van Nederland.

Claudia Borges, Braziliaanse, al 25 jaar in Nederland

https://storage.googleapis.com/planet4-netherlands-stateless/2019/03/e03738e3-claudia-225x300.jpeg

https://www.greenpeace.org/nl/natuur/15266/blog-waarom-ik-meeliep-met-de-klimaatmars/