Droogte houdt aan: hoe droog is het en wat merk je daarvan? (NOS Binnenland)

Het is al lange tijd warm en droog in Nederland. Vandaag werd bekend dat de wateraanvoer in de Nederlandse rivieren weer verder is gedaald. De aanvoer van de Rijn bij Lobith is afgenomen tot 780 kubieke meter per seconde en zal nog verder dalen naar 750 kuub, wat volgens Rijkswaterstaat "uitzonderlijk laag" is voor de zomerperiode.

Waar is het neerslagtekort het grootst en is er nog wel genoeg drinkwater? Vijf vragen en antwoorden over de droogte.

Hoe droog is het?

In de zomer heeft Nederland vaker te maken met droge periodes, doordat er dan meer water verdampt dan dat er neerslag valt. Maar momenteel staat 2022 volgens het KNMI wel in de top-5 van droogste jaren sinds het begin van de metingen in 1901. Het weerinstituut baseert zich op het zogeheten neerslagtekort: het verschil tussen verdamping en neerslag. Ook de lagere hoeveelheid aangevoerd water in de Rijn en Maas speelt mee.

Het neerslagtekort schommelt deze maand tot nu toe gemiddeld tussen ongeveer 220 en 245 millimeter, terwijl zo'n 120 millimeter normaal is voor begin augustus.

Alleen in 2018 en 1976 was het tekort in deze maand nog hoger, is te zien in deze grafiek:

Ook de komende periode wordt geen regen verwacht en de huidige droogte houdt voorlopig dus nog wel even aan. Deze week staan ons opnieuw hoge temperaturen te wachten: in grote delen van het land kan het meer dan 30 graden worden.

Waar is het momenteel het droogst?

In Zeeland, Zuid-Limburg en Oost-Gelderland is het neerslagtekort op dit moment het grootst. Vooral het westen van Zeeland moet het ontgelden: daar is het neerslagtekort opgelopen tot meer dan 300 millimeter. Volgens waterschap Scheldestromen is het aan de Zeeuwse kust momenteel droger dan in recordjaar 1976.

Zeeland is nu de droogste provincie van Nederland. Het waterschap en de boeren maken gebruik van nieuwe manieren om de droogte het hoofd te bieden:

Het Zeeuwse waterschap gebruikt sinds vorige week gezuiverd rioolwater om de sloten in de provincie aan te vullen. Daarmee probeert het waterschap schade door de droogte zo veel mogelijk te voorkomen, zoals inklinking van de veenlagen in de bodem. Normaal wordt het gezuiverde rioolwater afgevoerd naar zee, maar nu verspreidt het zich dus langzaam over de omgeving.

Wat merk je van de droogte?

Sinds vorige week geldt in Nederland een feitelijk watertekort: de vraag naar water is groter dan wat er binnenkomt in de vorm van regen of via de rivieren. Tot nu toe merken vooral mensen in de scheepvaart en landbouw dat er een tekort is. In sommige gebieden geldt bijvoorbeeld een sproeiverbod en sommige sluizen worden minder vaak gebruikt.

Verder roept de overheid iedereen op om zuinig te zijn met kraanwater. Minister Harbers van Infrastructuur en Waterstaat vroeg burgers vorige week om goed na te denken of het echt nodig is om hun auto te wassen of hun opblaaszwembadje helemaal te vullen.

Hoe zit het met ons drinkwater?

Een week geleden benadrukten waterbedrijven, die een wettelijke leveringsplicht hebben, dat de drinkwatervoorziening vooralsnog niet in gevaar komt door de droogte. Die situatie is ongewijzigd, zegt een woordvoerder van Vitens, het grootste drinkwaterbedrijf van Nederland. Ook Brabant Water ziet geen verschil met vorige week.

Wel blijft Vitens, dat water levert in onder andere Friesland, Gelderland, Overijssel, Utrecht en Flevoland, mensen oproepen om extra spaarzaam te zijn met water. "We zien dat die bewustwordingscampagne aanslaat", zegt een woordvoerder. "Het leeft echt onder de mensen."

Ook andere waterbedrijven blijven klanten aansporen om hun watergebruik te spreiden en zuiniger met water om te gaan. "Maar er is geen reden tot zorg", zegt een woordvoerder van Brabant Water. Een lagere waterdruk, minder water of een dunner straaltje uit de kraan: dat soort zaken is vooralsnog niet aan de orde.

Wat doet de droogte met de natuur?

Langs rivieren en in de natuur zijn de gevolgen van de droogte goed te zien. Zo zijn delen van rivieren, beken en poelen drooggevallen en kunnen bomen op hogere zandgronden niet meer met hun wortels bij het grondwater.

Gevreesd wordt dat de aanhoudende droogte onomkeerbare gevolgen heeft voor de natuur in Nederland, bijvoorbeeld in de vorm van verzilting in de kustgebieden of bodemdaling in veen- en kleigebieden. Verder waarschuwen waterbeheerders voor blauwalgen in natuurwater, bacteriën die welig tieren bij een combinatie van hoge temperaturen, veel zonlicht en een laag waterpeil.

Bioloog Arnold van Vliet en boswachter Joris Hellevoort vertellen dat de droogte op grote schaal sterfte veroorzaakt in onder meer heide en bosgebieden:

Tot slot verhoogt de aanhoudende droogte het risico op natuurbranden. Inmiddels geldt voor heel Nederland het natuurbrandrisico fase 2, wat betekent dat hulpdiensten, terreineigenaren en natuurbeheerders extra alert zijn op brand.

https://nos.nl/l/2439946

Het wordt deze week weer tropisch warm (NOS Binnenland)

De warme zomer gaat nog even door in Nederland. Het wordt de komende dagen steeds warmer, met vanaf woensdag een paar dagen met temperaturen boven de 30 graden.

Als het zo warm is wordt dat ook wel 'tropisch warm' genoemd. Het blijft waarschijnlijk tot en met het weekend zo warm.

Droog

Er valt ook nauwelijks regen en dat betekent dat de droogte in Nederland nog even blijft en zelfs wat erger wordt. Sinds vorige week is er officieel een watertekort in Nederland. Daarom vraag de regering om extra voorzichtig te zijn en niet te veel water te gebruiken.

Vanwege de droogte moet de brandweer ook rekening houden met natuurbranden. Nu de natuur zo droog is, kan een brand makkelijker ontstaan.

https://www.jeugdjournaal.nl/l/2439772

Opnieuw tropische warmte op komst, waarschuwing voor blauwalg (NOS Binnenland)

Nederland staat opnieuw een week met tropische hitte te wachten. Het wordt de komende dagen steeds warmer, met vanaf halverwege de week in grote delen van het land temperaturen boven de 30 graden.

Dat betekent ook dat de langdurige droogte waar Nederland deze zomer mee kampt, nog wel even zal aanhouden. Behalve enkele lichte buien morgenochtend, wordt er de komende week geen "regen van betekenis" verwacht, zo schrijft Weerplaza. De droogte is zo ernstig dat er sinds afgelopen woensdag sprake is van een feitelijk watertekort. Het schaarse water wordt daarom door een landelijk team over het land verdeeld.

Vanwege de droogte zullen de waterstanden van de grote rivieren zoals de Maas en de Rijn nog verder zakken. Ook de IJssel kampt met een laag waterpeil, daarom is vorige week al een passeerverbod voor schepen ingesteld. De vaargeulen zijn namelijk zo smal, dat er nog maar één schip tegelijk doorheen mag.

Wie de komende dagen verkoeling wil zoeken in natuurwater, moet oppassen voor blauwalg, waarschuwt Rijkswaterstaat. Blauwalg is soms te zien als een groene of blauwe laag op het wateroppervlak, maar het kan ook in het water zitten zonder dat het zichtbaar is. Aanraking met blauwalg kan huidirritaties veroorzaken, maar ook hoofdpijn en darm- en maagproblemen.

Waterschap Rivierenland raadt mensen vanwege blauwalg in de Maas af om te zwemmen in sloten en vaarten in de regio's Rijk van Nijmegen, het Land van Maas en Waal, de Bommelerwaard en het Land van Heusden en Altena. Ook op andere plekken in het land wordt zwemmen afgeraden vanwege blauwalg, zo is te lezen op zwemwater.nl, de site waarop de waterkwaliteit van zwemplekken wordt bijgehouden.

Natuurbranden

Als gevolg van de aanhoudende droogte geldt voor heel Nederland het natuurbrandrisico fase 2. Dat betekent dat de hulpdiensten, terreineigenaren en natuurbeheerders extra alert zijn op brand.

Om natuurbranden te voorkomen, adviseert de brandweer onder meer om niet te roken in een natuurgebied en om een auto niet in droog, hoog gras te parkeren.

Steeds vaker hebben we tropische dagen in Nederland, maar daar zijn we eigenlijk niet op voorbereid. Vooral niet in dichtbevolkte gebieden. Kunnen we ons aanpassen? En hoe dan? NOS op 3 zocht het uit:

https://nos.nl/l/2439754

De 9 ontdekkingen van de week (NOS Binnenland)

Elke zaterdag zetten wij de leukste, grappigste en interessantste ontdekkingen van de afgelopen week voor je op een rij. Met deze keer:

1. Zo maken kangoeroes ruzie

2. Het was echt belachelijk veel werk om de film Knor te maken

3. Door bosbranden worden schildpadden soms roze

4. Er is voor het eerst een WK koorddansen gehouden

5. Wist jij dat zwemmen in een rivier verboden is?

6. Ook dieren hadden verkoeling nodig deze week

7. Niet alleen in de dierentuin, maar ook op de Veluwe!

8. Imran kan goed programmeren en daar verdient 'ie zelfs wat zakgeld mee

9. Je kunt gigantische schilderijen maken op gras en op het strand

https://www.jeugdjournaal.nl/l/2437941

Extra gemaal open om extreem regentekort, ook elders in Europa kurkdroog (NOS Binnenland)

Het zou zo eens in de tien jaar gebeuren, was ooit de verwachting, maar vandaag is voor de vierde keer in twee decennia gemaal De Aanvoerder bij De Meern opengezet. Dit is een van de maatregelen tegen de extreme droogte die Nederland en de rest van Europa teistert.

Als gevolg van het regentekort stroomt er via de Rijn momenteel zo'n 900 kuub water per seconde Nederland binnen. Normaal voor deze tijd van het jaar is 1200 kuub. "Het dreigt in een dag of tien onder de 800 kuub te komen: dat zou de laagste stand zijn sinds het begin van de metingen", zegt Jeroen Haan, dijkgraaf bij het Hoogheemraadschap De Stichtse Rijnlanden.

Zoetwaterkraan open

De extreme situatie, als gevolg van klimaatverandering, dwingt Nederland de 'zoetwaterkraan' open te draaien. Bijvoorbeeld door de inzet van gemalen als De Aanvoerder en het verder openzetten van Prinses Irenesluizen bij Wijk bij Duurstede.

Op die manier worden twee problemen aangepakt: het tekort aan water voor natuur en landbouw, en verzilting. "Het extra water duwt het in het westen opkomende zoute water terug", legt dijkgraaf Haan uit. Want door de droogte komt daar steeds meer zout water omhoog vanuit de grond, en dringt het verder door landinwaarts.

Zie hier hoe de gemalen worden opengezet:

Verzilting is funest voor flora, fauna en de agrarische sector. Door de sluizen van De Aanvoerder te openen wordt dit proces tegengegaan. Het is onderdeel van het systeem Klimaatbestendige Wateraanvoer, waar nog in wordt geïnvesteerd. Maar om de naam eer aan te kunnen blijven doen, zal er volgens Haan op termijn meer moeten gebeuren.

Watervraag moet kleiner

"Door klimaatverandering zullen er steeds meer extremen zijn, zoals lange heftige droogtes. Dat betekent dat we er ook voor moeten zorgen dat de watervraag kleiner wordt. Verder is belangrijk dat water veel beter moet worden vastgehouden." Kortom: we moeten veel efficiënter omgaan met drinkwater.

Denk bijvoorbeeld aan het besproeien van sportvelden. "Drinkwaterbedrijven adviseren nu al: het is zonde als je daarvoor allemaal drinkwater gebruikt", licht Haan toe. Ook is het advies om vlak voor zonsopkomst of na zonsondergang pas te sproeien. Dan wordt het water veel beter geabsorbeerd door de grond.

Ook in het buitenland hebben inwoners last van extreem droog en warm weer. Zo staat de rivier de Po in Italië op de laagste waterstand in zo'n 70 jaar tijd. Het heeft op sommige plekken in het stroomgebied van de rivier zo'n 200 dagen niet of nauwelijks geregend. In delen van Noord-Italië is de noodtoestand uitgeroepen.

Op deze foto zijn de gevolgen van het extreme regentekort daar te zien:

De droogte leidt vooral in Zuid-Europa tot bosbranden. Met name in delen van Frankrijk, Portugal en Spanje zijn veel grote bosbranden, die slecht te blussen zijn door de kurkdroge vegetatie, wind en hoge temperaturen. Op sommige plekken in Spanje en Portugal zijn temperaturen van ruim 45 graden gemeten.

'Grotendeels ongekend'

"We zien een grotendeels ongekende droogte in veel delen van Europa", zegt de chef van EU-instantie Copernicus Climate Change Service tegen nieuwssite Politico. In Nederland zit het regentekort momenteel nog onder het record van 1976 en ook nog iets onder dat van 2018.

In het Verenigd Koninkrijk is voor het eerst code rood afgegeven vanwege het extreem warme weer. Vandaag en morgen worden plaatselijk temperaturen tot 40 graden verwacht, wat een record zou zijn.

Ook voor Nederland wordt zeer warm weer verwacht. Vandaag en morgen geldt het Nationale Hitteplan.

https://nos.nl/l/2437262