Wekdienst 23/1: Uitspraak in zaak neef Taghi • Koeman nieuwe bondscoach (NOS Binnenland)

Goedemorgen! De rechtbank doet uitspraak in de zaak tegen de neef van Ridouan Taghi, die hem als advocaat bijstond. En Ronald Koeman volgt Louis van Gaal op als bondscoach van het Nederlands elftal.

Eerst het weer: het is vandaag op de meeste plaatsen grijs, de zon breekt alleen kort even door. Wel blijft het droog. Het wordt niet warmer dan 3 graden.

Ga je de weg op? Hier vind je het overzicht van de werkzaamheden. Check hier de dienstregeling voor het spoor.

Wat kun je vandaag verwachten?

Wat heb je gemist?

Natuurbranden zullen in Nederland steeds vaker onbeheersbaar worden, waarschuwen onderzoekers van onder meer het KNMI, de Wageningen University en Deltares. Doordat het klimaat opwarmt en droger wordt, neemt het risico op natuurbranden toe. Volgens de deskundigen kunnen de consequenties van dit soort branden al snel groot zijn, doordat Nederland erg dichtbevolkt is.

De onderzoekers pleiten voor meer preventie en slimme landschapsinrichting. Ook zou de brandweer zich verder moeten ontwikkelen, zegt Brandweer Nederland, bijvoorbeeld door over te stappen op nieuwe bestrijdingsmethodes die voor Nederland nu nog onbekend zijn.

Ander nieuws uit de nacht:

En dan nog even dit:

Martin Verfondern, een Nederlandse bioboer, werd in 2010 na een ruzie bij een verlaten dorp in Spanje doodgeschoten. Een buurjongen vermoordde hem. Een speelfilm over de misdaad trekt dertien jaar later volle zalen in het land. Weduwe Margo Pool woont nog altijd in het geïsoleerde gebied.

Fijne maandag!

https://nos.nl/l/2460892

Meer felle natuurbranden verwacht in Nederland, ‘brandsignaal’ afgegeven (NOS Binnenland)

Natuurbranden in Nederland zullen steeds vaker onbeheersbaar worden en pas doven als er geen brandstof meer is. Ook zullen ze vaker tot evacuaties leiden en de vitale infrastructuur raken. Daarvoor waarschuwen deskundigen van het KNMI, de Wageningen University & Research, de Vrije Universiteit in Amsterdam, Deltares en het Nederlands Instituut Publieke Veiligheid (NIPV).

De organisaties geven gezamenlijk een "natuurbrandsignaal" af en roepen op tot maatregelen. Doordat het klimaat opwarmt en droger wordt, wordt meer vegetatie brandbaar en zullen natuurbranden vaker voorkomen. "Dit gaan we gewoon meemaken en dat kan al op korte termijn gebeuren", waarschuwt onderzoeker Hans Hazebroek van het NIPV.

Hij benadrukt dat het risico op natuurbranden sneller groeit dan het klimaat verandert. "Je ziet nu al dat we met grote droogtes worden geconfronteerd. Warmte en droogte versterken elkaar: als het droog is, wordt het sneller warm en als het sneller warm wordt, wordt het nog droger. Klimaatverandering is een proces dat al steeds sneller gaat. Maar het risico op natuurbranden zal dus nog sneller toenemen."

Veel huizen en zorg bij natuur

Volgens de onderzoekers kunnen de consequenties van dit soort branden al snel groot zijn doordat Nederland erg dichtbevolkt is. Natuur, landbouw, recreatie, wonen, spoorwegen en gezondheidszorg zitten op veel plaatsen dicht bij elkaar. Dat geldt ook voor de energievoorziening: door natuurgebieden lopen hoogspanningskabels en er staan schakelstations.

De instituten die aan het onderzoek hebben meegewerkt, roepen overheden op om na te gaan denken over het verkleinen van de risico's. Ze pleiten ervoor om het risico op natuurbranden ook mee te gaan wegen bij de inrichting van het landschap.

"En ga ook nadenken over wat je moet doen als een brand niet meer te blussen is. Op een gegeven moment is meer water gewoon niet meer de oplossing", zegt Hazebroek.

Daar komt bij dat het voorkomen en bestrijden van brand traditioneel gericht is op kleinschalige gebouwbranden. Natuurbranden zijn vaker grootschalig en langduriger. Daardoor zijn meer brandweermensen en materiaal nodig. En bij natuurbranden op verschillende plaatsen kan de brandweer overweldigd worden, zien de deskundigen.

Dat gebeurde buiten Nederland bijvoorbeeld in juli, in Wennington bij Londen, vertelt Hazebroek. "Normaal hebben ze daar 140 eenheden beschikbaar. Die middag waren er vanwege de vele natuur- en andere branden nog maar nul. Er bleven maar meldingen komen. In feite was de controle gewoon weg. Niet voor niks spreekt de Londense brandweer van de drukste dag sinds de Tweede Wereldoorlog, toen Londen werd gebombardeerd."

Brandweer Nederland herkent dat risico, zegt commandant Anton Slofstra, portefeuillehouder natuurbrandbeheersing. Ook hij haalt de situatie in Wennington aan. "Het Engelse klimaat is toch wel redelijk vergelijkbaar met het onze", zegt hij. "Dit is niet Zuid-Frankrijk. Je ziet dat de situatie in Zuid-Europa optrekt naar het noorden."

In overleg met overheden zijn maatregelen nodig, vindt hij, zoals preventie en slimme landschapsinrichting. "Als het gaat over het beheersbaar houden van branden: dat zullen we in de toekomst niet meer alleen redden. Daar moeten we samen aan gaan werken."

Brandpreventie

De commandant zou graag een brandpreventieplan voor de natuur zien, vergelijkbaar met de verplichtingen voor gebouwen. "In de regel kunnen we alleen succesvol blussen als een gebouw aan de bouwvoorschriften voldoet. Dat mis je nu eigenlijk in de natuur, dat soort voorschriften. Daardoor kunnen hele grote delen van de natuur gewoon doorbranden."

Hij noemt het verder noodzakelijk dat er meer kennis wordt opgedaan over het beheersbaar maken van natuurbranden, en vooral ook over preventie. "En we moeten ons ook als brandweer ontwikkelen. Overgaan op nieuwe bestrijdingsmethodes die voor Nederland nu nog onbekend zijn."

Deltaplan

Zowel het NIPV als Brandweer Nederland voelen wat voor een Deltaplan voor natuurbranden, vergelijkbaar met het plan dat Nederland na 1953 moest beschermen tegen een nieuwe watersnoodramp. Slofstra: "Onze strijd tegen het water heeft enkele grote vergelijkbare ideeën: je moet ver vooruitdenken en wellicht forse landschapsveranderingen doen."

"Nederland heeft daar goede ervaringen mee opgedaan", aldus Hazebroek. "Ook daarbij werd gewerkt aan 'meerlaagse veiligheid'. Dat betekent: wed niet op één paard, maar zet meerdere maatregelen in die elkaar aanvullen en versterken. Wij zien goede kansen voor zo'n aanpak voor natuurbranden. Je moet nu beginnen. Het aanpassen van de natuur vergt veel tijd, daarom moeten we nu beginnen om de komende jaren beetje bij beetje resultaat te zien."

https://nos.nl/l/2460888

Zomer 2022 was Europa’s warmste zomer ooit gemeten (NOS Binnenland)

De zomer van 2022 was de warmste zomer ooit gemeten in Europa. Gekeken naar het hele jaar, was het in Europa het op één na warmste jaar, na 2020. Dat blijkt uit cijfers van Copernicus, het klimaatbureau van de Europese Commissie.

Wat de hele wereld betreft, lag de jaargemiddelde temperatuur vorig jaar 0,3 graad Celsius hoger dan het gemiddelde van de periode 1991 tot en met 2020. Daarmee was het de op vier na hoogste temperatuur ooit. Het was 1,2 graad warmer dan in 1850-1900, de periode die wordt gezien als het pre-industriële tijdperk.

West- en Noord-Europa werden vorig jaar getroffen door aanhoudende en intense hittegolven. Veel landen hadden te kampen met ernstige droogte en hevige bosbranden. Die branden leiden op zichzelf ook weer tot CO2-uitstoot. Naar schatting was de uitstoot door natuurbranden vorig jaar in de EU en het Verenigd Koninkrijk het hoogste van de afgelopen vijftien jaar.

Op wereldschaal nam de concentratie CO2 in de atmosfeer evenveel toe als de afgelopen jaren. De uitstoot van het veel sterkere broeikasgas methaan steeg harder dan gemiddeld, maar wel iets minder dan de afgelopen twee jaar, waarin sprake was van een recordstijging.

In de publicatie 2022 Global Climate Highlights staan de bijzonderheden van vorig jaar opgesomd. Ook wordt nogmaals benadrukt dat de temperatuur in Europa in de afgelopen dertig jaar met meer dan tweemaal het wereldwijde gemiddelde is gestegen en sneller toeneemt dan in welk ander continent dan ook.

"2022 was weer een jaar van klimaatextremen in Europa en wereldwijd", zegt Samantha Burgess van Copernicus Climate Change Service. "Deze gebeurtenissen benadrukken dat we de verwoestende gevolgen van onze opwarmende wereld nu al ervaren."

De nieuwe cijfers betekenen volgens haar dat om de ergste gevolgen te vermijden de uitstoot van broeikasgassen dringend naar beneden moet. Daarnaast zal de samenleving zich snel moeten aanpassen aan de veranderingen.

In Nederland waren twee andere jaren gemiddeld warmer dan vorig jaar. Voor veel andere landen in West-Europa was het vorig jaar wel het warmste jaar ooit gemeten. Niet alleen in Europa was het recordwarm: ook in grote delen van het Midden-Oosten, Centraal-Azië en China, Zuid-Korea, Nieuw-Zeeland en Afrika was dat het geval.

Overigens werden ook in Siberië en op en rond Antarctica hoge temperaturen gemeten. Copernicus benadrukt dat het zee-ijs rond Antarctica vorig jaar zijn kleinste omvang bereikte sinds de satellietmetingen daarvan ruim veertig jaar geleden begonnen.

Hoe het klimaat in Europa verandert, kun je ook zien in deze uitlegvideo:

https://nos.nl/l/2459350

Nog nooit was het zo warm op 28 oktober als vandaag (NOS Binnenland)

Het is vandaag de warmste 28 oktober ooit gemeten. Om 12.40 uur werd het in Maastricht 22,8 graden, in De Bilt kwam de temperatuur ook boven de 20 graden in de loop van de dag. Uiteindelijk liep het kwik in Maastricht op tot 23,5 graden.

Het oude landelijke record werd ook in Maastricht gemeten: 22,5 graden in 2005. Het oude officiële record, waarvoor de meting in De Bilt leidend is, was 19,4 graden in 2005.

We gingen kijken op de warmste plek van Nederland, waar verschillend over de bijzondere temperaturen wordt gedacht:

Vandaag werd geen officiële zomerse dag, met temperaturen boven de 25 graden. De laatste zomerse dag van het jaar - sinds de metingen werden ingevoerd - viel op 27 oktober, en dat was in 1937. Ook weer in Maastricht, toen werd het 25,2 graden.

Toch was het vandaag niet overal lekker weer. Op veel plekken was het te bewolkt om van het zonnetje te genieten. Zo werd het op Terschelling bijvoorbeeld maar 16 graden.

Door de hoge temperaturen kampen sommige delen van Zuid-Europa zelfs nu nog met bosbranden en kan nog in zee gezwommen worden:

Vanavond en vannacht neemt de bewolking toe, en kan in het noordwesten een lokale bui vallen. Morgen wordt het opnieuw lekker weer en kan het in Limburg zelfs lokaal 25 graden worden. Landelijk wordt het 20 tot 24 graden.

Dus dit soort beelden, zoals vanmiddag in Valkenburg, kun je dit weekend nog zien:

https://nos.nl/l/2450114

Droogte houdt aan: hoe droog is het en wat merk je daarvan? (NOS Binnenland)

Het is al lange tijd warm en droog in Nederland. Vandaag werd bekend dat de wateraanvoer in de Nederlandse rivieren weer verder is gedaald. De aanvoer van de Rijn bij Lobith is afgenomen tot 780 kubieke meter per seconde en zal nog verder dalen naar 750 kuub, wat volgens Rijkswaterstaat "uitzonderlijk laag" is voor de zomerperiode.

Waar is het neerslagtekort het grootst en is er nog wel genoeg drinkwater? Vijf vragen en antwoorden over de droogte.

Hoe droog is het?

In de zomer heeft Nederland vaker te maken met droge periodes, doordat er dan meer water verdampt dan dat er neerslag valt. Maar momenteel staat 2022 volgens het KNMI wel in de top-5 van droogste jaren sinds het begin van de metingen in 1901. Het weerinstituut baseert zich op het zogeheten neerslagtekort: het verschil tussen verdamping en neerslag. Ook de lagere hoeveelheid aangevoerd water in de Rijn en Maas speelt mee.

Het neerslagtekort schommelt deze maand tot nu toe gemiddeld tussen ongeveer 220 en 245 millimeter, terwijl zo'n 120 millimeter normaal is voor begin augustus.

Alleen in 2018 en 1976 was het tekort in deze maand nog hoger, is te zien in deze grafiek:

Ook de komende periode wordt geen regen verwacht en de huidige droogte houdt voorlopig dus nog wel even aan. Deze week staan ons opnieuw hoge temperaturen te wachten: in grote delen van het land kan het meer dan 30 graden worden.

Waar is het momenteel het droogst?

In Zeeland, Zuid-Limburg en Oost-Gelderland is het neerslagtekort op dit moment het grootst. Vooral het westen van Zeeland moet het ontgelden: daar is het neerslagtekort opgelopen tot meer dan 300 millimeter. Volgens waterschap Scheldestromen is het aan de Zeeuwse kust momenteel droger dan in recordjaar 1976.

Zeeland is nu de droogste provincie van Nederland. Het waterschap en de boeren maken gebruik van nieuwe manieren om de droogte het hoofd te bieden:

Het Zeeuwse waterschap gebruikt sinds vorige week gezuiverd rioolwater om de sloten in de provincie aan te vullen. Daarmee probeert het waterschap schade door de droogte zo veel mogelijk te voorkomen, zoals inklinking van de veenlagen in de bodem. Normaal wordt het gezuiverde rioolwater afgevoerd naar zee, maar nu verspreidt het zich dus langzaam over de omgeving.

Wat merk je van de droogte?

Sinds vorige week geldt in Nederland een feitelijk watertekort: de vraag naar water is groter dan wat er binnenkomt in de vorm van regen of via de rivieren. Tot nu toe merken vooral mensen in de scheepvaart en landbouw dat er een tekort is. In sommige gebieden geldt bijvoorbeeld een sproeiverbod en sommige sluizen worden minder vaak gebruikt.

Verder roept de overheid iedereen op om zuinig te zijn met kraanwater. Minister Harbers van Infrastructuur en Waterstaat vroeg burgers vorige week om goed na te denken of het echt nodig is om hun auto te wassen of hun opblaaszwembadje helemaal te vullen.

Hoe zit het met ons drinkwater?

Een week geleden benadrukten waterbedrijven, die een wettelijke leveringsplicht hebben, dat de drinkwatervoorziening vooralsnog niet in gevaar komt door de droogte. Die situatie is ongewijzigd, zegt een woordvoerder van Vitens, het grootste drinkwaterbedrijf van Nederland. Ook Brabant Water ziet geen verschil met vorige week.

Wel blijft Vitens, dat water levert in onder andere Friesland, Gelderland, Overijssel, Utrecht en Flevoland, mensen oproepen om extra spaarzaam te zijn met water. "We zien dat die bewustwordingscampagne aanslaat", zegt een woordvoerder. "Het leeft echt onder de mensen."

Ook andere waterbedrijven blijven klanten aansporen om hun watergebruik te spreiden en zuiniger met water om te gaan. "Maar er is geen reden tot zorg", zegt een woordvoerder van Brabant Water. Een lagere waterdruk, minder water of een dunner straaltje uit de kraan: dat soort zaken is vooralsnog niet aan de orde.

Wat doet de droogte met de natuur?

Langs rivieren en in de natuur zijn de gevolgen van de droogte goed te zien. Zo zijn delen van rivieren, beken en poelen drooggevallen en kunnen bomen op hogere zandgronden niet meer met hun wortels bij het grondwater.

Gevreesd wordt dat de aanhoudende droogte onomkeerbare gevolgen heeft voor de natuur in Nederland, bijvoorbeeld in de vorm van verzilting in de kustgebieden of bodemdaling in veen- en kleigebieden. Verder waarschuwen waterbeheerders voor blauwalgen in natuurwater, bacteriën die welig tieren bij een combinatie van hoge temperaturen, veel zonlicht en een laag waterpeil.

Bioloog Arnold van Vliet en boswachter Joris Hellevoort vertellen dat de droogte op grote schaal sterfte veroorzaakt in onder meer heide en bosgebieden:

Tot slot verhoogt de aanhoudende droogte het risico op natuurbranden. Inmiddels geldt voor heel Nederland het natuurbrandrisico fase 2, wat betekent dat hulpdiensten, terreineigenaren en natuurbeheerders extra alert zijn op brand.

https://nos.nl/l/2439946