Hitterecords in Spanje en Frankrijk: ‘Dit is iets waar we aan moeten wennen’ (NOS journaal)

De hitte in Nederland is een uitloper van een hittegolf die over West-Europa trekt. In Spanje en Frankrijk zijn vandaag hitterecords gesneuveld: in beide landen kwam het kwik boven de 40 graden, temperaturen die gewoonlijk pas later in het jaar voorkomen.

In beide landen begint de zomer steeds eerder en duurt hij ook langer. De intensiteit van problemen die bij de zomer horen, zoals bosbranden en lange periodes van droogte, neemt daardoor toe.

In de provincie Zamora, in het noordwesten van Spanje, is 20.000 hectare aan bos verwoest. Veertien steden in de regio zijn geëvacueerd. Het natuurreservaat Sierra de la Culebra, een van de plaatsen waar de zeldzame Iberische wolf nog leeft, is zwaar getroffen.

De branden worden voornamelijk veroorzaakt door blikseminslagen, waarna het vuur zich snel door het droge bos verspreidt.

Het gebied is bergachtig en dichtbebost, waardoor het lastig is om de brand onder controle te krijgen. Op sommige plaatsen laat de brandweer het vuur uitrazen. "De brand is op dit moment volledig uit de hand gelopen en de situatie is angstaanjagend," zegt de burgemeester van de stad Villardeciervos tegen krant El País. "We zijn alle rijkdom van de bergen volledig kwijtgeraakt."

Het hittefront verplaatst zich langzaam naar het noorden, richting Frankrijk. De hoop is dat hierdoor de temperatuur in delen van Spanje zal dalen, waardoor de bosbranden beter te controleren zijn.

Dat de hitte naar het noorden trekt, veroorzaakt ook in Frankrijk problemen. Ook daar worden warmterecords gebroken voor deze tijd van het jaar: in twee derde van het land geldt code rood of oranje. In kustplaats Biarritz werd de hoogste temperatuur gemeten: 42,9 graden. Pas op zondag is er in delen van het land kans op onweersbuien die de hitte moeten verdrijven.

Ook de Eiffeltoren waarschuwt voor de hitte:

De Franse regering heeft een landelijk crisiscentrum opgezet, dat zich voornamelijk richt op het beschermen van kwetsbaren en ouderen. In steden als Toulouse delen vrijwilligers water uit aan daklozen. "Er vallen op straat meer doden in de zomer dan in de winter", zegt een van hen tegen krant Le Monde.

Bosbranden zijn er tot nu toe weinig, al staat de brandweer paraat bij de Spaanse grens, langs de Middellandse Zee en bij Parijs. Meer zorgen zijn er over oogstbranden: in Centre-Val de Loire zijn 20 hectaren aan landbouwgrond in vlammen opgegaan.

Dit is, na een lange periode van droogte, de zoveelste klap voor de Franse graanboeren: slechts 65 procent van de tarweoogst deze lente was goed, tegen 81 procent in dezelfde periode vorig jaar.

Zo gaan mensen overal in West-Europa om met de extreme hitte:

https://nos.nl/l/2433195

Hittegolf in Europa: code rood in deel Frankrijk, bosbranden in Spanje (NOS journaal)

Wie het vandaag in Nederland al warm heeft, kan opgelucht ademhalen dat-ie niet in Frankrijk of Spanje vertoeft. In Frankrijk kan het tot wel 40 graden worden, in het Spaanse binnenland zelfs nóg warmer.

Vanwege de hittegolf geldt in twaalf Franse departementen code rood en worden vandaag en morgen temperaturen tot 40 graden verwacht.

"Wees voorzichtig! Hydrateer uzelf, blijf koel en deel nieuws met uw dierbaren", tweette premier Borne gisteren. Fransen kunnen een telefoonnummer bellen dat speciaal voor deze hittegolf is geopend.

Hete lucht vanuit Noord-Afrika

In Spanje is de hittegolf niet eerder zo vroeg in het jaar geweest, zegt de meteorologische dienst Aemet. In populaire toeristensteden als Sevilla en Córdoba wordt het tot 43 graden en in hoofdstad Madrid wordt maandag een temperatuur van 41 graden verwacht. Oorzaak is hete, droge lucht die vanuit Noord-Afrika komt waaien.

"We kunnen nog niet zeggen of we 50 graden gaan zien, maar het is een mogelijkheid", zegt een Aemet-weerman tegen Euronews. Tijdens de hittegolf is bij drie branden in Catalonië ruim 1000 hectare aan bos in vlammen opgegaan, meldt El País.

De Spaanse brandweer heeft zijn handen vol aan de wijdverspreide bosbranden:

Elke hittegolf kan tegenwoordig in verband worden gebracht met klimaatverandering, bleek vorige maand uit een publicatie van de internationale onderzoeksgroep World Weather Attribution. Ook komen extreme regenval en intense periodes van droogte in sommige delen van de wereld nu duidelijk vaker voor als gevolg van de uitstoot van broeikasgassen.

En zo houden lezers het (enigszins) koel, zagen we na een oproepje:

https://nos.nl/l/2433036

Klimaatactie belangrijk voor stem Australiërs, maar grote partijen blijven stil (NOS journaal)

Australiërs kiezen vandaag een nieuw parlement. Het is een nek-aan-nekrace tussen de regeringscoalitie van de conservatieve Liberals en de boerenpartij Nationals enerzijds en de Labor-partij anderzijds. Maar onafhankelijke kandidaten maken het de gevestigde partijen moeilijk: zij voeren vooral campagne op het thema klimaat, iets waar de grote partijen het weinig over hebben gehad de afgelopen tijd.

Volgens politiek analist Michelle Grattan van de University of Canberra kunnen de onafhankelijke kandidaten het politieke landschap in Australië ingrijpend veranderen. "Ze leggen gevestigde partijen het vuur na aan de schenen, omdat die het niet hebben over klimaatverandering", zegt ze. "Terwijl dat voor kiezers een heel belangrijk thema is."

Uit een recente peiling blijkt dat klimaatverandering het belangrijkste thema is voor 29 procent van de kiezers. Op de tweede plek staan inflatie en de stijgende kosten. Vanwege de oorlog in Oekraïne zijn de brandstofprijzen ook in Australië enorm gestegen. Maar dat is volgens deskundigen niet de enige reden voor de steeds hogere kosten.

Politiek wapen

"Door de recente overstromingen zijn groente- en fruitoogsten weggespoeld. Dat kost veel geld. En het herstel is duur en duurt lang", zegt schapenboer Charlie Prell (65). Hij is voorzitter van de actiegroep Farmers for Climate Action. "Het probleem is dat klimaatverandering als politiek wapen wordt gebruikt. Als een partij iets aan klimaat wil doen, gaat de tegenpartij meteen in de aanval."

Prell is vierde generatie schapenboer. Al veertig jaar runt hij de boerderij in de buurt van Crookwell, een dorp in de heuvels van de deelstaat New South Wales. Hij zegt dat klimaatverandering grote invloed heeft op het leven van boeren in Australië. "We hebben veel last gehad van de hevige regen en overstromingen van de laatste maanden. Eerder kampten we juist met lange periodes van droogte en enorme bosbranden waarbij heel de oostkust van Australië in brand stond."

Klimaat is een zeer gevoelig thema in de Australische politiek. Al jaren woedt een 'klimaatoorlog'. Bij de laatste parlementsverkiezingen verloor Labor, volgens analisten vanwege een te ambitieus klimaatbeleid. Ook bij de conservatieve partijen leidt dat beleid intern tot problemen. Malcolm Turnbull van de conservatieve Liberals moest in 2018 aftreden als premier omdat zijn eigen partij zijn aangescherpte klimaatplannen niet steunde.

Australië is rijk geworden van de handel in fossiele brandstoffen. Het is de grootste exporteur van aardgas ter wereld, 29 procent van de steenkool komt hier vandaan. Het levert de economie miljarden op. 90 procent van de steenkool wordt geëxporteerd, veelal naar Azië. Het Daardoor draagt Australische steenkool meer bij aan CO2-uitstoot elders in de wereld dan in eigen land.

Tijdens een bijna acht jaar durende droogte besloot Prell in actie te komen tegen klimaatverandering. Zijn land was kurkdroog, hij moest zijn dieren verkopen omdat hij niet voor ze kon zorgen en hij leed aan depressies. "Mijn vrouw en ik waren die jaren allebei depressief. We zaten financieel aan de grond. Het deed me pijn om te zien hoe uitgeput het land en de dieren waren. Nog steeds heb ik wel eens paniekaanvallen."

'Weinig besef'

Prell besloot zich hard te maken voor klimaatbeleid en is nu voorzitter van de actiegroep Farmers for Climate Action met zo'n 7500 leden. "Er is veel wanhoop in de bush, want de echte harde klappen van klimaatverandering vallen bij de boeren. Als ze geen voedsel kunnen produceren, hebben ze geen inkomen."

Dat dringt nog niet voldoende door bij de gevestigde partijen, vindt Prell. Volgens analisten kan dat veranderen als geen van de grote partijen een meerderheid behaalt en er een minderheidscoalitie gevormd moet worden. Dan hebben ze de steun van de klimaatbewuste onafhankelijke partijen hard nodig.

Later vandaag komt de uitslag van de exitpolls. De definitieve verkiezingsuitslag kan nog weken op zich laten wachten, omdat de poststemmen handmatig worden geteld.

https://nos.nl/l/2429626

Oceanen in 2021 nog warmer, zeeniveau hoger en verzuring zeewater neemt toe (NOS journaal)

De temperatuur van het zeewater in de oceanen heeft vorig jaar wereldwijd een recordniveau bereikt. Dat geldt ook voor de verzuring van het zeewater, terwijl het voortgaande smelten van de ijskappen, in combinatie met de opwarming van het water, het zeeniveau tot eveneens ongekende hoogte heeft opgestuwd. Dat concludeert de Wereld Meteorologische Organisatie (WMO) van de VN in zijn jaarlijkse rapport State of the Global Climate.

Een vierde record van vorig jaar betreft de wereldwijde uitstoot van broeikasgassen. Dit zijn opnieuw zorgwekkende conclusies over vier belangrijke klimaatindicatoren. De WMO constateert, niet voor het eerst, dat menselijk handelen leidt tot ingrijpende veranderingen en schadelijke en langdurige gevolgen op het land, in de zeeën en in de atmosfeer.

Extreem weer (het alledaagse 'gezicht' van de klimaatverandering, aldus de WMO) heeft in 2021 geleid tot honderden miljarden dollars schade. De gevolgen van alle hittegolven, bosbranden, overstromingen en andere klimaatgerelateerde rampen hebben veel mensenlevens geëist en zijn ten koste gegaan van welzijn en voedsel- en waterveiligheid.

Het wereldwijde zeeniveau is de afgelopen tien jaar gemiddeld 4,5 millimeter per jaar gestegen. De stijging tussen 2013 en 2021 was vergeleken met die in het decennium tussen 1993 en 2002 ruim het dubbele.

Trend niet gekeerd

De afgelopen zeven jaar zijn de warmste jaren sinds het begin van de metingen. In 2021 was er zowel in het begin als aan het eind van het jaar sprake van La Niña, een weerfenomeen waarbij warm water voor de kust van Latijns-Amerika wordt weggedreven, met een tijdelijke koude stroom tot gevolg.

Daardoor waren de temperaturen iets lager dan in 2020, maar de trend van wereldwijd stijgende gemiddelde temperaturen werd daardoor niet gekeerd.

De gemiddelde wereldwijde temperatuur was vorig jaar 1,11 graad boven het pre-industriële niveau. In het akkoord van Parijs uit 2015 is afgesproken om de wereldwijde gemiddelde stijging te beperken tot hooguit 2 graden en liefst 1,5 graad.

Vorige week kwam de WMO zelf nog met een analyse waaruit bleek dat de wereldwijde gemiddelde temperatuur al in 2026 met 1,5 graad kan zijn toegenomen. De kans daarop is bijna 50 procent, schat de WMO. Het warmste jaar tot nu was 2016, toen het 1,2 graad warmer was dan voor de industriële revolutie.

WMO-baas Petteri Taalas is pessimistisch. "Het is een kwestie van tijd voordat we een nieuw recordjaar meemaken", zegt hij. "Het klimaat verandert onder onze ogen. De hitte die het gevolg is van door mensen veroorzaakte uitstoot van broeikasgassen zal nog generaties lang aanhouden. De stijging van het zeeniveau, de hitte van het zeewater en de verzuring ervan zullen nog honderden jaren lang doorgaan, tenzij er manieren worden gevonden om koolstof uit de atmosfeer te halen."

Het rapport van de WMO volgt op een publicatie van het internationale klimaatpanel IPCC, waarin wordt gewaarschuwd dat de wereldwijde uitstoot van broeikasgassen snel drastisch naar beneden moet om te voorkomen dat het klimaat verder verandert, met catastrofale gevolgen.

https://nos.nl/l/2429299

Syrië meldt doden door Israëlische luchtaanval (NOS journaal)

Syrische staatsmedia melden dat bij een Israëlische luchtaanval op Syrië vijf doden zijn gevallen, onder wie een burger. Ook zouden zeven mensen gewond zijn geraakt. Van Israëlische zijde is niet op de berichten gereageerd.

De raketten kwamen volgens staatspersbureau SANA neer bij de plaats Masyaf, in het westen van het land. Enkele zouden door de Syrische luchtafweer zijn neergeschoten. Volgens de Syriërs veroorzaakten de raketten natuurbranden en is er materiële schade, maar wat er precies is geraakt, is niet bekendgemaakt.

Het Syrische Observatorium voor de Mensenrechten, dat vanuit het Verenigd Koninkrijk de situatie in Syrië in de gaten houdt en zich baseert op lokale bronnen, meldt dat onder de doden vier militairen zijn onder wie een luitenant. Doelwit van de Israëliërs zouden wapendepots en commandoposten van Iraanse milities zijn geweest.

Het Israëlische leger heeft zoals gebruikelijk niet op de berichten gereageerd. De afgelopen jaren voerde Israël honderden van dit soort aanvallen uit op doelen in Syrië, maar zegt daar vrijwel nooit iets over. In algemene zin heeft Israël meermaals aangegeven dat aanvallen zoals deze in Syrië gericht zijn tegen door Iran gesteunde milities, zoals Hezbollah.

https://nos.nl/l/2428736