Pandemie en lockdown versnellen wereldwijd de ontbossing (Elsevier)

De gevolgen van de COVID19-pandemie en lockdowns versnellen wereldwijd de ontbossing. Het ecotoerisme is ingestort en bosbeschermers kunnen hun werk niet doen. Tropische bossen moeten beter worden beschermd, zegt Henriette Walz, programmaleider biodiversiteitsbescherming bij de Rainforest Alliance. Ook Europese bedrijven en landen kunnen hieraan bijdragen.

Al heeft de COVID-19-lockdown overal ter wereld toeleveringsketens lamgelegd en gemeenschappen getroffen, er zijn ook een paar onverwachte pluspunten: de wereldwijde broeikasuitstoot is drastisch gedaald (schattingen lopen uiteen van 5 tot 8 procent), vervuiling in China en Europa is afgenomen en de natuur leeft op, soms zelfs in stedelijke gebieden.

Bossen lijden enorm onder lockdown

Maar hoe zit het met bossen? Hebben die ook gefloreerd tijdens de lockdown? Helaas ziet het ernaar uit dat het tegenovergestelde het geval is. Ontbossing lijkt in 2020 te versnellen en dat is verontrustend, aangezien er in 2019 al elke 6 seconden één voetbalveld aan primair regenwoud verloren is gegaan.

Uit voorlopige rapportages van het Braziliaanse Nationale Instituut voor Ruimteonderzoek (INPE) blijkt dat ontbossing in het Braziliaanse Amazonegebied in de eerste helft van het jaar hoger was vergeleken met vorig jaar. (Alleen in april was het bijna 64 procent hoger.) Het Wereldnatuurfonds constateerde een toename van 150 procent van ontbossing in achttien landen in maart ten opzichte van dezelfde kalendermaand vorig jaar.

https://cdn.prod.elseone.nl/uploads/2020/10/Henriette-Walz-01-400x600.jpg

Henriette Walz (1982) is programmaleider biodiversiteitsbescherming bij de  Rainforest Alliance. Ze behaalde een doctoraat in biologie en een MSc in milieumanagement, waarna ze werkte voor de Nederlandse non-profitorganisatie UTZ, die in 2018 met Rainforest Alliance fuseerde. Ze ondersteunt het certificeringsprogramma en diverse projecten wereldwijd, met een focus op klimaatverandering en ontbossing. Walz komt uit Duitsland, maar woont sinds zeven jaar in Amsterdam.

Ingezonden opinieartikelen worden geselecteerd door de redactie, maar vertegenwoordigen niet noodzakelijkerwijs het standpunt van Elsevier Weekblad.

Er zijn allerlei redenen voor deze onrustbarende piek. De Braziliaanse regering was bijvoorbeeld al bezig met het ontmantelen van milieuorganisaties en milieubeleid, wat heeft geleid tot een vernietiging van bossen die alleen maar is verergerd door de pandemie.

De reisbeperkingen die zijn opgelegd om de verspreiding van COVID-19 te vertragen, hebben er in Brazilië en elders toe geleid dat bosbeheerorganisaties en natuurbeschermers ontbossing niet konden monitoren. Uit onderzoek van natuurbeschermingsorganisaties blijkt dat 85 procent tijdens de lockdown geen veldwerk kon doen. Vanuit veel beschermde gebieden overal ter wereld werd gemeld dat ze vanwege lockdown-maatregelen problemen hebben met hun budget, beheerscapaciteit en effectiviteit.

Ecotoerisme is wereldwijd ingestort

De toegenomen ontbossing is vooral zorgwekkend in Brazilië, omdat die ontbossing de oorzaak was van de bosbranden die het Amazonegebied vorig jaar teisterden. Bovendien kunnen illegale houtkappers het nieuwe coronavirus verspreiden naar de inheemse gemeenschappen die deze gebieden bewonen en kan de rook van bosbranden de plaatselijke bevolking nog kwetsbaarder maken voor COVID-19.

Van Costa Rica tot Kenia tot Indonesië is het ecotoerisme ingestort. Ecotoerisme bezorgt gemeenschappen niet alleen inkomsten, maar bekostigt ook natuurbescherming. Geld dat zou helpen bij het monitoren en bewaken van beschermde gebieden en stroperij zou tegengaan, is er niet meer. Vanwege de verstoorde toeleveringsketens is er kans dat de economische nood zo hoog stijgt dat bewoners van bosgebieden geen andere keuze hebben dan hun natuurlijke hulpbronnen te misbruiken.

1,6 miljard mensen zijn afhankelijk van bos

Het feit dat ontbossing sneller toeneemt, is slecht nieuws voor ons allemaal, want we hebben de bossen nodig om de klimaatverandering te vertragen. Gezonde tropische regenwouden (net als andere natuurlijke klimaatoplossingen) kunnen ons helpen om 37 procent van de uitstootvermindering – die nodig is om de opwarming van de aarde tot 1,5 graden te beperken – te realiseren; behoud van bossen kan zorgen voor een afname van 7 miljard ton CO2-equivalenten. Ook reguleren bossen microklimaten en brengen ze neerslag voort, waardoor boeren de impact van het klimaat beter kunnen tegengaan. Opgeteld is het inkomen van wereldwijd 1,6 miljard mensen afhankelijk van bossen.

Wat kunnen we doen tegen de huidige piek in ontbossing? Op de korte termijn moeten we waar mogelijk op afstand bossen monitoren en ontbossing compenseren. Onlangs heeft de Rainforest Alliance ontbossingsrisico’s beoordeeld op basis van locatiegegevens van gecertificeerde cacaoboeren in Ghana en Ivoorkust en hun bevindingen doorgegeven aan diezelfde boerengemeenschappen. Met deze informatie kunnen zij nu een toename van ontbossing voorkomen. Waar natuurbeschermingsorganisaties ter plaatse partners hebben,  kan begeleiding en ondersteuning ook op afstand worden voortgezet.

Europese bedrijven zetten Brazilië onder druk

Ook is het onmiddellijk collectief handelen van bedrijven, overheden, consumenten en beleidsmakers cruciaal. Financiële ondersteuning moet landgrenzen overstijgen en de boeren- en bosbeherende gemeenschappen in landen die onze favoriete producten verbouwen, vooruithelpen.

De private sector kan ook zijn aanmerkelijke macht aanwenden om overheden te dwingen tot verantwoordelijker gedrag. Tientallen Europese bedrijven hebben bijvoorbeeld Brazilië gedreigd met een boycot als er een wetsvoorstel wordt aangenomen dat verdere ontbossing van het Amazonegebied aanwakkert. Ook de burgermaatschappij kan een rol spelen. Financiële noodsteun geven aan lokale organisaties in de frontlinie, die gebukt gaan onder verstoorde toeleveringsketens, is bijvoorbeeld een goede stap. Overal ter wereld zijn zulke inspanningen nodig en op een veel grotere schaal.

De economie moet slim opnieuw worden opgebouwd

Terwijl de kiem wordt gelegd voor economisch herstel moeten we zorgen voor een verbeterde wederopbouw (building back better), met meer duurzame, veerkrachtige en rechtvaardige toeleveringsketens. Stimuleringspakketten kunnen bestaan uit belastingprikkels voor een transitie naar een groene economie of kunnen het voldoen aan de doelstellingen van het Klimaatakkoord van Parijs als voorwaarde stellen voor financiële injecties, zoals in het geval van Franse en Oostenrijkse luchtvaartmaatschappijen. De Europese Unie heeft 30 procent van haar recente herstelpakket bestemd voor groene projecten en de rest hoort klimaatdoelen ‘niet te schaden’. Dat is een goed begin, maar instituties zullen zich moeten verantwoorden voor het implementeren van deze toezegging.

Ten slotte moeten we veerkrachtige economieën ontwikkelen die niet duizenden mensen in armoede storten – en ecosystemen op het spel zetten – zodra ze worden getroffen door een schok zoals de COVID-19-pandemie. Dit omvat ook het scheppen van bloeiende lokale economieën waarin gemeenschappen zichzelf kunnen onderhouden, terwijl tegelijkertijd het grondgebied waarvan ze leven wordt beschermd.

Deze crisis illustreert eens te meer de onderlinge verbindingen tussen sociale, ecologische en economische uitdagingen. We moeten bijvoorbeeld niet vergeten dat het intact houden van bossen en andere natuurlijke ecosystemen essentieel is voor het voorkomen van toekomstige pandemieën. Een verbeterde wederopbouw betekent een goed evenwicht tussen mensenrechten, milieuwaarden en economisch welzijn – en het betekent dat bosbehoud dringende prioriteit moet krijgen.

Dit artikel is vertaald vanuit het Engels en verscheen eerder al op de website van Reuters.

The post Pandemie en lockdown versnellen wereldwijd de ontbossing appeared first on EWmagazine.nl.

https://www.ewmagazine.nl/opinie/achtergrond/2020/10/corona-ontbossing-781689/

Lelystad – Schade natuurgebied na brand lijkt mee te vallen (Omroep Flevoland)

De schade na de brand van afgelopen weekend in het natuurgebied Flevohout in Lelystad lijkt mee te vallen. Dat zegt het Flevo-Landschap. In totaal is een halve hectare bos in de as gelegd.

De brand brak afgelopen zaterdag uit tussen de Lage Vaart bij de wijk Landerijen en de A6, achter de KFC en McDonald's. Voor het blussen werden speciale brandweerauto's ingezet, die normaal op Lelystad Airport gebruikt worden.

In het afgebrande deel groeide bamboe. Dat stond daar omdat Flevohout vroeger een productiebos was waar verschillende soorten gewassen experimenteel zijn neergezet. Tegenwoordig is het gebied bedoeld voor recreatie.

Volgens het Flevo-Landschap is door de brandweer een hut gevonden in het verbrande gebied. Het is volgens de politie niet duidelijk of het vuur daar ook ontstaan is.

Beverburcht
De beverburcht in het gebied is niet verstoord door het vuur zegt het Flevo-Landschap. Hetzelfde geldt voor een ooievaarsnest. Dat staat precies op de rand van het verwoeste gebied. De jongen zitten gewoon nog onverstoord in het nest.

De schade aan het gewas moet nog goed bekeken worden. De verwachting is dat het bamboe weer vanzelf gaat groeien. Als het dood is, plant het Flevo-Landschap nieuwe bamboe.

Veel brandweer-inzet
Een reden voor de massale inzet van de brandweer was volgens het Flevo-Landschap een elektriciteitsmast die in het natuurgebied staat. Dat is een belangrijke aanvoerroute voor Noord-Nederland. De mast is niet beschadigd geraakt door het vuur.

Rondom de elektriciteitsmast zijn de afgelopen jaren al veel bomen gekapt. Dat heeft te maken met brandgevaar. De brandweer heeft nog extra gewezen op het kort houden van omliggende bomen, naar aanleiding van de brand afgelopen weekend. Het Flevo-Landschap gaat bekijken of extra kap nodig is.

https://www.omroepflevoland.nl/nieuws/181648/schade-natuurgebied-na-brand-lijkt-mee-te-vallen

Australische houthakkers jagen koala’s massaal de dood in (Joop)

https://joop.bnnvara.nl/content/uploads/2020/02/11922140-3x2-700x467-370x247.jpg

Een dode koala. Foto: Helen Oakley / Facebook

In de Australische deelstaat Victoria zijn de autoriteiten een onderzoek gestart in een bosgebied dat gekapt is. Bij de houtkap zouden grote aantallen koala’s om het leven zijn gekomen omdat de bomen gekapt werden toen ze er nog in zaten en vervolgens met bulldozers in afvalbergen zijn geduwd. Vrijwilligers zijn in actie gekomen om tientallen nog levende koala’s te redden uit het voor hen nu onleefbare gebied. Er zijn dieren aangetroffen die nog leven maar gebroken ledematen hebben. Het drama heeft niets van doen met de bosbranden die Australië teisteren maar is het gevolg van milieucriminaliteit.

Friends, there is a distressing situation unfolding in Victoria and it has nothing to do with bushfires. Heartbreaking photos of injured and dead koalas from a razed Bluegum Plantation in Portland are circulating across social media. [thread] pic.twitter.com/vLOz0WH1xt

— Animals Australia (@AnimalsAus) February 1, 2020

De actiegroep Friends of the Earth stelt dat een particulier bos met eucalyptusbomen met de grond gelijk is gemaakt, naar verluidt in november al. De massale sterfte kwam aan het licht toen Helen Oakley dode koala’s aantrof in het gekapte gebied. In een zeer emotionele video sloeg ze alarm. Volgens de houthakkersindustrie zijn alle richtlijnen voor het kappen van bomen opgevolgd en is het terrein gebulldozerd nadat de houthakkers vertrokken waren.

Het hoofd van de Australian Forest Products Association is geschokt dat de bomen geruimd werden terwijl de koala’s er kennelijk nog in zaten. De autoriteiten zijn bereid tot vervolging over te gaan mocht de wet zijn overtreden. Het is verboden om bomen te kappen als daar koala’s in zitten. Als er een leefgebied van de dieren wordt geruimd moet er eerst een evacuatieplan gemaakt worden.

https://joop.bnnvara.nl/nieuws/australische-houthakkers-jagen-koalas-massaal-de-dood-in

Vrijemarktdenken EU leidt tot euroscepcis (Joop)

Genoeg is er over gezegd en geschreven: hoe neoliberalisme ons huidige politiek denken heeft beïnvloed en ons systeem heeft vervormd. De vloek van het vrijemarktdenken, het individualisme en sociale ongelijkheid hebben onmiskenbaar tot grote breuklijnen geleid in de samenleving – in de politiek, en onder burgers zelf. Een ander, minder veelbesproken gevolg is de toename van Europese integratie dankzij het vrijemarktdenken van de afgelopen dertig jaar. Dat is ook waar algemene politieke verbanden door elkaar heen gaan lopen.

De Europese Unie – voortkomend uit de Europese Economische Gemeenschap – is een bastion dat in beginsel al voornamelijk heeft gedraaid om het bevorderen van handel, globalisering en de vrije markt. Uitgegroeid tot een politiek fenomeen vervult het tegenwoordig ook veel sociale functies: dankzij de EU hebben we vrij dataverkeer en kunnen we zonder extra kosten bellen met familie in Bulgarije of Portugal, vet relaxed.

https://joop.bnnvara.nl/content/uploads/2020/01/euro-370x241.jpg

cc-foto: Capri23auto

Het zou echter naïef zijn om dankzij bepaalde voordelen op sociaal vlak – Europa-wijde roaming, vrij doorreizen – meteen een voorstander te zijn van verregaande Europese integratie – iets wat vaak voorkomt onder progressieve partijen, zoals D66 of GroenLinks. Europese integratie zou een enorm voordeel kunnen zijn als het inderdaad voornamelijk om sociale en culturele integratie zou gaan. Een mooi voorbeeld hiervan is het DiscoverEU-project waarmee jongeren van 18 gratis door de EU kunnen treinen. Echter, op economisch vlak heeft Europese integratie onze samenlevingen misschien wel minder dicht bij elkaar gebracht dan op het eerste gezicht logisch zou lijken.

Want, in plaats van dat de Europese Unie een hechte gemeenschap is waarin wij vrolijk op straat een praatje maken met Polen of Bulgaren die hier wonen en werken, heeft de EU er vooral toe geleid dat het voor bedrijven makkelijker is geworden om werknemers uit andere landen goedkoop hier te laten werken. Vervolgens treedt in Nederland (of in andere “westerse” landen) dermate veel segregatie op dat de verschillende bevolkingsgroepen of nationaliteiten voornamelijk gescheiden van elkaar leven. Dat leidt op zijn beurt weer tot de toename van stereotypes en wantrouwen tegenover elkaar.

Bedenk maar eens: heeft u in de buurt een camping of iets dergelijks waar veel arbeidsmigranten wonen? Grote kans dat dat een “Polenkamp” wordt genoemd, en dat er vaak wordt gesproken over alcoholgebruik, vandalisme of zelfs misbruikers. Het grote merendeel van deze mensen, werkt echter in Nederland om een familie in het thuisland te kunnen verzorgen en is hier naartoe gekomen onder de voorwendselen van goede arbeidsvoorwaarden en salarissen. Eenmaal in Nederland (of Frankrijk, België, het VK, etc.) worden ze bij elkaar gezet en gescheiden van de autochtone bevolking. Integreren lukt vaak niet, een sociaal leven opbouwen al helemaal niet en depressie is schering en inslag. Op deze manier is “het Europese project” van vrij kunnen samenleven voornamelijk het in de kaart spelen van kapitalistische uitbuiters.

Het is geen toeval dat de VVD voorstander is van Europese economische integratie: de EU kan als neoliberaal blok een grote handhaver zijn van een Europa-wijde vrije markt. Deze pro-Europa-lijn zie je ook terug bij de Duitse Freie Demokratische Partei (FDP) en Venstre in Denemarken. Dat terwijl pro-Europese standpunten vaak ook terug te vinden zijn bij progressieve, centrum- en linkse partijen – zie bijvoorbeeld D66 en GroenLinks. En hier zit het grote verschil: waar de VVD, FDP et cetera Europa belangrijk vinden om het neoliberalisme en het vrijemarktdenken in stand te houden, is bij D66 en GroenLinks (en ook de Duitse Grünen, of Scandinavische sociaaldemocraten) een socialer en groener Europa de voornaamste drijfveer.

Het is bijna cru: hoe centrumpartijen en linkse partijen binnen een handelsblok dat van origine is opgericht om de vrije markt te verdedigen en uit te breiden proberen sociale wetgeving en beter milieubeleid te bevorderen en in te stellen. Soms lukt dat: kijk naar de successen van Europarlementariër Bas Eickhout op duurzaamheid. Hij heeft er met zijn werk voor gezorgd dat CO2-uitstoot van vrachtwagens sterk wordt teruggebracht. Dat neemt niet weg dat de EU onvermoeid doorgaat met het bevorderen van vrijhandel en globalisering, want zo zit dat systeem nou eenmaal vanaf het begin in elkaar. Het Mercosur-akkoord, tussen de EU en de Zuid-Amerikaanse landen die zijn aangesloten bij de gelijknamige bond, zorgt ervoor dat de Europese auto-industrie en Zuid-Amerikaanse veeteelt enorm veel in tegenovergestelde richtingen gaan exporteren. De veeteelt, voornamelijk in Brazilië, leidt dan weer tot bomenkap, extra vleesconsumptie en bosbranden. Leuk dat we in de EU dan geregeld hebben dat vrachtwagens minder uitstoten, maar op grote schaal is de EU verantwoordelijk voor veel meer uitstoot dan dat het tracht terug te brengen.

Zodoende bestaan er eigenlijk twee “Europese projecten”: de sociaal-culturele kant en de economische kant. Elk gelinkt aan een eigen stroming, een eigen politieke kant, eigen idealen en eigen ideeën over hoe Europa dient te worden ingericht. En beide zijn ook aan de gang, en helaas ook conflicterend met elkaar. De sociale kant is vrijwel onverenigbaar met de economische kant en vice versa. De vrije-marktideologie staat geen beleid toe waarin mensen een uitgebreid sociaal vangnet hebben. Verduurzaming heeft ook onlosmakelijk consequenties voor de vrije handel: scheepvaart, luchtvaart en productie zal minder moeten uitstoten, en dat gaat ten koste van winst.

De sociale kant heeft tevens als nadeel dat veel Europeanen door de consequenties van de economische kant niet zitten te wachten op sociale of culturele Europese integratie. Ervaringen die zijn opgedaan met arbeidsmigranten zorgen voor tegenstellingen en stereotypes van elkaar. Voor het gevoel zijn de talen en de culturen te verschillend om tot succesvolle integratie te leiden. En ergens klopt dat: als dit fenomeen iets bewijst is het dat culturele integratie tussen volkeren bijna onmogelijk is in een kapitalistische samenleving die bevolkingsgroepen uit elkaar drijft. Het Europese project onmogelijk gemaakt door dat andere Europese project.

Waar het al helemaal door elkaar heen gaat lopen is op de uiterst rechtse flank. Hier vinden we partijen terug als de PVV, FvD, het Rassemblement National van Marine le Pen, Lega van Matteo Salvini in Italië, de Conservatieven onder Boris Johnson in het VK en de Zweedse Democraten. Deze partijen ruiken onvrede over Europa onder bepaalde bevolkingsgroepen, en dan vooral de autochtone, wat oudere bevolking die arbeidsmigranten of andere bevolkingsgroepen over het algemeen wat sneller wantrouwt. Voor electoraal gewin geven deze partijen de “schuld” van dat wantrouwen aan Europa ende EU, en aan migranten – leidend tot euroscepcis en broedend racisme. Het verwarrende hier is dat de meeste van deze partijen niet alleen sociaal-cultureel op de rechterflank zitten, ook economisch is dat het geval. Echter zou het verlaten van de EU voor praktisch alle lidstaten een economische ramp zijn – zie ook prognoses voor het Verenigd Koninkrijk. En hier zit ook gelijk de paradox van het economische Europese project.

Want wat gebeurt er: economisch vindt er steeds meer Europese integratie plaats. Er wordt veel onderling gehandeld. Daarnaast zetten landen grenzen open voor gastarbeiders en vrije handel. Vanwege het gebrek aan een sociale kant, en met het doel om winst te maken en zoveel mogelijk geld te verdienen in plaats van humaniteit in het oog te houden, integreren Europese bevolkingsgroepen echter niet onderling – alleen de handel doet dat. De onvrede die ontstaat is voer voor populistische, vaak radicaal-rechtse politici die het gebruiken om euroscepcis aan te wakkeren – met in het Verenigd Koninkrijk de brexit als ultieme gevolg. Zo leidt het Europa-wijde vrijemarktdenken tot euroscepcis.

Dat komt voornamelijk omdat er geen sociale kant aan zit. Of eigenlijk, beter gesteld, omdat de integratie niet om de sociale kant draait. Als “het Europese project” in beginsel had gedraaid om sociaal-culturele integratie hadden we een heel ander Europa gehad. Natuurlijk, met de geschiedenis van de Europese Gemeenschap van Kolen en Staal is dat niet echt aan de orde geweest, maar dat idee was er wel degelijk. Neem bijvoorbeeld Robert Schuman, één van de founding fathers van de voorloper van de EU. Hij sprak, vrij vertaald:

“De Europese mentaliteit bestaat uit het bewustzijn van het deel uitmaken van een culturele familie, en de bereidheid om die gemeenschap te dienen in de geest van volledige wederkerigheid, zonder enige verborgen beweegredenen of de zelfzuchtige uitbuiting van anderen.”

Willen we écht iets doen aan onvrede over Europa, dan is het een kwestie van de focus verleggen van de economische kant naar de sociale kant. In de geest van Schuman, in de geest van volledige wederkerigheid, elkaars raakvlakken opzoeken en uitwisselen. Onderwijs Europees oriënteren, een Europees sociaal vangnet creëren, een Europees treinennetwerk (het liefst betaalbaar) zodat Europese burgers makkelijk kunnen reizen, en investeren in taallessen. Het liefst in Nederland ook Spaans of Italiaans in het curriculum erbij. Of Pools.

Daarnaast is het tijd – zeker met het oog op duurzaamheid – om afscheid te nemen van het marktdenken en winst als enige doel. Nee, we moeten niet terug naar de gulden, en de Europese economie moet niet volledig worden afgeschaft, maar er zal wel hervormd moeten worden. Het Mercosur-verdrag moet niet geratificeerd worden, en Europa moet gaan focussen op een leiderschapsrol in de wereld wat betreft duurzame productie. Producten die Europa in- of uitkomen dienen ook te voldoen aan standaarden voor duurzaamheid en mensenrechten. Veel landen zijn voor export afhankelijk van de EU, dus die standaarden afdwingen gaat minder moeizaam dan het lijkt.

Enkel wanneer de Europese economische integratie hand in hand gaat met de sociaal-culturele integratie valt er wat te doen aan euroscepcis en onvrede. Europees idealisme is gedoemd te verzanden in mooie woorden en statistiekjes wanneer we blijven focussen op de vrije markt als het ultieme doel en het grote goed van deze wereld. In plaats van ultieme “vrijheid” – voor zover dat nog het streven is van hedendaagse liberalen – mag geluk en de zorg voor de aarde op de eerste plaats komen te staan.

https://joop.bnnvara.nl/opinies/vrijemarktdenken-eu-leidt-tot-euroscepcis

Branden in Amazone wel degelijk gerelateerd aan ontbossing (New Scientist)

In augustus teisterden natuurbranden het Amazoneregenwoud in Brazilië. Die branden waren niet ‘normaal’, zoals de Braziliaanse overheid destijds beweerde, schrijven onderzoekers. Het aantal branden in de Amazone ligt hoger dan in voorgaande jaren en de grote toename van ontbossing lijkt de oorzaak.

Filmpjes en foto’s van de brandende Amazone gingen afgelopen zomer wereldwijd rond in de media en op sociale media. Internationaal werden zorgen geuit. ‘De longen van de wereld staan in brand’, kopten diverse sites en kranten. De Braziliaanse regering ging hier echter tegenin. Elk jaar branden er delen van de Amazone en deze branden waren niet heftiger dan normaal. Sterker nog, werd geruststellend verteld, het aantal branden was ‘minder dan het historische gemiddelde’.

‘Normale’ branden

Het klopt dat er elk jaar branden zijn in het Amazoneregenwoud, vooral in het droge seizoen dat eind augustus begint. Compleet natuurlijke branden, bijvoorbeeld door blikseminslag, zijn echter zeldzaam in het natte Amazonewoud. Wel gebruiken boeren brand als middel om hun landbouwgrond klaar te maken voor de kweek van nieuwe gewassen. Verder worden er bomen gekapt om ruimte te maken voor gewassen of veeteelt. De gekapte bomen en andere begroeiing worden opgeruimd door ze te verbranden.

Branden zijn dus ‘normaal’, maar afgelopen zomer waren het er volgens een internationale groep wetenschappers wel bovengemiddeld veel. Uit hun onderzoek blijkt dat er drie keer meer branden waren dan in augustus 2018. Het aantal was zelfs het hoogst sinds 2010. Ze zien bovendien sterk bewijs dat er een verband is met de toename van ontbossing.

Ontbossing boosdoener

Voor hun analyse keken de onderzoekers naar data van het Braziliaanse DETER-b-systeem. Dit systeem berekent de hoeveelheid ontbossing in vierkante kilometers aan de hand van beelden van NASA-satellieten. Daaruit bleek dat er in juli 2019 bijna vier keer meer oppervlak ontbost was dan gemiddeld in de drie jaren daarvoor.

Verder was het in andere jaren met veel branden, bijvoorbeeld 2007 en 2010, veel droger dan afgelopen augustus. Daardoor sloegen branden van boeren sneller over op andere gebieden. Bovendien woedden de vuren dit jaar in natte gebieden van de Amazone. Dat lijkt alleen mogelijk als daar branden zijn aangestoken in verband met ontbossing.

‘Daardoor vermoedden we in augustus al dat de grote aantallen branden door ontbossing kwamen’, zegt Pieter Zuidema van Wageningen University & Research, die niet bij het onderzoek betrokken was. ‘Het is goed dat die vermoedens nu met metingen bevestigd zijn.’

Zorgen om de Amazone

Volgens Zuidema geeft de toename van de branden in het Amazonegebied reden tot zorg. ‘Het zorgt voor extra CO2-uitstoot. En als de ontbossing van de Amazone blijft toenemen, halen we de klimaatdoelen niet. Verder betekent verlies van bos ook verlies aan biodiversiteit in het Amazoneregenwoud. Tenslotte houdt bebossing het water beter vast en zorgt ze voor verdamping, waardoor regen ontstaat.’ Minder bos betekent daardoor minder regen, meer droogte en uiteindelijk meer branden.

De toename van ontbossing en branden is ook een stap terug, vertelt Zuidema. ‘In 2005 heeft Brazilië goede maatregelen genomen waardoor de ontbossing in het Amazonegebied snel afnam.’ Met satellietenbeelden wordt sindsdien van bovenaf gekeken waar ontbossing plaatsvindt. Vanaf de grond is lokaal controle ingesteld, met strenge maatregelen als er te veel regenwoud gekapt wordt. Ook kregen gedeeltes van het woud een beschermde status.

‘Sinds kort bespaart de huidige Braziliaanse regering op controles op de grond en de status van beschermde bossen staat ter discussie’, zegt Zuidema. Daardoor lijkt de regering de ontbossing te legitimeren, met meer branden als gevolg. Zowel voor de economie en het milieu zou het verstandig zijn om de maatregelen uit 2005 weer in te voeren, zegt een van de onderzoekers.

Het bericht Branden in Amazone wel degelijk gerelateerd aan ontbossing verscheen eerst op New Scientist.

https://newscientist.nl/nieuws/branden-in-amazone-wel-degelijk-gerelateerd-aan-ontbossing/