Steken en stoken in de Groote Peel (Nederweert24)

https://www.nederweert24.nl/wp-content/uploads/2021/04/VIA-43a-760x548.jpg

Al in de middeleeuwen had Nederweert zijn oorspronkelijke naam, Merefelt, ingeleverd voor ‘Weert van den Nedersten Eijnde’. Daarmee werd die naam, later ingekort tot Nederweert, tot een administratieve nevenschikking van (Over-)Weert gedegradeerd. Ook al had Nederweert vanaf ca. 1395 heel geleidelijk een onafhankelijke bestuurlijke en financiële positie ten opzichte van Weert gekregen, de relatie met de grote buur bleef er een van stekeligheden.

In 1547 hadden de inwoners van Nederweert een slepend conflict met hun gravin Anna van Egmond. In haar opdracht voerde een kleine legermacht van opgewonden Weerter schutters een raid uit op het dorp. Met turfspaden gewapende Nederweertenaren verschansten zich in de toren van de St. Lambertuskerk. De wekenlange belegering mislukte en de Weerter schutters werden met harde hand teruggedreven naar Weert. 20 Jaar later poogde de calvinistisch gezinde gravin van Horne de godsdienstige reformatie van Weert naar Nederweert te exporteren. Dat stuitte tijdens de Paasmis op groot protest van met name de vrouwelijk inwoners, die de Weerter predikant bijna lynchten onder de kerktoren. Beide campagnes waren mislukt maar versterkten de animositeit en het wederzijdse vliegen afvangen. Ofschoon overwegend goede buren, klinken de echo’s door tot in onze tijd zoals in de oudere discussies over herindeling en recent nog toen het ging over de vestiging van hotels en casino’s.

Roofbouw
Er was een voortdurend en eeuwenoud conflictthema. Dat betrof het gebruik van het heide- en moerasgebied van de Groote Peel, en met name het steken van turf. Daar ging een lange geschiedenis aan vooraf. In de late middeleeuwen was vrijwel het hele bosareaal van het Land van Weert door roofbouw ten onder gegaan. Gelukkig ontdekte men in de loop van de vijftiende eeuw de turf als goedkope en overvloedige bron van brandstof. In 1482 liet graaf Jacob II van Horne als Heer van Weert en Nederweert het gemeenschappelijke gebruiksrecht van de ‘gemene gronden’ (heide en Peel) vastleggen in een privilege. Daarbij werd de benutting toegewezen aan de inwoners van Weert en Nederweert gezámenlijk. Naarmate de bevolking groeide en de Peelvelden slonken, leidde ook hier de schaarste van natuurlijke hulpbronnen tot oplaaiende conflicten. Regelmatig betwistten de Weertenaren en Nederweertenaren elkaar de gebruiksrechten. Het geheugen over de afspraken uit 1482 bleek vluchtig, en de koppigheid was groot.

Veenbrand
In de zomer van 1745 kwam het zelfs tot een gewapend conflict. Met veel bravoure, wapengekletter en geschreeuw annexeerden de Weerter schutterijen de gemene gronden van de zogenaamde Laarderheide. De annexatie mislukte maar de toon was weer gezet. Op het einde van de achttiende eeuw ontstonden er nieuwe conflicten, ditmaal tussen de inwoners en de toenmalige Heren van Chimay, die als bezitter van Weert en Nederweert de inwoners hun oeroude rechten wilden ontnemen. Dat gaf grote heibel en juridische gevechten. Turfstekers waren soms toch wel echte onruststokers. Tot ver in de negentiende eeuw sleepte dit dossier voort. In 1860 kwam het voor de zoveelste keer tot een conflict. Enkele Weertenaren die door de marechaussee tijdens het turfsteken op Nederweerter grond waren gearresteerd, werden door de rechtbank vrijgesproken. De gemeente Weert kon met het privilege uit 1482 in de hand namelijk aantonen dat alle Peelvelden sinds mensenheugenis gemeenschappelijk gebruikt mochten worden. In de gemeenteraadsvergadering van 22 september 1860 besloot het gemeentebestuur van Nederweert desalniettemin tot een tegenoffensief tegen het Weerter bestuur. Dat bleek onhaalbaar en in 1864 besloten de beide gemeentebesturen daarom maar om een eind te maken aan het eeuwenlange gedoe. Er kwam een gemeenschappelijke regeling waarin de wederzijdse gebruiksrechten van de Peel werden bevestigd. De conflicten die bijna 400 jaar als een veenbrand hadden voortgewoekerd, doofden uit en de vredespijp van de Weerter en Nederweerter turfstekers werd in 1864 definitief aangestoken.

Alfons Bruekers
Stichting Geschiedschrijving Nederweert

Bijschriften: Een turfsteker in de Ospelse Peel toont zijn gereedschappen. Foto: Jef Kirkels, collectie SGN

In 2015 sloten de toenmalige burgemeesters van Weert en Nederweert ‘vrede’ in het Pact van Bracieux. Illustratie: Rim Beckers.

https://www.nederweert24.nl/wp-content/uploads/2021/04/VIA-43b-760x635.jpg

Het bericht Steken en stoken in de Groote Peel verscheen eerst op Nederweert24.

https://www.nederweert24.nl/2021/04/11/steken-en-stoken-in-de-groote-peel/

Webinar ‘natuurbranden’ voor ondernemers, geïnteresseerden, betrokkenen en bewoners van Boswachterij Ulvenhout en Chaamse bosse… (Gemeente Gilze en Rijen)

Burgemeester Joerie Minses van Alphen-Chaam, brandweer Midden- en West-Brabant en Staatsbosbeheer nodigen u uit voor het bijwonen van een webinar over natuurbranden. Natuurbrand...

https://www.gilzerijen.nl/nieuws/actueel/archief/2021/03/artikel/webinar-natuurbranden-voor-ondernemers-geinteresseerden-betrokkenen-en-bewoners-van-boswachterij.html

Webinar ‘natuurbranden’ voor ondernemers, geïnteresseerden, betrokkenen en bewoners van Boswachterij Ulvenhout en Chaamse bosse… (Gemeente Alphen Chaam)

Burgemeester Joerie Minses van Alphen-Chaam, brandweer Midden- en West-Brabant en Staatsbosbeheer nodigen u uit voor het bijwonen van een webinar over natuurbranden. Natuurbrand...

https://www.alphen-chaam.nl/nieuws/nieuws/actueel/news/webinar-natuurbranden-voor-ondernemers-geinteresseerden-betrokkenen-en-bewoners-van-boswachterij-ulv.html

Al dagen bosbranden rond Australische stad Perth (NOS Buitenland)

Rond de Australische stad Perth is de afgelopen dagen meer dan 9000 hectare aan bos- en landbouwgebied door brand verwoest. Ook zijn meer dan 70 huizen verloren gegaan. Door de aanhoudende droogte heeft de brandweer de grootste moeite om het vuur onder controle te krijgen.

Pas op zondag wordt de eerste regen verwacht in de heuvels ten oosten van Perth. "Dit is de derde dag van deze brand en het blijft nog zeker drie tot vijf dagen heel moeilijk", zegt de brandweer.

Volgens burgemeester Bailey van Swan, een van de gemeenten rond Perth, moeten bewoners waakzaam blijven. "Er wordt een krachtige oostenwind verwacht. Dat is een grote zorg want in dat gebied is nog altijd veel vuur."

Lockdown

Perth en de omgeving zijn sinds zondag in lockdown vanwege het coronavirus waardoor inwoners thuis moeten blijven. Voor mensen die vluchten voor de natuurbranden geldt een uitzondering.

Australië werd eind 2019 maandenlang geteisterd door hevige bosbranden. Een gebied ter grootte van 2,5 keer Nederland werd verwoest. Zeker 30 mensen kwamen om het leven en 2500 huizen gingen in vlammen op. Ook veel dieren kwamen om in de vuurzee.

Verschillende mensen hebben hun huis verlaten. De premier spreekt van een ongekende situatie:

http://feeds.feedburner.com/~r/nosnieuwsbuitenland/~4/e7JuCGbotc4

http://feeds.nos.nl/~r/nosnieuwsbuitenland/~3/e7JuCGbotc4/2367119

Kwetsbaarheden in crisisaanpak in kaart gebracht (Beveiliging)

https://www.beveiliging.nl/wp-content/uploads/2020/02/virus1-80x80.jpg

Het niet voldoende urgente betekenis geven aan vroege signalen in het begin van de coronacrisis en het niet voldoende optuigen van ad-hoc nieuwe (bestuurlijke) structuren hebben in de weg gestaan van een succesvolle crisisaanpak.

Dat blijkt uit onderzoek van de Universiteit Leiden in opdracht van het WODC en op verzoek van de NCTV, waarin in kaart is gebracht welke factoren succesvolle crisisbeheersing bevorderen, en welke kwetsbaarheden er werden benoemd in evaluatierapporten van crises. Ook keken de onderzoekers naar welke crises Nederland in de toekomst kan verwachten.

Griep

In de coronacrisis was de fase van herkenning van de crisis in het begin problematisch. De onderzoekers constateren dat ‘weak signals’ als de verplaatsing van het virus van China naar Italië en de verspreiding met carnaval 2020 met te weinig urgentie werden geïnterpreteerd. Waar (Aziatische) landen die bekend zijn met het SARS-virus meteen in actie kwamen, leken veel (Europese) landen zich te conformeren aan het frame van griep.

Tijdens de crisis werden er ad-hoc nieuwe structuren opgezet voor de coördinatie van IC-bedden, testcapaciteit, beschermingsmiddelen en geneesmiddelen. Daarnaast is het Landelijk Operationeel Team Corona (LOT-C) opgezet en kreeg het Veiligheidsberaad een nieuwe regionale bestuurlijke rol. Dat bleek ingewikkeld, want mandaten waren veelal nog niet meteen duidelijk, maar er moest wel een gezamenlijke aanpak komen.

Door deze worsteling kwam volgens de onderzoekers de effectiviteit van de coördinatie onder druk te staan en ontstonden onderlinge discussies rondom de mandaten en regie. Een belangrijke factor voor effectiviteit is dat er binnen een groot en veelvormig netwerk van (soms nieuwe, onbekende) partners regie moet worden gevoerd op de organisatie van de aanpak. Waar het aankomt op crisiscommunicatie, valt het de onderzoekers op dat de overheidscommunicatie empathisch is. Door de tijd heen kwam er beter zicht op de behoeften van burgers. Dat ministers, burgemeesters en experts elkaar tegenspreken ondermijnde echter soms de maatregelen.

Trends

Het blijkt moeilijk om op basis van wereldwijde en Europese trends te komen tot een voorspelling van rampen en crises in Nederland. Toch lijkt het erop dat door de gevolgen van klimaatverandering de kans op verdroging, wateroverlast, hittestress, stormen, hoogwater en verlies van biodiversiteit toeneemt. Daarmee hangt een vergrote kans op het optreden van grote natuurbranden samen. Toch zien de onderzoekers hierbij niet per se een grotere kans ontstaan, maar eerder neemt de ernst van individuele incidenten toe. In de categorie man-made disasters is een licht dalende trend waar te nemen.

https://www.beveiliging.nl/nieuws/kwetsbaarheden-in-crisisaanpak-in-kaart-gebracht