Massale sterfte in Australië dwingt ons om naar dieren te luisteren (NPO Radio 1 Natuur & Milieu)

https://www.nporadio1.nl/images/2020/01/11_8e54107363_xxl-9.jpg

De bosbranden in Australië hebben desastreuze gevolgen voor de flora en fauna in het land. Op dit moment zijn er al meer dan een miljard dieren omgekomen en het worden er met de dag meer. Dat het zover heeft kunnen komen heeft ook deels te maken met dat wij dieren als minder zien dan wij mensen. Dat geeft ons meer dan genoeg stof tot nadenken, vindt filosoof en dierenactivist Eva Meijer. 

{videofragment video="61011" caption="" image="452749" }

“De situatie in Australië laat erg goed zien dat wij als mensen er een potje van gemaakt hebben op deze planeet,” zegt filosoof, wetenschapper en dierenactivist Eva Meijer in Nieuwsweekend. De hele wereld praat over de bosbranden in Australië op dit moment en verschillende video’s gaan viraal. Waaronder deze video van de zwartrugfluitvogel die het geluid van brandweerauto’s nadoet:

{instagram url="https://www.instagram.com/p/B66UjXmFoRd/" }

Antropoceen

Meijer stelt dat er iets bijzonders aan de hand is momenteel: “We leven in het eerste geologische tijdperk dat bepaald is door de mens: het antropoceen. Het klinkt cool, wij mensen regeren over de wereld. Maar dat antropoceen wijst naar een groot probleem. De handelingen van de mens hebben ervoor gezorgd dat we nu te maken hebben met natuurrampen die het voortbestaan van de mens bedreigen. Maar degenen die het hardst getroffen worden op dit moment zijn de andere dieren met wie wij deze planeet delen.”
Mensen handelen op deze manier omdat zij zich los zien van andere dieren, wij vinden onszelf een bijzondere soort. We zien onszelf niet alleen als anders dan andere diersoorten, wij voelen onszelf ook beter.

{articles "Bosbranden Australië: 'Dit gaat vaker voorkomen'" id="20926" }

Jacques Derrida

“We hebben een ander woord voor alle dieren die niet menselijk zijn, die noemen we namelijk ‘dieren’. De Egyptenaren hadden dat niet en sommige inheemse volken hebben het ook niet. Wij hebben een woord bedacht voor alle andere soorten en dat is enorm problematisch. Alsof er een kloof is tussen mensen en dieren,” zegt Meijer, die hiervoor de theorie van de Franse filosoof Jacques Derrida aanhaalt.

{video url="https://www.youtube.com/watch?v=Ry49Jr0TFjk" start=""}

Niet hetzelfde

Meijer: “Ik zal nooit zeggen dat dieren dezelfde rechten moeten hebben als een mens, want daar hebben ze vaak helemaal niets aan. Maar we moeten kijken hoe die ander als ander is en op basis daarvan nadenken wat rechtvaardig is. En in het geval van mensen hebben we daar al echt over nagedacht.” Zij verwijst hier naar wetten en regels waar wij mensen mee te maken hebben in ons dagelijks leven.

{instagram url="https://www.instagram.com/p/B7DUhpgFItv/" }

Filosofie

“We hebben heel lang gedaan alsof dieren niets te zeggen hebben, alsof het wezens zijn die alleen handelen op instinct. En dat wij de baas zijn over ze. Maar je merkt dat dat nu langzaam aan het kantelen is. Bijvoorbeeld in het vak filosofie, mijn vak. We dachten in het vak ook altijd alleen vanuit het oogpunt van mensen, maar nu zijn we ons steeds meer bewust van die andere wezens. En dat geeft hele nieuwe inzichten.”

Een van de onderwerpen waar de wetenschap en de filosofie zich nu over buigen is de taal van dieren. Het is inmiddels duidelijk dat dieren een taal hebben, maar het is niet te vergelijken met onze taal. Dat brengt de filosofie naar het punt dat er nagedacht wordt over wat taal nou eigenlijk is.

{video url="https://www.youtube.com/watch?v=_1FY5kL_zXU" start=""}

Moreel verwerpelijke taferelen 

“Het is al heel lang duidelijk dat de manier waarop wij met dieren omgaan gewoon not-done is. Als een dier pijn heeft moet je daar op een goede manier mee omgaan. We moeten ze niet in stallen houden, dat doen we alleen voor economisch gewin. Wat moreel gezien eigenlijk niet kan. Dat is de eerste stap, zorgen dat we die gewelddadige praktijken gewoon gaan afschaffen. De volgende stap is gaan luisteren naar die dieren, dus niet denken ‘wij weten alles het beste’.” Meijer vervolgt: ”En die klimaatproblemen dwingen ons om als mens dieren anders te gaan begrijpen. Het is niet alleen voor die dieren belangrijk, maar ook voor onszelf als soort belangrijk voor ons voortbestaan. Je hoeft ook niet te wachten op een grote cultuurverandering om de kijk op dieren te veranderen volgens Meijer: “Het is niet een proces van alles of niets, je kunt ook kleine dingen in je eigen leven aanpassen, bijvoorbeeld hoe je omgaat met je huisdieren. 

Wij zijn niet de laatste generatie op Aarde en we moeten het echt anders gaan doen.”

Nieuwsweekend op NPO Radio 1

Iedere zaterdagochtend tussen 08:30 en 11:00 uur presenteren Mieke van der Weij en Peter de Bie het programma Nieuwsweekend voor Omroep MAX.

{articles "Naaktmodel haalt miljoen op voor Australië: 'Hitte bestrijden met hitte, het heeft wat poëtisch'" id="20904" }

 

 

https://www.nporadio1.nl/natuur-milieu/20966-massale-sterfte-in-australie-dwingt-ons-om-naar-dieren-te-luisteren

Speciale yogales in Hilversum: in het zweet voor bosbranden Australië (NH)

HILVERSUM - De aanhoudende vuurzeeën in Australië gaan Hilversumse Barbara Schriek aan het hart. Met haar yogaschool organiseert ze speciale lessen om geld in te zamelen voor de slachtoffers down under. "Als ik die koala's zie vechten voor hun leven, doet dat pijn. Ik wil iets voor ze doen!"

De lessen zijn gratis en deelnemers mogen een donatie doen voor Australië. Maar dat is niet het enige, vertelt Barbara Schriek van Yoga Hilversum. "Tijdens de les staan we stil bij de bosbranden en sturen we positieve energie die kant op," vertelt ze. "Er is veel aan de hand met de wereld, wij willen daar graag wat liefde in brengen."

Mens, dier en natuur zijn het slachtoffer van de branden. Barbara kan de beelden op tv niet langer aanzien. "Die rode gloed, de vlammen en vooral de dieren in nood; dan breekt m'n hart," zegt Barbara. "Tijdens de voorbereiding voor deze les, kon ik niet stoppen met huilen. Ik ben altijd al een dierenactivist geweest, dus ik moest in actie komen."

Paniek

De leerlingen bij de yogales dragen graag een steentje bij. "Dit doet me wel wat," zegt Kenny Bijlsma, na afloop van de les. "Ik ben een natuurmens en als hier een bos in brand zou staan, zouden we ook in paniek raken," zegt hij. "Het is gewoon heel naar," vult leerling Latoya de Ridder aan. "Het blussen zal nog wel even duren, maar ik hoop dat het snel ietsje beter wordt daar."

De zogeheten yin-yang-yogales is aangepast op Australië. "Ik vertel over de bosbranden en over de oorzaken en probeer mensen bewuster te maken," vertelt docent Barbara. Ook de bewegingen zijn in stijl. "We doen houdingen die lijken op bomen en water," vertelt ze. Een soort regendans, in de hoop op een buitje? "Dat hebben we helaas niet helemaal in de hand, maar dat zou het mooist zijn," zegt ze. "Dat het eindelijk gaat regenen in Australië!"

Aanstaande woensdag om 20.30 uur is er nog een yogales om geld in te zamelen voor de slachtoffers in Australië.

https://www.nhnieuws.nl/nieuws/259608/speciale-yogales-in-hilversum-in-het-zweet-voor-bosbranden-australie

Schrijver T.C. Boyle: ‘De Amerikaanse ziel heeft nog een paar honderd jaar cultivering nodig’ (Vrij Nederland)

De weg van Los Angeles naar Montecito, de plaats waar schrijver T.C. Boyle woont, begint groen en kronkelt door de heuvels langs de Californische kustlijn. Halverwege zijn er steeds vaker verdorde vlaktes met zwartgeblakerde plantenresten te zien aan beide kanten van de weg. Hier en daar de asresten van een huis.

Vervreemdend zijn de stukken waar de natuur door vuur is weggevaagd, maar de huizen stand hebben gehouden. Tijdens de heftigste bosbranden die Californië ooit heeft moeten doorstaan, in 2017, huurden rijke bewoners privébrandweerlieden in om hun huizen te redden toen alles in de wijde omgeving platgebrand werd. Een scenario dat in een van de romans van Boyle had kunnen voorkomen, waarin de natuur vaak haar eigen plan trekt en een verdeling zichtbaar maakt tussen Amerikanen die de middelen hebben om zich te beschermen en landgenoten die dat niet kunnen.

Boyle woont in het George C. Stewart House, het eerste woonhuis dat Frank Lloyd Wright in Californië ontwierp. Het huis ligt op een heuvel verscholen tussen de bomen. Het doemt achter het hek van de tuin op als een Japanse tempel.

Boyle komt aangelopen. Hij draagt een pet met het logo van de L.A. Dodgers, een bomberjack en door zijn oor steekt een ringetje. Hij leidt me rond, eerst door het huis. Het Stickley meubilair met groenleren bekleding past perfect bij de prairie-stijlomlijsting van de ruimte en er staan kasten vol met zijn eigen boeken vertaald in vele talen. Boyle’s nieuwe roman Outside Looking In is net gedrukt en ligt op een bijzettafel. Hij gaat me voor naar het terras achter het huis, waar hij thee en crackers met humus heeft klaargezet.

‘Ik heb vroeger iedere vorm van drugs geprobeerd. Maar ik zou het nu niet meer kunnen. Mijn brein is te fragiel, één stap verwijderd van totale gekte.’

Mentaal verslavend

Terwijl hij thee inschenkt, vertelt hij over Outside Looking In, waarin een groep studenten en wetenschappers rondom Timothy Leary wordt gevolgd. Leary deed in de jaren zestig onderzoek naar LSD op Harvard en verzamelde een groep volgelingen om zich heen die onder het mom van onderzoek naar bewustzijnsverruiming zelf proefpersoon waren en steeds verder gingen in het gebruik van het middel.

‘LSD heeft recentelijk een comeback gemaakt in de maatschappij. Niet als partydrug, maar zoals het oorspronkelijk bedoeld was: om het kritische brein te omzeilen.’

Door LSD worden in de hersenen nieuwe verbindingsbanen aangelegd, en banen die zijn ingesleten worden erdoor stilgelegd. Het middel mag dan volgens aanhangers een positieve uitwerking hebben op creativiteit, volgens Boyle werkt het mentaal verslavend. En hij kan erover meepraten. ‘Ik heb vroeger iedere vorm van drugs geprobeerd. Maar ik zou het nu niet meer kunnen. Mijn brein is te fragiel, één stap verwijderd van totale gekte.’

Een nieuwe conventie

Toch dook Boyle nogmaals in de ervaring, dit keer als schrijver. Hij onderzocht wat die exploratie van de geest onder leiding van ‘een Guru’ met je doet. Wiens pad volg je dan? En wat doet dat met je leven, je ambities en met je eigen gedachtes?

Wat hij ontdekte? ‘Better do your own thing.’ Hij laat zien dat het doorbreken van conventies een nieuwe conventie kan worden, dat ook het experiment gaat vervelen en dat het onderzoek naar het innerlijk langzaam afglijdt tot een vorm van afleiding waarin het alleen nog gaat om de roes.

‘Komt alles tegelijkertijd binnen, in een ononderbroken stroom, dan worden we gek. Dat is wat LSD doet.’

Om ons heen fluiten vogels, ergens in het dal stroomt water, de geur van schimmel komt ons tegemoet, een buurman is zijn gras aan het maaien. Als we even stilvallen, merken we de geluiden en geuren een voor een op. ‘Gelukkig kunnen we al die verschillende indrukken ook uitschakelen als we met elkaar praten,’ zegt Boyle. ‘Komt dat allemaal tegelijkertijd binnen, in een ononderbroken stroom, dan worden we gek. Dat is wat LSD doet.’

Voor hem heeft het schrijfproces dezelfde uitwerking op het brein, zonder dat er een middel aan te pas hoeft te komen. ‘Het schrijven zelf bevrijdt de geest. Als ik schrijf is mijn brein wel degelijk aan het werk, maar ik zou willen zeggen dat 95 procent van het schrijven voortkomt uit het onderbewuste en slechts 5 procent uit het bewuste brein. You’re off to a trip on your own.’

https://www.vn.nl/wp-content/uploads/sites/3/2019/07/HH-67240049-2-1280x1601.jpg

Een goed hart

Dan springt hij op en gebaart me mee te lopen naar een deel van de tuin vanwaar we uitkijken op de zee. Het huis van Boyle ligt ingeklemd tussen de oceaan aan de ene kant en de bergen aan de andere kant. Het overleefde in 1925 een aardbeving, ontsnapte in 2007 ternauwernood aan een bosbrand en werd in 2017 net niet meegevoerd door de modderstroom die voor het huis naar beneden gleed en grote delen van het stadje met zich meetrok.

Terwijl we rondlopen wijst hij naar verschillende plekken in de tuin. Hij weet over iedere boomstronk een verhaal te vertellen.

Zijn vertelstem komt me bekend voor uit zijn boeken, waarin hij de ruimte neemt om personages, omstandigheden en omgevingen tot in de kleinste details te beschrijven. Zodat je als lezer bij het dichtslaan van zijn romans het gevoel hebt afscheid te moeten nemen van een plek die je gedurende een paar honderd bladzijdes bent gaan bewonen en van personages die vaak gefrustreerd en onvoorspelbaar zijn, maar ook een goed hart hebben.

‘Ik schrijf over situaties die ik niet ken om ze te leren kennen. Daar gaat weinig research aan vooraf, het onderzoek zit in het schrijven zelf. Toevallig heb ik een talent om me in een ander persoon te verplaatsen, in mijn geval zijn dat vaak personages die onbekend voor me zijn.’

Vaak gaan zijn verhalen over groepen mensen die in de media en in de volksmond worden gestereotypeerd. Zo schreef hij over illegale Mexicaanse immigranten in Amerika, de Civil Rights Movement, de hippiebeweging, dierenrechtenactivisten en mensen die hun leven in handen van een andere ideologie leggen.

Totale improvisatie

‘Mijn verhalen komen voort uit empathie. Ook voor personages waarvan ik het gedrag niet goedkeur, zoals David Lejoy uit Na de barbarij, een monsterlijk persoon. Toch wil ik hem begrijpen, zien waar zijn visie vandaan komt. De lezer mag vervolgens zelf bepalen wat hij ervan vindt. Ik wil geen betekenis opleggen, voor iedereen is die anders.’

Het is een vorm van empathie waarmee hij een totaalbeeld geeft van de mens waar hij zich in inleeft, geen ideaalbeeld. De personages in Boyle’s boeken zijn vaak tolerant en progressief, totdat ze in een situatie belanden waarbij ze de controle verliezen en zichzelf stukje bij beetje toestaan een grens over te gaan. Woede over het verlies van een hond, de roof van een tas of het krijgen van een bekeuring leidt zo tot een innerlijke verschuiving en eindigt vaak in het negeren van de wet, het uitsluiten van een groep mensen op basis van hun identiteit of het plegen van een moord.

‘De grens tussen goed en kwaad is minder duidelijk dan we vaak denken.’

In de roman Wie storm zaait kruipt Boyle in de huid van Adam, die schizofreen is en in zijn waanzin twee mensen vermoord. ‘Hij is een moordenaar, maar als je in zijn geest kruipt, zie je iets anders dan je zou zien in een Hollywoodfilm. De grens tussen goed en kwaad is minder duidelijk dan we vaak denken.’

Boyle is benieuwd naar mensen die ongebruikelijke standpunten innemen: wat gaat er in die persoon om? ‘Ik ga op reis door de verbeelding, zonder te weten waar het heen gaat of wat eruit komt. Het is totale improvisatie en daardoor ontdek ik altijd iets nieuws.’

Lees ook Literair criticus Jeroen Vullings over Wie storm zaait: Een diep verontrustende pageturner 18 september 2015 Het motto van Wie storm zaait luidt: ‘In wezen is de Amerikaanse ziel hard, gesloten, stoïcijns, dodelijk. En nog steeds niet milder geworden.’ (D.H. Lawrence). Is dat zijn conclusie, na die Amerikaanse ziel via zijn romans in vele hoedanigheden onderzocht te hebben? ‘Amerika is een jong en pionierend land en we hebben inheemse volkeren afgeslacht om dit land te bouwen. Er heerst nog steeds een frontier-mentaliteit. Kijk naar onze president, kijk naar het achterland van Amerika, dat is conservatief en gewelddadig. Ik denk dat de Amerikaanse ziel nog een paar honderd jaar cultivering nodig heeft, zoals de Europeanen.’

Dierlijke impulsen        

In De tortillagrens, een verrassend profetische roman die hij in 1996 schreef, verkent Boyle het landschap waarin een Mexicaans koppel (Cándido en América) terecht komt als ze hun geluk willen beproeven in Amerika. Een Amerikaans gezin (Delaney en Kyra) woont in een gemeenschap waar stemmen op gaan om een muur te bouwen rond de wijk om ongewenste indringers buiten te houden.

Als Delaney Cándido aanrijdt, raken hun levens onbedoeld en ongewild met elkaar vervlochten. Delaney, die principieel tegen het demoniseren van anderen op basis van ras of afkomst is, krijgt door de persoonlijke inmenging en het schuldgevoel dat er ontstaat, ineens een reden om toch te stemmen voor de muur. Zo probeert hij de gevoelens waar hij niet mee om kan gaan buiten de deur te houden. Uiteindelijk is zelfs de muur niet genoeg om Delaneys geweten te sussen en besluit hij zijn wapen op te pakken.

Boyle laat zien dat we de onbewuste neiging hebben om anderen buiten te sluiten zodra we het gevoel hebben dat iets van ons weggenomen kan worden.

Boyle laat zien dat we onbewust geneigd zijn om anderen buiten te sluiten zodra we het gevoel hebben dat iets van ons weggenomen kan worden. Vooroordelen die we met ons gezonde verstand ontkrachten, kunnen door ons instinct ieder moment worden geactiveerd. ‘We worden nog steeds door dierlijke impulsen aangestuurd.’

De tortillagrens is relevanter dan ooit, het gaat over het probleem van deze tijd: We bouwen een muur en wie sluiten we buiten en wie sluiten we in? In de hele wereld is een oorlog om grondstoffen gaande. Er zijn meer dan 7,5 miljard mensen die de aarde langzaam opeten. De onderklasse wordt verdrukt. Het klimaat warmt op. We hebben een vluchtelingencrisis. Als de zeespiegel stijgt en Bangladesh overstroomt, waar gaan al die mensen naartoe? En wat gaan ze eten? Grondstoffen zijn schaars en ruimte wordt dat ook.

De wereld wordt bestuurd door gangs die het territorium alvast verdelen, voor als alles straks op is. Denk aan Poetin, maar ook aan IS. Ze doen alsof ze hardcore islamisten zijn, maar eigenlijk zijn het gangs, ze willen je vrouw, je auto en je hond. De opkomst van extreemrechtse partijen is eenzelfde reactie op deze ontwikkeling: Fuck you, you come from a shithole country, you can die. Een deprimerende ontwikkeling.’

Ondanks zijn empathisch vermogen, of misschien dankzij, kan Boyle het niet helpen dat hij ziet dat er een hoop mankeert aan onze soort. Hij is pessimistisch: ‘We maken het milieu kapot, een groot deel van de diersoorten verdwijnt door ons toedoen, hoe kan iemand daar vrolijk van worden? Mijn plezier komt uit mijn nabije relaties, uit de natuur en uit het schrijven.’

Hij wijst naar de zee, de zon gaat zo onder en meestal gaat hij op dit moment van de dag naar het strand om naar de zonsondergang te kijken. De dag ervoor kwam hij erachter dat het de laatste dag van het jaar was waarop hij de zon zou zien verdwijnen in de zee; vanaf vandaag gaat de zon onder achter een berg. Vanavond gaat hij niet naar het strand maar pakt hij de auto naar het stadje en neemt hij zijn vrouw mee uit eten.

Het bericht Schrijver T.C. Boyle: ‘De Amerikaanse ziel heeft nog een paar honderd jaar cultivering nodig’ verscheen eerst op Vrij Nederland.

https://www.vn.nl/t-c-boyle-amerikaanse-ziel/