2020 warmste jaar ooit gemeten in Europa (NOS Jeugdjournaal)

Afgelopen jaar was het warmste jaar in Europa sinds mensen zijn begonnen met meten. Dat zeggen onderzoekers die de temperaturen op aarde in de gaten houden. In 2020 was het in Europa zo'n 0,4 graden warmer dan in 2019.

Minder ijs en bosbranden

Vooral op de Noordpool en in Siberië was het flink warmer dan normaal. Op de Noordpool is daardoor veel ijs gesmolten. In Siberië was zelfs een hittegolf: het werd bijna 40 graden. Daardoor waren er hevige bosbranden in het gebied.

Schadelijke stoffen

Door de corona-crisis zijn er wel minder schadelijke stoffen vrijgekomen die klimaatverandering veroorzaken. Maar, zeggen de onderzoekers, er zijn nog steeds veel te veel van die stoffen in de lucht waardoor de aarde opwarmt. We moeten dus ons best blijven doen, zeggen ze.

http://feeds.feedburner.com/~r/jeugdjournaal/~4/hkpGq7EBX2k

http://feedproxy.google.com/~r/jeugdjournaal/~3/hkpGq7EBX2k/2363497

2020 warmste jaar ooit gemeten in Europa, grootste afwijking bij Siberië en Noordpool (NOS journaal)

Vorig jaar was het warmste jaar ooit in Europa sinds het begin van de metingen. Dat meldt Copernicus, het aarde-observatieprogramma van de Europese Unie. Het jaar ervoor was er ook al een record, maar in 2020 was het gemiddeld maar liefst 0,4 graden warmer dan in 2019. Het was in Europa 1,6 graden warmer dan het langjarig gemiddelde van de periode 1981 - 2010.

Wereldwijd komt de temperatuur vorig jaar op gelijke hoogte met 2016, dat tot nu toe het warmste mondiale jaar ooit was. 2020 was daarmee het zesde jaar in een reeks buitengewoon warme jaren sinds 2015 en de periode 2011 - 2020 is het warmste decennium ooit gemeten. Daarnaast bereikte de omvang van het zee-ijs op de Noordpool vorig jaar in verschillende maanden een recordlaagte.

De grootste afwijking voor wat betreft de temperatuur werd gemeten boven de Noordpool en bij Siberië. Daar was het zelfs zes graden boven het gemiddelde van 1981 - 2010. Siberië had afgelopen zomer een ongekende hittegolf, met temperaturen van bijna veertig graden boven nul.

Dit leidde tot enorme natuurbranden in die regio, die volgens Copernicus "buitengewoon heftig" waren. Ze begonnen in de maand mei, hielden de hele zomer aan en doofden pas ver in de herfst uit.

Meer broeikasgas in atmosfeer

Bij deze branden kwam veel koolstofdioxide (CO2) vrij, een van de broeikasgassen die als belangrijke oorzaak voor de klimaatverandering gelden. Ook daarbij ging het om een record: de hoeveelheid CO2-uitstoot door de natuurbranden bedroeg 244 megaton, een derde meer dan het vorige record in 2019.

Ook signaleert Copernicus dat de totale hoeveelheid CO2 in de atmosfeer vorig jaar opnieuw is gestegen, tot 413 ppm (parts per million). Dit ondanks de daling van de uitstoot van CO2 als gevolg van de coronacrisis.

"Dit is soms verwarrend", zegt Henk Eskes van het Nederlandse KNMI en betrokken bij Copernicus. "Een daling van de uitstoot wil niet zeggen dat de hoeveelheid CO2 en andere broeikasgassen in de atmosfeer afneemt." Die neemt namelijk juist steeds verder toe.

Door de coronacrisis stoten auto's, vliegtuigen en fabrieken minder uit. Maar de hoeveelheid broeikasgas in de atmosfeer neemt daardoor niet af. "Er is dus alleen sprake van een daling van de groei, en niet van de absolute hoeveelheid."

Dat komt doordat broeikasgassen als CO2 lang blijven hangen in de atmosfeer. Het is een van de redenen waarom klimaatwetenschappers zo bezorgd zijn. "Hoewel de kooldioxideconcentraties in 2020 iets minder zijn gestegen dan in 2019, is dit geen reden voor tevredenheid", aldus Vincent-Henri Peuch van Copernicus. "Totdat de netto wereldwijde uitstoot tot nul is gedaald, zal CO2 zich blijven ophopen in de atmosfeer en tot verdere klimaatverandering leiden."

Europa warmt sneller op dan de andere continenten. Volgens Peter Siegmund van het KNMI komt dat voor een klein deel door de afname van de luchtvervuiling in de afgelopen decennia. "Nog belangrijker is het feit dat er de afgelopen twintig jaar steeds minder wolken zijn, en daarom meer zonneschijn het aardoppervlak bereikt. Met name in de lente en de zomer is dit het geval. Waarom dit specifiek in Europa het geval is, weten we niet. En ook weten we niet of dit zo blijft."

Eerder werd al bekend dat 2020 in Nederland samen met 2014 het warmste jaar was sinds het begin van de metingen. De gemiddelde temperatuur was 11,7 graden en bijna alle maanden waren warmer dan normaal.

Eigenlijk hadden de onderzoekers verwacht dat 2020 juist een minder snelle stijging van de temperatuur zou laten zien, vanwege het verkoelende effect van La Niña. La Niña is een natuurverschijnsel waarbij warm zeewater wordt verdreven door een koude zeestroom, wat er in de regel toe leidt dat ook de luchttemperatuur lager wordt.

http://feeds.feedburner.com/~r/nosnieuwsbinnenland/~4/WcX7PNadaO4

http://feeds.nos.nl/~r/nosjournaal/~3/WcX7PNadaO4/2363495

Stel ecocide strafbaar en stop de vernietiging van de planeet (Joop)

Nu de klimaat- en ecologische crisis wereldwijd om zich heen grijpt, is het tijd het recht daarop aan te passen. Na de verschrikkingen van de Tweede Wereldoorlog werden internationale misdrijven als genocide voor het eerst vastgelegd en vervolgd. In 1998 werden in het Statuut van Rome genocide, misdrijven tegen de menselijkheid en oorlogsmisdrijven vastgelegd. In 2002 werd het Internationaal Strafhof in Den Haag ingesteld om deze misdrijven te vervolgen. En in 2010 werd het misdrijf van agressie toegevoegd aan het Statuut van Rome. Om de bedreiging van de klimaat- en ecologische crisis het hoofd te bieden is het tijd ecocide te erkennen als vijfde misdrijf tegen de vrede. Bescherm de Aarde en verander de wet.

https://joop.bnnvara.nl/content/uploads/2020/12/Schermafbeelding-2020-12-28-om-09.28.58-370x260.png

cc-foto: jbdodane

“De planeet kan wel een goede advocaat gebruiken” was het motto van de vorig jaar overleden advocaat Polly Higgins. Haar levenswerk was het internationaal strafbaar stellen van ecocide: “De grootschalige beschadiging, de vernietiging of het verlies van ecosystemen van een bepaald gebied in zodanige mate dat het vreedzaam gebruik van dit gebied door de inwoners ernstig verminderd is of zal worden.” Om dit voor elkaar te krijgen startte zij in 2017 samen met Jojo Mehta de internationale campagne ‘Stop Ecocide’ die sinds 2019 geleid wordt door de in Nederland gevestigde Stop Ecocide Foundation. Stop Ecocide helpt staten die als eerste getroffen worden door de gevolgen van de klimaat- en ecologische crisis met juridisch, strategisch en praktisch advies in de procedure om ecocide strafbaar te stellen.

Hoewel politici al decennia weten van de klimaat- en ecologische crisis nemen ze niet de maatregelen om haar te bestrijden. De wetten van onze landen zijn compleet losgezongen van de wetten van de natuur. Ecocidewetgeving herstelt deze verbinding. Het strafbaar stellen van ecocide zorgt dat bedrijven en overheden wel twee keer zullen nadenken voor ze de planeet schade toebrengen. De belangrijkste functie van ecocidewetgeving is dan ook niet het straffen van degenen die de planeet vervuilen en vernietigen, maar het afschrikken van hen die dit overwegen. Internationale ecocidewetgeving is dé manier om vernietigende en vervuilende bedrijven tot de orde te roepen en overheden te dwingen onze planeet en haar bewoners te beschermen.

Oorspronkelijk zou ecocide gewoon een onderdeel worden van het Statuut van Rome. Maar onder druk van Frankrijk, Engeland en Nederland werd ecocide geschrapt. Frankrijk is hier dit jaar na een burgerberaad van teruggekomen en president Macron pleit nu actief voor ecocidewetgeving. In Nederland heeft Lammert van Raan, Kamerlid voor de Partij voor de Dieren, voor de kerst een initiatiefnota voor het strafbaar stellen van ecocide ingediend in de Tweede Kamer.

Nederland is één van de landen die ecocidewetgeving eerder heeft geblokkeerd en de plek waar het Internationaal Strafhof zetelt. Het zou van grote symbolische waarde zijn als Nederland zich internationaal gaat inzetten voor het strafbaar stellen van ecocide.

Deze zomer kende de wereld hittegolven, droogte, bosbranden, smeltende gletsjers, stormen en overstromingen. Ook de onder andere door ontbossing en onze omgang met dieren veroorzaakte pandemie die over de wereld raast, drukt ons met de neus op de feiten. Actie om de planeet te beschermen kan niet langer op zich wachten. Zoals de Tweede Wereldoorlog leidde tot de oprichting van de Verenigde Naties, de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens en internationale gerechtshoven, dwingen de klimaat- en ecologische crises ons om onze planeet juridisch te beschermen. Stel ecocide strafbaar en stop de vernietiging van de planeet!

https://joop.bnnvara.nl/opinies/stel-ecocide-strafbaar-en-stop-de-vernietiging-van-de-planeet

Natuurgeweld is vaker het gevolg van klimaatverandering (NRC In Beeld)

Het World Disasters Report 2020 van het Internationale Rode Kruis stond dit jaar in het teken van klimaatverandering. Het gezaghebbende rapport keek weliswaar terug op 2019, maar de conclusies gelden net zo goed voor dit jaar. Het rapport laat zien dat neerslag, droogte, zware stormen en bosbranden een toenemende rol spelen bij natuurrampen. Volgens hoogleraar rampenpreventie en mede-auteur van het rapport Maarten van Aalst zijn er nu ook natuurrampen die zonder klimaatverandering bijna zeker niet zouden zijn gebeurd. Het groeiende aantal hittegolven is daarvan een voorbeeld. Vorig jaar werd in Nederland een temperatuur van iets boven de veertig graden gemeten. Dit jaar kende De Bilt voor het eerst sinds de metingen in 1901 een periode van acht opeenvolgende dagen waarin het warmer was dan 30 graden. Veel natuurgeweld zorgt direct voor dramatische beelden van vluchtende mensen, geblakerde bossen of overstroomde huizen. Maar ook verstilde satellietbeelden van afbrekende ijsplaten of smeltende gletsjers zijn een signaal van een drama in slow motion.

https://www.nrc.nl/nieuws/2020/12/27/natuurgeweld-is-vaker-het-gevolg-van-klimaatverandering-a4023426

Het jaar 2020 in klimaatnieuws (Motherboard Vice)

Het afgelopen jaar stond natuurlijk in het teken van corona, maar ondertussen zagen we het hele jaar de gevolgen van een ander probleem: klimaatverandering. Gelukkig waren er af en toe sprankjes hoop, in de vorm van grote bedrijven en regeringen die stappen zetten om wat tegen de klimaatcrisis te doen.

We hebben de belangrijkste gebeurtenissen op klimaatgebied van 2020 op een rijtje gezet die je ofwel hebt gemist, of expres hebt genegeerd omdat je al genoeg kopzorgen had.

Januari: de zwarte zomer van Australië 

Toen het nieuwe jaar begon, zat Australië midden in het meest desastreuze bosbrandseizoen ooit. Het leverde apocalyptische beelden op van rode luchten en vuurstormen, en natuurlijk enorm veel brandschade. Als gevolg van de ongekende hittegolf werd een stuk grond verschroeid ter grootte van Portugal, werden meer dan drieduizend huizen verwoest en kwamen bijna drie miljard dieren om of raakten ontheemd. 

Februari: regenrecords in het Verenigd Koninkrijk

Het Verenigd Koninkrijk staat bekend als plek waar het geregeld met bakken uit de lucht komt vallen, en die reputatie maakte het in februari meer dan waar: het was de natste februari sinds 1862, toen het voor het eerst werd bijgehouden. Er viel gemiddeld 209,1 millimeter regen, 237 procent boven het gemiddelde. En doordat er ook nog meerdere stormen uitbraken – Ciara, Dennis en Jorge – kwamen hele delen van Midlands en Yorkshire onder water te staan.

Maart: de Europese klimaatwet wordt gepresenteerd 

Frans Timmermans presenteerde namens de Europese Commissie de klimaatwet van de Europese Unie, als onderdeel van de Green Deal. Het doel is om in 2050 het eerste klimaatneutrale continent te zijn. Greta Thunberg vond het plan niet zo overtuigend, en schreef in een open brief dat het was alsof ze de handdoek in de ring hadden gegooid. “We moeten geen doelen stellen voor 2030 of 2050,” zei ze. “We hebben vooral doelen nodig voor 2020, en elke maand die ons nog te wachten staat.” De brief werd ondertekend door veel andere klimaatactivisten.

April: de wereld gaat in lockdown 

In april werden de gevolgen van de coronapandemie over de hele wereld voelbaar: ziekenhuizen raakten overvol en economieën kwamen tot stilstand. Het had ook zijn weerslag op het klimaat: doordat fabrieken moesten sluiten en er minder auto’s op de weg reden werd de stikstofvervuiling in Europa met 40 procent gereduceerd, waarmee alleen al in april 11.000 doden aan luchtvervuiling zouden zijn voorkomen.

Mei: de olieprijzen storten in 

Doordat we minder vaak de auto pakten, stortten de olieprijzen helemaal in – in de Verenigde Staten zakte de olieprijs zelfs voor het eerst in de geschiedenis onder de nul, tot bijna min 40 dollar. Netflix boerde wat dat betreft een stuk beter, met een aandelenkoers die naar een nieuw record steeg van 448 dollar. Wanneer het normale leven weer een beetje terugkeert zullen we pas weten welke gevolgen de opdonder die olie kreeg precies gaat hebben, maar volgens deskundigen is de kans groot dat energiebedrijven zich minder afhankelijk zullen opstellen van olie en meer in groenere alternatieven gaan investeren.

https://video-images.vice.com/_uncategorized/1607703746448-adobestock378752423editorialuseonly.jpeg

DE ARCTIC SUNRISE VAN GREENPEACE IN DE NOORDELIJKE IJSZEE. FOTO: NATALIE THOMAS / REUTERS

Juni: een hittegolf op de Noordpool

De afgelegen Siberische stad Verchojansk staat bekend om zijn extreme kou, maar op 20 juni steeg het kwik naar 38 graden. Helemaal nieuw is dat niet: de temperatuur op de Noordpool stijgt sneller dan waar dan ook. Dat is slecht nieuws voor het zeeijs en de dieren die daar afhankelijk van zijn, maar betekent ook nog eens dat het continent minder goed in staat is om de hitte van de zon terug te kaatsen en zo de wereldwijde temperatuur in toom te houden – ook wel bekend als het albedo-effect. Warmere temperaturen kunnen er ook toe leiden dat bevroren methaanafzettingen vrijkomen, wat een verwarmend effect heeft dat tachtig keer zo sterk is als kooldioxide, over een periode van twintig jaar.

Juli: Apple wil CO2-neutraal worden 

Apple maakte zijn plannen bekend om tegen 2030 “de hele bedrijfsvoering, productietoeleveringsketen en levenscyclus van producten” CO2-neutraal te maken. Een ambitieus doel, als je bedenkt dat de huidige voetafdruk van het bedrijf 25,1 miljoen ton CO2 bedraagt (wat ongeveer de helft is van de uitstoot van Portugal in 2019). Om het plan te laten slagen wil Apple onder andere zijn hele toeleveringsketen op 100 procent hernieuwbare energie te laten draaien, en alleen gerecyclede en duurzame materialen gebruiken.

Augustus: bosbranden in de meest biodiverse regio op aarde 

Terwijl er in Californië al bosbranden uitbraken van ongekende proporties, ging er elders een gebied in vlammen op dat tot de meest afgelegen en biodiverse ter aarde behoort. In het draslandgebied Pantanal, dat zich uitstrekt over Brazilië, Paraguay en Bolivia, waren twee keer zoveel branden als in 2019. De verwachting is dat dit vooral kwam door een combinatie van ontbossing, droogte en zeer brandbare ondergrondse turf.

Ongeveer een kwart van de uitgestrekte riviervlakte – wat twee keer zo groot is als het gebied van de bosbranden in Californië – is tot nu toe bezweken aan de branden. En daarmee ook een groot deel van het leefgebied van bedreigde diersoorten, zoals jaguars en reuzenotters.

September: de heetste september ooit 

Volgens de Copernicus Climate Change Service van de EU was afgelopen september de heetste september ooit. Wereldwijd was het 0,05 graden Celsius warmer dan in 2019, wat volgens de betrokken wetenschappers duidelijk te maken had met uitstoot van de mens.

Oktober: het Groot Barrièrerif verbleekt 

Omdat de zeeën vanwege klimaatverandering zijn opgewarmd, is het Groot Barrièrerif volgens een studie sinds 1995 de helft van zijn koraal verloren. Het grootste koraalrif ter wereld beleefde in de zomer zijn derde grote koraalverbleking in vijf jaar – het proces waarbij koraal zijn symbiotische algen kwijtraakt, als gevolg van veranderingen in de omgeving, waardoor ook de kleuren verloren gaan.

November: het orkaanseizoen slaat toe

Centraal-Amerika kreeg binnen nog geen twee weken twee orkanen uit de vierde categorie te verwerken: Eta en Iota. Dat leidde tot verwoestende overstromingen en een grote humanitaire crisis, want het coronavirus maakte de situatie er niet makkelijker op.

Diezelfde maand raasden er ook twee tyfonen over de Filipijnen en Vietnam: Vamco en Goni, die met windsnelheden van meer dan 285 kilometer per uur de zwaarste tyfoon van het jaar was. Uit onderzoek bleek dat dit soort stormen door klimaatverandering nog veel intenser en vernietigender zijn dan voorheen. En als de oceanen verder opwarmen zal die trend zich alleen maar voortzetten.

https://video-images.vice.com/_uncategorized/1607703965857-adobestock154451646editorialuseonly.jpeg

HET WINDPARK DANTYSK, AAN DE DEENSE KUST. FOTO: NIKOLAJ SKYDSGAARD / REUTERS

December: Denemarken doet fossiele brandstoffen in de ban

De Deense regering kondigde aan dat het zal stoppen met olie- en gaswinning in de Noordzee en in 2050 volledig af wil zijn gestapt van fossiele brandstoffen – een grote mijlpaal voor de grootste olieproducent van de EU (dus niet van Europa, want het Verenigd Koninkrijk en Noorwegen hadden dan ook meegeteld).

“We maken een einde aan het fossiele tijdperk,” zei de Deense klimaatminister Dan Jørgensen in een verklaring. Hij noemde het besluit “noodzakelijk” als het land daadwerkelijk zijn klimaatdoelen wil behalen, om de uitstoot in 2030 met 70 procent te hebben verlaagd en in 2050 klimaatneutraal te zijn. Als onderdeel van het plan zullen er ook nieuwe banen komen in de Deense windenergiesector, die hard aan het groeien is.

Goed, dat was 2020. Wat kunnen we verwachten van de komende jaren? Als we zo door blijven gaan, zullen de jaaroverzichten er in ieder geval niet veel rooskleuriger op worden.

“De gemiddelde wereldwijde temperatuur ligt ongeveer 1,2 graden Celsius boven het pre-industriële niveau (1850-1900). Er is een kans van minstens een op de vijf dat het in 2024 tijdelijk boven de 1,5 graden uit zal stijgen,” zei secretaris-generaal Petteri Taalas van de Wereld Meteorologische Organisatie in juli in een verklaring. “We verwelkomen alle recente toezeggingen van regeringen om de broeikasgasuitstoot te verminderen, want we liggen momenteel niet op schema en er zijn meer inspanningen nodig.”

“Optimisme was een zeldzaam goed in 2020, maar er zijn genoeg redenen om hoop te houden,” zegt Doug Parr, beleidsman van de Britse tak van Greenpeace, tegen VICE. “De pandemie heeft het politieke tijdschema voor het klimaat dan wel vertraagd, met name de klimaattop in Glasgow, maar het heeft wel voor een versnelling gezorgd in ons collectieve bewustzijn. Veel mensen realiseren zich nu dat het beteugelen van de pandemie slechts de helft van het werk is – we moeten ook iets beters gaan opbouwen.”

“De belangrijkste les: als we te makkelijk denken over de bedreigingen die ons te wachten staan, krijgen we het nog zwaar te verduren.”

Dit artikel verscheen oorspronkelijk bij VICE UK. 

Volg VICE België en VICE Nederland ook op Instagram

https://www.vice.com/nl/article/g5bj5b/2020-jaar-klimaat-nieuws-per-maand