Tekenaar Jean-Jacques Sempé (89) overleden, ‘vader’ van Le Petit Nicolas (NOS Cultuur en media)

De Franse tekenaar Jean-Jacques Sempé is op 89-jarige leeftijd overleden, meldt zijn biograaf aan persbureau AFP. Sempé geldt als een van de grootste illustrators van Frankrijk. Hij werd vooral bekend als tekenaar van de verhalenserie Le Petit Nicolas, over een scholier in de jaren 60.

Sempé werd in 1932 geboren in een buitenwijk van Bordeaux, waar hij vanwege alcohol- en geldproblemen in zijn gezin een moeilijke jeugd kende en al op jonge leeftijd niet meer naar school ging. Begin jaren 50 verhuisde hij naar Parijs, waar hij bevriend raakte met René Goscinny, schrijver van onder meer de reeksen Asterix en Lucky Luke.

Het personage Nicolas zag in 1954 het levenslicht, eerst als strip waarvoor Goscinny het scenario schreef. In 1959 besloten de twee van Le Petit Nicolas een verhalenserie te maken. Van de boeken over de ondeugende Franse schooljongen zijn inmiddels meer dan 15 miljoen exemplaren verkocht in 45 landen. In 2009 verscheen ook een gelijknamige film.

Zelf zei Sempé in 2018 over de succesvolle serie dat de verhalen over Nicolas voor hem een manier waren om de ellende die hij tijdens zijn jeugd had moeten doorstaan opnieuw te beleven. "En ervoor te zorgen dat alles goedkwam."

Tijdschriften

De Fransman maakte ook illustraties voor bekende Franse tijdschriften als L'Express, Marie Claire en Paris Match. Ook maakte hij zo'n honderd voorpagina's voor het prestigieuze Amerikaanse tijdschrift The New Yorker.

Een Franse journalist, die Sempé verder een van de vaders van Le Petit Nicolas noemt, deelt enkele van de covers op Twitter:

Meerdere Franse politici en bekendheden staan stil bij het overlijden van Sempé, die volgende week 90 jaar zou zijn geworden. Zo prijst premier Élizabeth Borne zijn werk op Twitter. Ook betuigt ze haar medeleven aan de nabestaanden van de tekenaar.

De Franse brandweer twittert een illustratie van Sempé, met daarbij de tekst: "Rust zacht, en breng ons van daarboven een beetje regen", verwijzend naar de huidige bosbranden in Frankrijk:

https://nos.nl/l/2440208

Grote bosbrand in Frankrijk woekert door, 1500 brandweerlieden bestrijden vuur (NOS Buitenland)

De grote bosbrand die dinsdag in Zuid-Frankrijk uitbrak, is nog niet onder controle. Het vuur in de buurt van Bordeaux heeft inmiddels 7400 hectare natuurgebied verwoest. Ongeveer 1100 Franse brandweerlieden zijn ter plaatse, en vanuit andere Europese landen zijn er nog 400 onderweg.

Er zijn nog geen doden gevallen. Tot nu toe raakten drie brandweerlieden gewond, van wie één ernstig. Tienduizend mensen, onder wie vakantiegangers, zijn geëvacueerd. In de gemeente Bélin-Béliet zijn zestien woonhuizen afgebrand.

De brand woedt in de departementen Landes en Gironde, waar vorige maand ook al een grote bosbrand was. Door harde wind en droogte is het vuur lastig te bestrijden. Wegens de hoge temperaturen, die zeker tot zaterdag aanhouden, zeggen lokale autoriteiten dat er de komende dagen "een zeer hoog risico blijft op het uitbreken van meer branden".

Op foto's is de schade te zien in gebieden die door de brand zijn getroffen:

De Franse premier Elisabeth Borne is afgereisd naar het gebied. Ze zegt dat Frankrijk "nog nooit eerder zoveel luchtvoertuigen heeft ingezet om een brand te blussen". De Franse overheid heeft alle bedrijven opgeroepen vrij te geven aan werknemers die als brandweervrijwilliger staan ingeschreven, zodat ze ook kunnen komen helpen.

Ook heeft Frankrijk de hulp ingeschakeld van de Europese Unie. Extra brandweerteams zijn onderweg vanuit Griekenland, Duitsland, Polen, Oostenrijk en Roemenië. Ook blusvliegtuigen uit Italië, Griekenland, en Zweden komen te hulp. Op Twitter zegt president Macron dat "de Europese solidariteit aan het werk is!"

Het Poolse Ministerie van Binnenlandse Zaken deelde de volgende video van het Poolse brandweerteam dat gaat helpen:

Sinds gisteren is de snelweg A63, tussen Bordeaux en de Spaanse grens, wegens rookontwikkeling afgesloten. Automobilisten die door het zuidwesten van Frankrijk richting Spanje reizen, of juist naar het noorden, moeten flink omrijden.

Brandstichting

De Franse minister van Binnenlandse Zaken. Gérald Darmanin, vermoedt dat er brandstichting in het spel is. Hij zegt dat in de regio Landiras de "korte afstanden tussen de beginpunten van de branden zeer ongewoon zijn."

Eerder deze maand concludeerde een onderzoeksrapport van de Franse senaat dat bosbranden mede ontstaan doordat mensen zich niet aan de regels houden. In risicogebieden moeten mensen in een straal van 50 meter rond hun huis struiken en bosjes weghalen, maar dat doet lang niet iedereen. Branden kunnen zich daardoor sneller verspreiden.

Volgens het Europese informatiecentrum voor bosbranden is in Frankrijk dit jaar tot nu toe bijna 60.000 hectare natuurgebied in vlammen opgegaan. Zo veel schade is niet eerder gemeten.

https://nos.nl/l/2440182

Hittegolf in Europa: code rood in deel Frankrijk, bosbranden in Spanje (NOS journaal)

Wie het vandaag in Nederland al warm heeft, kan opgelucht ademhalen dat-ie niet in Frankrijk of Spanje vertoeft. In Frankrijk kan het tot wel 40 graden worden, in het Spaanse binnenland zelfs nóg warmer.

Vanwege de hittegolf geldt in twaalf Franse departementen code rood en worden vandaag en morgen temperaturen tot 40 graden verwacht.

"Wees voorzichtig! Hydrateer uzelf, blijf koel en deel nieuws met uw dierbaren", tweette premier Borne gisteren. Fransen kunnen een telefoonnummer bellen dat speciaal voor deze hittegolf is geopend.

Hete lucht vanuit Noord-Afrika

In Spanje is de hittegolf niet eerder zo vroeg in het jaar geweest, zegt de meteorologische dienst Aemet. In populaire toeristensteden als Sevilla en Córdoba wordt het tot 43 graden en in hoofdstad Madrid wordt maandag een temperatuur van 41 graden verwacht. Oorzaak is hete, droge lucht die vanuit Noord-Afrika komt waaien.

"We kunnen nog niet zeggen of we 50 graden gaan zien, maar het is een mogelijkheid", zegt een Aemet-weerman tegen Euronews. Tijdens de hittegolf is bij drie branden in Catalonië ruim 1000 hectare aan bos in vlammen opgegaan, meldt El País.

De Spaanse brandweer heeft zijn handen vol aan de wijdverspreide bosbranden:

Elke hittegolf kan tegenwoordig in verband worden gebracht met klimaatverandering, bleek vorige maand uit een publicatie van de internationale onderzoeksgroep World Weather Attribution. Ook komen extreme regenval en intense periodes van droogte in sommige delen van de wereld nu duidelijk vaker voor als gevolg van de uitstoot van broeikasgassen.

En zo houden lezers het (enigszins) koel, zagen we na een oproepje:

https://nos.nl/l/2433036

Klimaatverandering heeft gevolgen voor je geestelijke gezondheid (Motherboard Vice)

“Mensen begrijpen het niet echt, totdat je daadwerkelijk de muur van vlammen op je af ziet komen,” zegt een vrouw van de Rural Fire Service van New South Wales. Ze heeft het in een video over het blussen van bosbranden, afgelopen maand in Australië. Zulke extreme weersomstandigheden komen steeds vaker voor: alleen al in de Verenigde Staten werden er dit jaar in vijf staten records verbroken. Maar niet alleen ongelukkige huiseigenaren hebben hier last van. Epidemiologen maken zich steeds meer zorgen over al het fijnstof dat in de lucht terechtkomt, omdat die zowel acute als chronische ziektes kan veroorzaken.

Bij dit soort milieurampen gaat het nog steeds vaak over de toekomstige gevolgen, maar klimaatverandering heeft nu al een enorme impact op de volksgezondheid. De Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) heeft onlangs een rapport met gegevens uit 101 landen uitgebracht, waarin de klimaatgerelateerde gezondheidsrisico’s worden besproken en duidelijk wordt dat de wereld er niet op voorbereid is.

Zo hebben kinderen meer risico op diarree, omdat de voedselvoorziening kwetsbaarder is voor ziekteverwekkers. Ook worden door hittegolven de arbeidsomstandigheden slechter, en is er een grotere kans om later in het leven ziek te worden, wegens de chronische blootstelling aan luchtvervuiling.

Klimaatverandering kan ook invloed hebben op je geestelijke gezondheid. In het rapport worden angst, depressie en andere psychische problemen genoemd als klimaatgevoelige aandoeningen, maar slechts zes landen benadrukten dat dit voor hen prioriteit had. Katie Hayes, een onderzoeker op het gebied van klimaatverandering en geestelijke gezondheid, publiceerde onlangs een artikel over de huidige en verwachte geestelijke gevolgen van de klimaatcrisis in het wetenschappelijk tijdschrift International Journal of Mental Health Systems. Hoewel het moeilijk is om klimaatverandering direct aan geestelijke gezondheid te koppelen, is het volgens haar duidelijk dat de impact van de klimaatverandering steeds groter wordt.

“Extreme weersomstandigheden, zoals overstromingen, orkanen en bosbranden, zijn in verband gebracht met depressie, angst, posttraumatische stressstoornis (PTSS) en zelfmoordgedachten,” schreef Hayes in International Journal of Environmental Research and Public Health. “Ziektes die door vectoren overgebracht worden, zoals het westnijlvirus en de ziekte van Lyme, kunnen de psychische klachten verergeren van mensen die op dat moment al geestelijke gezondheidsproblemen hebben. Daarom is het belangrijk om geestelijke gezondheidsproblemen aan klimaatverandering te koppelen. Deze evenementen zijn namelijk niet meer eenmalig: zo’n overstroming komt niet meer slechts eens in de honderd jaar voor.” Tara Neville, een van de hoofdonderzoekers van het WHO-rapport, zegt dat het belangrijk is “dat er nu landen zijn die deze psychische problemen specifiek als een gezondheidsrisico van de klimaatverandering zien."

Hayes benadrukt dat de bestaande sociale onrechtvaardigheden worden versterkt door klimaatverandering, en dat gemarginaliseerde mensen het kwetsbaarst zijn. Daar vallen ook de mensen onder die hun huis hebben moeten ontvluchten vanwege klimaatverandering, en de inheemse gemeenschappen die al worstelden om gezondheidszorg te krijgen. “Onze lichamelijke gezondheid, onze geestelijke gezondheid en onze gemeenschappelijke gezondheid zijn allemaal met elkaar verbonden,” zegt Hayes.

De conclusies van het WHO-rapport worden bevestigd door ander recent onderzoek. Lancet Countdown, een project dat gezondheid en klimaatverandering in de gaten houdt, bracht afgelopen maand hun jaarlijkse rapport uit: “We kunnen stellen dat de levens van alle kinderen die nu worden geboren op elk punt zullen worden beïnvloed door klimaatverandering,” zegt Nick Watts, de uitvoerend directeur van het project.

Bijna de helft van de onderzochte landen heeft de kwetsbaarheid van de gezondheid getest en naar mogelijke aanpassingen gekeken, maar slechts 20 van die 48 landen zeggen dat hun bevindingen rechtstreeks hebben geleid tot financieringsmaatregelen om de gevolgen van klimaatverandering voor de volksgezondheid aan te pakken. Er zijn steeds meer zorgen over klimaatgerelateerde risico’s die worden geassocieerd met extreme weersomstandigheden, zoals ziektes die je van eten of water kunt krijgen of ziektes die door insecten als muggen kunnen worden overgedragen. Maar toch hebben nog maar weinig landen belangrijke beleidswijzigingen doorgevoerd.

“Onze zorg is dat overheden simpelweg niet snel genoeg handelen,” zegt Watts.

Ziektes kunnen verstrekkende gevolgen hebben, zoals het oprukkende zikavirus een paar jaar geleden aantoonde. “Het is belangrijk om te benadrukken dat geen enkel land en geen enkele bevolking immuun is,” zegt Watts over ziektes. “De wereld is heel erg verbonden.”

Mensen die in de gezondheidszorg werken worstelen nu al met de gevolgen van onze opwarmende planeet, maar zullen ook te maken krijgen met nieuwe onzekerheden. Waar je ook ter wereld woont, de zorgstelsels zijn gebouwd op de “veronderstelling dat het klimaat stabiel zou blijven,” zegt Watts. “Dat is geen goede veronderstelling meer – of we het nou hebben over de overstromingen in Venetië of de bosbranden in Californië.”

Sean McDermott is een freelance journalist en fotograaf.

Dit artikel verscheen oorspronkelijk op VICE US.

https://www.vice.com/nl/article/xwee84/klimaatverandering-geestelijke-gezondheid