Hoe kan het zo koud zijn, als de aarde opwarmt? (OneWorld)

https://www.oneworld.nl/app/uploads/2021/05/iStock-1163607326-875x537.jpg

Ook de koude lente houdt verband met de opwarmende aarde.

Het is bijna juni en toch staat in veel huizen noodgedwongen de verwarming te loeien. Hoe is dat mogelijk, als wetenschappers ons dagelijks waarschuwen voor een opwarmende aarde? Een explainer.

Het is eind mei en buiten reikt de thermometer maar niet boven de 15 graden. April ging de boeken al in als koudste april in 35 jaar. En we stonden allemaal versteld toen de Pasen dit jaar wit kleurde. ‘Nou, doe mij maar nog maar een beetje van die klimaatverandering’, grapt je buurman. Je zucht geërgerd en begint, ‘klimaatverandering zorgt juist ook voor weersextremen…’, maar beseft dan dat je eigenlijk óók niet precies weet hoe dat zit. Want je buurman stelt best een goede vraag: hoe kan het dat ik in mei de verwarming aan heb staan terwijl de aarde opwarmt?

1,5 tot 5 graden warmer

Bij klimaatverandering denken we vaak gelijk aan opwarming. Bosbranden in Australië, Californië en de Amazone – de ‘longen van de aarde’ – lijken daarvan even logische gevolgen als onheilspellende voorbodes, net als ongekende hittegolven en kurkdroge voorjaren in ons eigen land. “Maar”, zegt meteoroloog Yannink Damen van Weeronline.nl, “als we het hebben over de opwarming van de aarde bedoelen we dat de gemiddelde temperatuur stijgt. Dat betekent dat we meer warme en droge periodes gaan zien, niet dat koud weer niet meer gaat voorkomen.”

Er is een verband tussen een opwarmend klimaat en koud weer in Nederland

In 2017 was de aarde, door menselijk toedoen, gemiddeld al een hele graad warmer dan in de jaren vóór het begin van het industriële tijdperk halverwege de achttiende eeuw. Het is waarschijnlijk dat die opwarming inmiddels met 0,2 graden per decennium doorzet. Als we de uitstoot van broeikasgassen niet terugdringen, hebben we in 2100 de grens van 1,5 graad opwarming ruim overschreden, weet het IPCC, de VN-werkgroep voor klimaatverandering. 1,5 graad opwarming is dan het beste scenario, meent een groep klimaatwetenschappers. Zij gaan in hun modellen ook uit van de mogelijkheid van een opwarming van 5 graden ten opzichte van de pre-industriële temperatuur.

Weer vs. klimaat

En laten we het weer en het klimaat ook niet door elkaar halen. Als je nu naar buiten kijkt en de regen tegen de ramen ziet slaan, dan zie je het weer – lokaal en kortstondig. Klimaat gaat over langdurige gemiddelden – temperaturen, zonuren, droogte en neerslag. Klimaatverandering gaat over de verandering van dat klimaat op wereldwijde schaal. Er is zelfs een verband tussen een opwarmend klimaat en koud weer in Nederland. Dat komt door een angstaanjagende kettingreactie op de Noordpool.

Op de Noordpool stijgt de temperatuur maar liefst twee keer zo snel

Wit ijs weerkaatst op een gezonde Noordpool het licht van de zon en daarmee haar warmte. Door temperatuurstijging smelt dit ijs en wordt het donker zeewater. Dat absorbeert zonlicht juist, waardoor temperaturen nog harder stijgen en er nog meer ijs smelt. De temperatuur op de Noordpool stijgt hierdoor maar liefst zo’n twee keer sneller dan het wereldwijde gemiddelde.

Dat zorgt ervoor dat de ‘polaire vortex’, een groot gebied met koude lucht en een lage druk dat boven de beide polen hangt, zich anders gedraagt, wat elders ter wereld voor hogere pieken (‘ruggen’) en lagere dalen (‘troggen’) in luchtdruk zorgt. Als zo’n diep dal zich ophoudt boven land op het noordelijk halfrond, kan koude lucht van de Noordpool naar zuidelijkere gebieden stromen.

https://www.oneworld.nl/app/uploads/2021/05/gif-de-aarde-warmt-op-875x656.gif

Een ‘onrustige’ polaire vortex in januari 2019 zorgt dat koude lucht (blauw) diep naar het zuiden afdaalt.

En dat zorgt er dus voor dat op een opwarmende aarde kouderecords kunnen optreden. Over het record in april was Damen overigens wel te spreken: “Ik was aangenaam verrast met de lage uitschieter”, reageert hij. Individuele temperatuurrecords zijn niet alarmerend, zolang ze in balans zijn. En dat zijn ze nu niet, zegt Damen: “We zien tegenwoordig op jaarbasis 8 keer zoveel warmterecords als kou-records.” Het warmterecord dat onder dit alles een vette streep zet: de jaren 10 vormden samen het warmste decennium ooit gemeten.

“Het weer is veranderlijk, maar ondanks zo’n wat koelere lente stijgen wereldwijde temperaturen gemiddeld gewoon door”, aldus Damen. “Als je de extremen op de lange termijn bekijkt, is duidelijk dat het vooral om warme en droge extremen gaat.” Inderdaad, het droge voorjaar van 2020, en de ongekend hete zomer van 2018. “Dat zijn tekenen dat het klimaat wel degelijk opwarmt.”

Echt mooi weer

Doordat we al drie jaar op rij in april ‘met zonder jas’ op het terras zaten, kan het weer van deze maand vreemd aanvoelen, maar voor een meimaand is het in ons koude kikkerlandje momenteel eigenlijk zo verkeerd niet. Dan hoort de temperatuur rond de 13 graden te liggen. De warme, droge lentes van de laatste jaren trokken juist een zware wissel op de Nederlandse natuur. Het grondwaterpeil daalde, moerasgebieden vielen droog en eilandjes werden vast land, waardoor ze opeens ook voor roofdieren te bereiken waren, met voor aldaar broedende vogels alle gevolgen van dien. Bomen waren na elke periode van droogte weer iets minder goed opgewassen tegen de volgende.

De natte lente heeft het grondwaterpeil goed gedaan

Vorige week constateerden natuurbeheerders opgelucht dat het grondwaterpeil op de meeste plaatsen eindelijk weer normaal te noemen is. Damen spreekt van “echt de perfecte lente” voor de natuur: er was vrij constante regenval – niet keihard en plotseling, want dan spoelt het water direct weer weg – en het was iets kouder dan gebruikelijk, met minder zonuren. “De regen kreeg niet de kans te verdampen en zakte langzaam de grond in. En je kunt het zien ook: de natuur is prachtig frisgroen.”

Ook Erik de Jonge, boswachter bij Brabants Landschap is in z’n nopjes: “Ik ben hier zo gelukkig mee.” Aan de telefoon vertelt hij dat hij zojuist van de boot stapt. “We zijn wezen kijken bij de lepelaarkolonie die hier op een eiland zit dat vorig jaar droogviel.” Vossen en andere roofdieren maakten toen de oversteek naar het eiland. “Zo’n 1 procent van de kuikens heeft dat overleefd.” Lepelaars zijn gevoelige vogels, legt De Jonge uit. Ze schrikken van zo’n tegenslag en dan is het nog maar afwachten of ze de volgende keer terugkomen. “Het had niet nog een jaar zo moeten lopen. Maar het is helemaal goed gekomen; ze zitten met z’n honderden te broeden.”

Veel zon, hoge temperaturen, hooguit ’s nachts romantisch op je dakramen een buitje – dat noemen we doorgaans mooi weer. “Maar als je het mij vraagt is dit – de afwisseling – het echt mooie weer”, aldus meteoroloog Damen. “Dit was precies wat we nodig hadden.” Vertel dat de volgende keer maar aan je buurman.

Jaarlijks sterven bijna half miljoen Europeanen door vuile lucht

Wat is er geregeld voor 700.000 ‘energiearme’ gezinnen?

Channa Brunt

Het bericht Hoe kan het zo koud zijn, als de aarde opwarmt? verscheen eerst op OneWorld.

https://www.oneworld.nl/lezen/klimaat/hoe-kan-het-zo-koud-zijn-als-de-aarde-opwarmt/

Droogte in Nederland is voorbij (NOS Binnenland)

De droogte in Nederland is voorbij. Dat komt doordat er dit voorjaar veel regen is gevallen.

Afgelopen jaren was de grond in Nederland erg droog. Een stuk droger dan normaal. De natuur en boeren hadden daar veel last van. Er viel te weinig regen en het was te warm. Daardoor stond het grondwater erg laag.

Goed nieuws

Nu staat dat grondwater overal in Nederland weer op het normale niveau. En dat is goed nieuws dus voor boeren en de natuur. Vorig jaar waren er grote natuurbranden door de droogte in Nederland.

http://feeds.feedburner.com/~r/nosnieuwsbinnenland/~4/5-lc7t7dI1M

http://feeds.nos.nl/~r/nosnieuwsbinnenland/~3/5-lc7t7dI1M/2380853

Droogte in Nederland is voorbij (NOS Jeugdjournaal)

De droogte in Nederland is voorbij. Dat komt doordat er dit voorjaar veel regen is gevallen.

Afgelopen jaren was de grond in Nederland erg droog. Een stuk droger dan normaal. De natuur en boeren hadden daar veel last van. Er viel te weinig regen en het was te warm. Daardoor stond het grondwater erg laag.

Goed nieuws

Nu staat dat grondwater overal in Nederland weer op het normale niveau. En dat is goed nieuws dus voor boeren en de natuur. Vorig jaar waren er grote natuurbranden door de droogte in Nederland.

http://feeds.feedburner.com/~r/jeugdjournaal/~4/5-lc7t7dI1M

http://feedproxy.google.com/~r/jeugdjournaal/~3/5-lc7t7dI1M/2380853

Een jaar na de gigantische Peelbrand: angst regeert nog bij omwonenden (Omroep Brabant)

Bijna een jaar geleden brak hij uit: de grootste natuurbrand ooit in Nederland. Ruim 700 hectare van natuurgebied De Peel ging in vlammen op. Het afgelopen jaar werd duidelijk dat er maatregelen nodig zijn om een nieuwe megabrand te voorkomen. Maar wat is daar nu, een jaar na dato, van te zien?

Toon Daniels uit Helenaveen woont op een paradijselijk plekje. In de vroege ochtendzon ziet hij reeën in de achtertuin. Maar een jaar geleden was dat anders. Toen likten de vlammen aan alles was Toon bezat. "Overal was het vuur te zien. Dan moet je huis en haard achterlaten."

De evacuatie had grote impact. "Ramptoeristen stonden op straat, terwijl wij weg moesten." Nog steeds is de angst voor een nieuwe brand groot. Aan de rand van zijn idyllische tuin, zijn de zwartgeblakerde bomen nog te zien.

Na de brand, die maar liefst twee maanden woedde, gingen verschillende onderzoeken van start. Een oorzaak voor de brand werd niet gevonden. Maar de onderzoekers hadden wel een mening over hoe het zo uit de hand kon lopen. En over hoe een nieuwe brand voorkomen moet worden.

Zo moet de brandweer meer middelen krijgen, een betere toegang krijgen tot het gebied en moet De Peel beter beheerd worden. Want het vuur voedde zich gulzig met woekerende adelaarsvarens en pijpenstrootjes. Maar de Peelbewoners zien nog niet veel van de maatregelen. "Het is eigenlijk nog hetzelfde als vorig jaar", zegt de buurman van Toon, Hans Rademakers.

En dus is er wantrouwen bij de bewoners. "We willen eigenlijk een contactpersoon die we kunnen bellen als we iets zien op De Peel", zegt Dirk Verberne. "Maar die is er niet."

Voor Dirk is dat moeilijk te verkroppen. "Ik ben hier opgegroeid en voel me erg vergroeid met De Peel. Het is net of je een buurman hebt die twee maanden zijn perceel heeft laten branden en daarna zegt dat het wel goed komt."

Wim van Opbergen van werkgroep Behoud de Peel is juist wel blij met hoe het een jaar later gaat op sommige plekken. "Je ziet een mooi open landschap, met water en veenmossen. Precies het plaatje zoals het zou moeten zijn." Maar het is precair. "Een droge zomer en we zouden weer terug bij af kunnen zijn."

Voor Wim is er maar één oplossing om te voorkomen dat de Peel opnieuw verzwolgen wordt door een grote natuurbrand. "Daar waar het water hoog heeft gestaan, zie je dat het vuur geen schade heeft aangericht. De Peel moet gewoon natter, het is de enige oplossing."

Staatsbosbeheer is begonnen met maaien om De Peel brandveiliger te maken. De adelaarsvarens en de pijpenstrootjes worden er weggehaald. Het zijn moeilijke keuzes voor boswachter Lieke Verhoeven. Want hoe ver ga je dan met het weghalen van natuur om brand te voorkomen? "Dat moet je per keer bekijken."

"Soms heb je het idee dat de cultuurhistorische waarde vergeten wordt."

Ook schapen grazen op delen van De Peel om het pijpenstrootje kort te houden. Volgens boswacher Lieke kan deze maatregel helpen, maar een megabrand tegenhouden doet het natuurlijk niet. Ook zij denkt dat water het belangrijkste wapen tegen brand is: "Wil je een uniek hoogveengebied als dit bewaren, dan zul je het natter moeten maken."

Maar voor een nattere Peel moeten offers gebracht worden. Niet alle bewoners zien het zitten. Ze zijn bang om te wonen naast een grote wateroppervlakte waar ze niet meer kunnen komen en waar muggen vrij spel hebben. "De Peel heeft ook een cultuurhistorische waarde", zegt bewoner Hans Rademakers. "Soms heb je het idee dat de natuur de boventoon voert en dat de cultuurhistorische waarde vergeten wordt."

Een nattere Peel zorgt voor onrust bij de boeren in de buurt, die dan minder grondwater mogen gebruiken. De felle discussie over een nattere Peel woedde al voor de brand. Het kan dus nog lang duren voordat iedereen tevreden is en De Peel weer voldoende water heeft. En deze zomer kan een nieuwe brand alweer op de loer liggen.

Omroep Brabant zendt zondag 18 april om 11.33 en 16.44 uur een documentaire van de collega's van L1 uit over de brand op De Peel.

https://www.omroepbrabant.nl/nieuws/3372720/een-jaar-na-de-gigantische-peelbrand-angst-regeert-nog-bij-omwonenden

Nu al tekort aan neerslag in de Achterhoek, terwijl april nóg droger wordt dan normaal (Tubantia Achterhoek)

BORCULO - Er zijn nu al grote zorgen over de droogte. De grondwaterstand is weer lager dan normaal, er is al een neerslagtekort en dan moet de traditioneel droogste maand van het jaar nog beginnen: april. De droogte heeft gevolgen voor de natuur en de landbouw, de drinkwatervoorziening, huizen kunnen gaan verzakken en het gevaar op bosbranden wordt groter.

https://www.tubantia.nl/achterhoek/nu-al-tekort-aan-neerslag-in-de-achterhoek-terwijl-april-nog-droger-wordt-dan-normaal~a8b532b4/