Shell misleidt met ‘rij CO2-neutraal’ reclame (Greenpeace)

Misschien heb je ze wel gezien, de misleidende reclames van Shell: ‘Maak het verschil, rij CO2-neutraal’. Shell beweert dat je de CO2-uitstoot van de kilometers die je rijdt kan compenseren door slechts 1 eurocent per liter brandstof extra te betalen. Maar aan die compensatie zitten zoveel haken en ogen, dat Shell die belofte helemaal niet waar kan maken. Pure greenwashing. Dat vindt niet alleen Greenpeace. Negen rechtenstudenten van de VU Climate and Sustainability Law Clinic hebben vandaag met steun van ons en Reclame Fossielvrij een klacht ingediend bij de Reclame Code Commissie, het orgaan dat verantwoord reclame maken moet bevorderen.

Dit klopt er niet

Bijvoorbeeld, een vorm van CO2-compensatie die Shell aanbiedt is de belofte om bossen in Peru te beschermen tegen kap. Eigenlijk klinkt dat al heel raar, toch? Shell wil CO2 die de lucht in gaat compenseren door te voorkomen dat niet nog meer CO2 (dat in de bomen is opgeslagen) de lucht in gaat. Bovendien schieten zulke projecten op veel punten te kort en zijn ze onzeker:

  • Dit specifieke bos in Peru werd ook in de jaren voordat Shell dat bos beschermde niet gekapt. Het is dus nog maar de vraag of dit bos wel gekapt zou worden als Shell het niet beschermd. 
  • Om te voorkomen dat de CO2 die in de bomen is opgeslagen niet de lucht in gaat, moet Shell er voor zorgen dat dit bos voor altijd blijft staan. Dat is heel moeilijk te garanderen. Er kan van alles gebeuren. Het bos zou bijvoorbeeld kunnen afbranden.
  • Ook kan het gebeuren dat – omdat dit bos niet wordt gekapt – een bos elders wel wordt gekapt. Dat noemen we ‘leakage’. Dit zie je heel vaak gebeuren aan de randen van beschermde bosgebieden. 
  • Bestaande bossen nemen niet meer zo heel veel CO2 uit de lucht op. Nieuw aangeplante bossen doen dat wel. Maar die laten vervolgens meer dan de helft weer vrij. Bomen ademen en laten bladeren los. Het is een cyclus. CO2-uitstoot door verbranding van fossiele brandstoffen is voor altijd, bossen nemen dat slechts tijdelijk weer op. Dat is dus een tijdelijke oplossing voor een permanent probleem. 
  • Bomen kunnen wel CO2 permanent uit de lucht halen, maar dit proces duurt duizenden jaren. De koolstof (de C in CO2) die is opgeslagen in dood organisch materiaal (hout, bladeren) van de boom en dat op de bodem valt, komt in de loop van de tijd onder druk te staan en vormt dan vaste koolstof. Zo worden olie, kolen en gas gevormd. Dit proces duurt echter zo lang, dat het geen oplossing is voor het acute klimaatprobleem dat Shell mede veroorzaakt. 
  • Door klimaatverandering neemt de capaciteit van bossen om CO2 op te nemen af. Onder meer door droogte en bosbranden.  

Shell wil dus klimaatschade die 100% vaststaat, compenseren met een maatregel waarvan het nog maar de vraag is of het überhaupt werkt, en voor hoe lang.

Greenwashing werkt echte klimaatactie tegen

CO2-compensatie is geen oplossing voor de klimaatcrisis. Het kan echte klimaatactie juist tegenwerken. Dankzij CO2-compensatie kunnen bedrijven als Shell zich een groen imago aanmeten zonder verder iets aan hun vervuilende product of dienst te veranderen. Sterker nog: ze leggen onterecht alle verantwoordelijkheid voor de klimaatcrisis bij jou. Je hebt immers de mogelijkheid om ‘iets terug te doen voor de planeet.’ Met zulke afleidende strategieën komen grote vervuilers weg met hun vieze praktijken. Schandalig! Precies dat is ook het achterliggende probleem van de klimaatcrisis. 

Verbod zoals op tabaksreclame

Het is tijd dat we grote vervuilers als Shell hetzelfde gaan behandelen als andere schadelijke industrieën. Samen met Reclame Fossielvrij pleiten we voor een totaalverbod op fossiele reclame, zoals er ook een verbod op tabaksreclame is. Dit debat speelt volop in Europa en zo ook in Nederland. De gemeente Amsterdam maakte in december bekend dat ze fossiele reclames uit de stad wil weren. Verder stond een verbod op fossiele reclame in de verkiezingsprogramma’s van zes politieke partijen. 

Hoe nu verder met de klacht?

Vandaag maandag 12 april is de 95 pagina tellende klacht tegen Shell ingediend bij de Reclame Code Commissie. Er zal een zitting plaatsvinden, maar de datum daarvan is nog niet bekend. We zullen je updaten wanneer we meer weten.

Meer lezen?

  • We schreven eerder een artikel over CO2-compensatie en waarom het helaas vaak een wassen neus is.
  • Ontdek waarom een verbod op fossiele reclames echt een goed idee is op de website van Reclame Fossielvrij. 
  • Wil je echt de diepte in? Lees dan de klacht van rechtenstudenten van de VU.
https://www.greenpeace.org/nl/klimaatverandering/45788/shell-misleidt-met-rij-co2-neutraal-reclame/

‘Het klimaat moet weer op 1 staan’ (Greenpeace)

Voor het klimaat zijn de Tweede Kamerverkiezingen misschien wel de belangrijkste ooit. Daarom lobbyt onze politiek campagneleider Arabella Bosscher met hart en ziel voor een urgent, eerlijk en daadkrachtig klimaatbeleid. Want de komende 10 jaar moeten we echt in actie komen om de aarde leefbaar te houden.

https://www.greenpeace.org/static/planet4-netherlands-stateless/2021/02/f2b213a3-arabella.jpg

Arabella Bosscher, politiek campagneleider

Eind december 2020 publiceerde het KNMI een alarmerende boodschap: Nederland warmt sneller op dan de rest van de wereld. Enkele weken later werd ook nog eens duidelijk dat 2020 in heel Europa het warmste jaar ooit was. Toch besloot de Nederlandse regering afgelopen jaar dat grote vervuilers nog even geen CO2-belasting hoeven te betalen. ‘Dat méén je niet’, dacht Arabella Bosscher. ‘We hebben nog 10 jaar de tijd om een klimaatramp te voorkomen.’

Zondag 14 maart komen we in actie met het Klimaatalarm. Samen met duizenden bezorgde burgers laten we ons horen voor een beter klimaat. Doe mee, want jouw stem, jouw geluid, jouw lawaai, is onmisbaar!

Nu al branden de bossen in de Amazone, Rusland en Australië. Miljarden dieren moeten vluchten of komen om in de vlammen, en inheemse volken raken hun thuis kwijt. Door de droogte ontstaan ook hongersnoden van Zimbabwe tot Kenia en 673 miljoen mensen werden getroffen door orkanen en overstromingen in het afgelopen decennium. Ook Nederland wordt, ondanks al ons water, steeds droger. We kunnen ons niet een nog warmere aarde permitteren, dus de CO2-uitstoot moet nú omlaag.

vinger aan de politieke pols

Arabella Bosscher is sinds 2 jaar politiek campagneleider bij Greenpeace. Dat betekent: lobbyen voor het milieu in Den Haag en, samen met Europese Greenpeace-collega’s, in Brussel. Arabella’s werk is enorm belangrijk, merken we telkens weer. Zonder haar vinger aan de pols bij politieke partijen, zouden onze campagneleiders minder goed weten welke milieuwinst waar te behalen valt. Omgekeerd heeft zij de kennis van de campagneleiders nodig om politici goed te informeren en ze te overtuigen.

Bijvoorbeeld van de noodzaak om grote, vervuilende bedrijven te laten betalen voor hun CO2-uitstoot. Dat is, ook volgens vrijwel alle topeconomen in Nederland, de enige manier om op tijd onze klimaatdoelen te halen. Pas als het pijn doet in hun portemonnee, zullen grote vervuilers hun uitstoot verminderen. Maar de regering wil er nog niet aan. Telkens weer kiest ze ervoor om mega-uitstoters als Shell, Unilever en Tata Steel uit de wind te houden. Hoe Arabella daar met uw steun een einde aan kan maken, leest u verderop. Maar eerst vroegen we haar waarom ze dit werk doet.

Lobbyen voor een groene wereld

‘Lobbyen vind ik super-interessant en spannend. Het is voor mij dé manier om echt iets bij te dragen aan een betere, groenere wereld. Voor sommige mensen is mijn drive moeilijk te begrijpen. Politici luisteren toch niet naar je, zeggen ze dan. Maar dat is niet waar. En ze luisteren ook naar burgers. Zeker als ze zo massaal in actie komen als tijdens de klimaatmars, 2 jaar geleden. Dat heeft echt geholpen om een beter Klimaatakkoord te krijgen.’

‘Die support is cruciaal voor mijn werk. Ik kan natuurlijk alleen iets voor elkaar krijgen in Den Haag als politici overduidelijk zien dat iets ‘leeft’ in de maatschappij. Wat dat betreft zijn politici net mensen: ze lezen kranten, kijken tv en volgen sociale media, en dat beïnvloedt hun meningen en prioriteiten. Een heel goed voorbeeld, ik noemde het al even, was de klimaatmars op 10 maart 2019, waar ruim 40.000 mensen demonstreerden voor een doortastend klimaatbeleid. Dat maakte wel indruk in Den Haag, kan ik je vertellen.’

‘Zo zijn er meer voorbeelden, waarbij ik merk hoe belangrijk het is dat onze supporters sámen met Greenpeace hun stem laten horen. Neem bijvoorbeeld het gigantische plasticprobleem. De regering weigerde bedrijven te verplichten tot statiegeld op plastic flesjes. Mijn milieucollega’s en ik hadden politici al heel vaak met onderzoeken om de oren geslagen en argumenten aangedragen voor een statiegeldregeling. Maar pas toen we samen met de Plastic Soup Surfer en de Statiegeldalliantie de publieke druk opvoerden, en veel supporters zich steeds openlijker boos maakten over walvissen en vogels met magen vol plastic, veranderden regeringspartijen van standpunt. En nu is er daadwerkelijk een statiegeldregeling die op 1 juli 2021 ingaat. Dat is echt het resultaat van onze gezamenlijke druk en invloed.’

Hoezo zijn alleen wíj verantwoordelijk?

Een van de dingen waar Arabella zich al een tijd zorgen over maakt, is dat de klimaatcrisis langzaam van de politieke agenda dreigt te verdwijnen. In Den Haag gaat het vooral over het herstel van de oude economie, als politici het over de tijd ná corona hebben. Een economie gericht op ongeremde groei en aandeelhouderswinst. Ze vindt dat een nieuwe regering juist nu met een daadkrachtig en rechtvaardig klimaatbeleid moet komen. Een beleid dat groene banen schept, de Nederlandse CO2-uitstoot drastisch verlaagt en de lasten eerlijk verdeelt. ‘We hebben geen tijd te verliezen. Het klimaat móet weer bovenaan de politieke agenda staan!’

‘Waar ik me in alle discussies over op kan winden’, zegt Arabella, ‘is dat burgers, en zeker onze supporters, al heel veel doen. Wij hebben onze huizen geïsoleerd, eten minder vlees, pakken vaker de trein. Of we dragen bij aan een van de talloze duurzame buurtinitiatieven die Nederland rijk is. Toch roept de overheid vooral óns op om verantwoordelijkheid te nemen als het gaat om klimaat. Grote vervuilende bedrijven blijven in alle opzichten hopeloos achter bij al deze goede voorbeelden. Sterker nog: zij dreigen met vertrek naar het buitenland en banenverlies, als ze gedwongen worden voor hun CO2- uitstoot te betalen. Terwijl De Nederlandsche Bank én 70 topeconomen om het hardst roepen dat een belasting op CO2-uitstoot juist goed is voor de economie.’

Grote vervuilers betalen níet

Greenpeace pleit samen met collega-organisaties al jaren voor zo’n CO2-heffing voor de industrie. Want grote reducties in de uitstoot van dit broeikasgas moeten onvermijdelijk van de grote vervuilende bedrijven komen. Daar kunnen wij met al onze zonnepanelen en hoogrendementsglas niet tegenop. Arabella is er dan ook trots op dat het Greenpeace en collega-organisaties, met veel geduldig lobbywerk bij alle politieke partijen, is gelukt om een CO2-heffing in het Klimaatakkoord én in een wet te krijgen. ‘Ideaal is de wet nog lang niet hoor’, tempert ze haar eigen enthousiasme. ‘Maar de grote winst is dat er voor het eerst een wettelijke basis ligt en dat biedt kansen voor een nieuw kabinet om de CO2-uitstoot echt aan te pakken.

Dat is hard nodig, want grote vervuilers zijn stelselmatig ontzien door opeenvolgende regeringen. Met als gevolg dat ruim 100 grote industriebedrijven zich gewoon niet houden aan hun afspraken over energiebesparing. Bovendien profiteren deze vervuilers al van de grote hoeveelheid gratis uitstootrechten die ze kregen én sponsort de overheid ze jaarlijks met € 8,3 miljard aan fossiele subsidies en belastingvrijstellingen, zo berekende Milieudefensie. Het zijn wij, burgers, en de bakker op de hoek die opdraaien voor de energierekening van grote vervuilers. Wij betalen belasting op onze brandstof, terwijl KLM niets betaalt. Onze energierekening gaat straks omhoog met een “opslag duurzame energie”, maar grote vervuilers als Tata Steel betalen géén en Shell heel weinig energiebelasting.’

Greenpeace vindt dat de Nederlandse regering deze rupsjes-nooit-genoeg moet dwingen tot effectieve klimaatactie. De overheid moet stoppen met de belachelijke subsidies op fossiele brandstoffen. En de huidige CO2-heffing, vol escaperoutes waardoor bedrijven pas vanaf 2026 gaan betalen, moet een belasting worden op álle CO2-uitstoot. Anders gaan we het klimaat niet redden. Om de temperatuurstijging onder de cruciale 1,5 ℃ te houden, moet de Nederlandse uitstoot in 2030 met 65 % omlaag. In het nieuwste onderzoek van onderzoeksbureau Ecorys laten we zien dat dit haalbaar én betaalbaar is; Nederland heeft de technologie, de industrie en de infrastructuur hiervoor al in huis.

Daadkrachtig klimaatbeleid

Arabella: ‘Dit soort wetenschappelijke onderzoeken leveren de onderbouwing voor mijn gesprekken met politieke partijen en Kamerleden. Ik leg politici bijvoorbeeld uit wat het verschil betekent tussen een temperatuurstijging van 1,5 en 2 ℃. Namelijk: hebben we straks nog koraalriffen ja of nee? Dan vraag ik of ze zich kunnen voorstellen dat er op aarde gewoon geen koraalriffen meer zijn. We staan echt op een keerpunt. Een opwarming van 2 ℃ betekent waarschijnlijk dat het smelten van de grote ijskappen niet meer te stoppen is. Het betekent méér verwoestende bosbranden, méér droogte en méér extreem weer.’

‘Dat is ook de opwekkende boodschap van onze nieuwe campagne Maak Toekomst. We willen zoveel mogelijk mensen ervan overtuigen dat zij zélf hun toekomst kunnen maken. Samen zetten we het klimaat weer bovenaan de politieke agenda. Zodat we over 10 jaar kunnen zeggen: het is ons gelukt, de klimaatcrisis is bezworen. En dat hebben we aan onszelf te danken.

Dit artikel verscheen in de lente-editie van Greenpeace Magazine.

https://www.greenpeace.org/nl/klimaatverandering/45073/het-klimaat-moet-weer-op-1-staan/