Shell misleidt met ‘rij CO2-neutraal’ reclame (Greenpeace)

Misschien heb je ze wel gezien, de misleidende reclames van Shell: ‘Maak het verschil, rij CO2-neutraal’. Shell beweert dat je de CO2-uitstoot van de kilometers die je rijdt kan compenseren door slechts 1 eurocent per liter brandstof extra te betalen. Maar aan die compensatie zitten zoveel haken en ogen, dat Shell die belofte helemaal niet waar kan maken. Pure greenwashing. Dat vindt niet alleen Greenpeace. Negen rechtenstudenten van de VU Climate and Sustainability Law Clinic hebben vandaag met steun van ons en Reclame Fossielvrij een klacht ingediend bij de Reclame Code Commissie, het orgaan dat verantwoord reclame maken moet bevorderen.

Dit klopt er niet

Bijvoorbeeld, een vorm van CO2-compensatie die Shell aanbiedt is de belofte om bossen in Peru te beschermen tegen kap. Eigenlijk klinkt dat al heel raar, toch? Shell wil CO2 die de lucht in gaat compenseren door te voorkomen dat niet nog meer CO2 (dat in de bomen is opgeslagen) de lucht in gaat. Bovendien schieten zulke projecten op veel punten te kort en zijn ze onzeker:

  • Dit specifieke bos in Peru werd ook in de jaren voordat Shell dat bos beschermde niet gekapt. Het is dus nog maar de vraag of dit bos wel gekapt zou worden als Shell het niet beschermd. 
  • Om te voorkomen dat de CO2 die in de bomen is opgeslagen niet de lucht in gaat, moet Shell er voor zorgen dat dit bos voor altijd blijft staan. Dat is heel moeilijk te garanderen. Er kan van alles gebeuren. Het bos zou bijvoorbeeld kunnen afbranden.
  • Ook kan het gebeuren dat – omdat dit bos niet wordt gekapt – een bos elders wel wordt gekapt. Dat noemen we ‘leakage’. Dit zie je heel vaak gebeuren aan de randen van beschermde bosgebieden. 
  • Bestaande bossen nemen niet meer zo heel veel CO2 uit de lucht op. Nieuw aangeplante bossen doen dat wel. Maar die laten vervolgens meer dan de helft weer vrij. Bomen ademen en laten bladeren los. Het is een cyclus. CO2-uitstoot door verbranding van fossiele brandstoffen is voor altijd, bossen nemen dat slechts tijdelijk weer op. Dat is dus een tijdelijke oplossing voor een permanent probleem. 
  • Bomen kunnen wel CO2 permanent uit de lucht halen, maar dit proces duurt duizenden jaren. De koolstof (de C in CO2) die is opgeslagen in dood organisch materiaal (hout, bladeren) van de boom en dat op de bodem valt, komt in de loop van de tijd onder druk te staan en vormt dan vaste koolstof. Zo worden olie, kolen en gas gevormd. Dit proces duurt echter zo lang, dat het geen oplossing is voor het acute klimaatprobleem dat Shell mede veroorzaakt. 
  • Door klimaatverandering neemt de capaciteit van bossen om CO2 op te nemen af. Onder meer door droogte en bosbranden.  

Shell wil dus klimaatschade die 100% vaststaat, compenseren met een maatregel waarvan het nog maar de vraag is of het überhaupt werkt, en voor hoe lang.

Greenwashing werkt echte klimaatactie tegen

CO2-compensatie is geen oplossing voor de klimaatcrisis. Het kan echte klimaatactie juist tegenwerken. Dankzij CO2-compensatie kunnen bedrijven als Shell zich een groen imago aanmeten zonder verder iets aan hun vervuilende product of dienst te veranderen. Sterker nog: ze leggen onterecht alle verantwoordelijkheid voor de klimaatcrisis bij jou. Je hebt immers de mogelijkheid om ‘iets terug te doen voor de planeet.’ Met zulke afleidende strategieën komen grote vervuilers weg met hun vieze praktijken. Schandalig! Precies dat is ook het achterliggende probleem van de klimaatcrisis. 

Verbod zoals op tabaksreclame

Het is tijd dat we grote vervuilers als Shell hetzelfde gaan behandelen als andere schadelijke industrieën. Samen met Reclame Fossielvrij pleiten we voor een totaalverbod op fossiele reclame, zoals er ook een verbod op tabaksreclame is. Dit debat speelt volop in Europa en zo ook in Nederland. De gemeente Amsterdam maakte in december bekend dat ze fossiele reclames uit de stad wil weren. Verder stond een verbod op fossiele reclame in de verkiezingsprogramma’s van zes politieke partijen. 

Hoe nu verder met de klacht?

Vandaag maandag 12 april is de 95 pagina tellende klacht tegen Shell ingediend bij de Reclame Code Commissie. Er zal een zitting plaatsvinden, maar de datum daarvan is nog niet bekend. We zullen je updaten wanneer we meer weten.

Meer lezen?

  • We schreven eerder een artikel over CO2-compensatie en waarom het helaas vaak een wassen neus is.
  • Ontdek waarom een verbod op fossiele reclames echt een goed idee is op de website van Reclame Fossielvrij. 
  • Wil je echt de diepte in? Lees dan de klacht van rechtenstudenten van de VU.
https://www.greenpeace.org/nl/klimaatverandering/45788/shell-misleidt-met-rij-co2-neutraal-reclame/

Wie zijn de Greenpeace vrijwilligers die Russische bosbranden blussen? (Greenpeace)

In Rusland traint Greenpeace vrijwillige brandweervrouwen en – mannen. Wie zijn deze vrijwilligers en wat motiveert hen om het zware bluswerk in bos- en veengebieden op te pakken?

De veen- en bosbranden in Siberië waren de afgelopen weken veel in het nieuws. Onze Russische collega’s reisden af naar deze klimaatbrandhaard om de heftige bosbranden te documenteren. Want voor de mens en voor het klimaat is het zaak deze branden zoveel en zo snel mogelijk te blussen.

Greenpeace helpt blussen in het Denezhkin Kamen natuurgebied. Foto: Julia Petrenko / Greenpeace

Kort daarop zijn ze ook uitgerukt in de Oeral, ten westen van Siberië, waar brand woedt in het Denezhkin Kamen natuurreservaat. Onder leiding van Grigory Kuksin, hoofd natuurbrandbestrijding bij Greenpeace Rusland, is een kleine crew afgereisd om medewerkers van het natuurreservaat bij te staan met blussen. Het grootste probleem daar is dat de brand lastig bereikbaar is, het gaat om veenbrand tussen stenen, en de dichtstbijzijnde waterbron is een beek op vier kilometer afstand. De reservaat-medewerkers en Greenpeace blussers moeten dan daar hun rugzak met water vullen en vier kilometer lopen en klimmen om bij de brand te komen.

Getrainde vrijwilligers

Greenpeace traint in Rusland vrijwilligers in het voorkomen en bestrijden van gras- en veenbranden. Sinds 2018 gebeurt dat met steun van de Nationale Postcode Loterij.  Het aantal groepen vrijwillige brandweer is in de tussentijd gegroeid van vier naar  twintig zelfstandig opererende brandweerteams, verspreid door heel Rusland. De meeste Russen die zich aanmelden om vrijwilliger te worden hebben het vuur van dichtbij meegemaakt. Wie zijn de vrijwilligers die zich hierbij aansluiten?

Olga Shkurina is al enkele jaren vrijwilliger in de brandbestrijdingsgroep “Bars”. Al in haar jeugd kwam ze in aanraking met de bosbranden. Haar ouderlijk huis in de Amur regio in Siberië stond naast velden die elk jaar vlam vatten. Boeren steken het oude gras op hun land ieder jaar in brand omdat ze denken dat de grond hier vruchtbaarder van wordt én het ruimt snel op. “Toen we het vuur dichterbij zagen komen pakten m’n ouders onze belangrijkste documenten en we begonnen te rennen,” herinnert ze zich.

Ze geloofde niet dat vuur ‘vanzelf’ begon. “We spraken openlijk over de branden in ons gezin. De boeren gooiden lucifers in de hooilanden en zo begon de brand. Meestal verspreidde het vuur zich vrij dichtbij ons dorp. Ik was bang!”.

Toen ze volwassen was, realiseerde ze zich dat het beter is om niet in paniek te raken, maar om zelf iets te ondernemen, en het vuur te kunnen stoppen voordat het te laat is. Nu bezoekt Olga scholen en legt ze aan leerkrachten en kinderen uit hoe te handelen in geval van brand en hoe dit te voorkomen.

Katya Yurynova (26), hierboven op de foto op een training, werkt als foto- en video-editor. Toen ze voor het eerst het nieuws hoorde over de branden in Siberië, wilde ze zelf ook gaan helpen. Ze hoorde over het vrijwillige trainingskamp voor bosbrandweerlieden in Boerjatië en meldde zich aan. Samen met 20 vrijwilligers leerde ze in vier intense trainingsdagen hoe ze brandblusapparatuur moesten gebruiken, leerde ze brandbestrijdingstechniekenen en leerde zehoe ze te zoeken naar mensen tijdens een brand en hoe eerste hulp te bieden aan brandslachtoffers.

Katya wil vooral branden blussen. Toch begrijpt ze nu dat het niet het beste idee is om zonder voorbereiding naar het bos te gaan om enorme bosbranden te blussen. “Verantwoord werken is noodzakelijk. Ik wil niet thuis blijven en niets doen. Ik wil actief worden en deelnemen aan het werk van de eenheden die op zoek zijn naar vermiste mensen en erachter komen waar vrijwillige bosbrandweerlieden dicht bij Tyumen zijn, mijn geboortestad, en deel uitmaken van iets groters.”

Foto’s © Greenpeace / Julia Petrenko

https://www.greenpeace.org/nl/natuur/41341/wie-zijn-de-greenpeace-vrijwilligers-die-russische-bosbranden-blussen/

Veenbranden blussen in tijden van corona (Greenpeace)

In Rusland traint Greenpeace vrijwilligers om natuurbranden te voorkomen en te blussen. Hoe gaat het met dit programma in tijden van corona? Een update uit Moskou.

Natuurbranden: terugkerend fenomeen

Jaarlijks gaat in Rusland een gebied van 40 miljoen hectare in vlammen op – een gebied ter grootte van tien keer Nederland. Deze bos- en veenbranden zijn geen natuurverschijnsel, in 90 procent van de gevallen zijn ze een gevolg van menselijk handelen. Vaak zijn ze aangestoken door boeren, vanwege de misvatting dat hun grond vruchtbaarder wordt. Of ontstaan ze door een sigaret of kampvuur dat niet goed is uitgemaakt. Uit een analyse van satellietbeelden door Greenpeace Rusland blijkt dat sinds het begin van dit jaar al 13,5 miljoen hectare, ruim drie keer Nederland, getroffen is door branden.

Voorlichting en brandweertraining

De klimaatcrisis maakt dit soort bos- en veenbranden extra hevig. En deze natuurbranden zorgen vervolgens weer voor verdere opwarming van de aarde. En Covid-19 of niet, die natuurbranden gaan gewoon door als er niks aan gedaan wordt. Greenpeace zette een uniek voorlichtings- en  trainingsprogramma in Rusland op touw. In de kwetsbaarste regio’s van het land werken we samen met lokale vrijwilligers, waaronder heldhaftige brandweervrouwen en -mannen, op om de natuur te beschermen én te herstellen. 

(Tekst loopt door onder de foto’s)

Vorige

https://storage.googleapis.com/planet4-netherlands-stateless/2020/05/33d214b3-md-gp-brandweertraining-rusland-008-1944x1366.jpg

Projectleider Lyuda Kryukovskaya van Greenpeace Rusland, bij een trainingskamp voor vrijwilligers (2019). © Marten van Dijl/Greenpeace

Veenbranden zijn hardnekkig en lastig te blussen. © Marten van Dijl/Greenpeace

Vrijwilligers krijgen op een kamp in Lake Ladoga ten noorden van St Petersburg, Rusland, met Greenpeace training bosbranden blussen. © Marten van Dijl/Greenpeace

© Marten van Dijl/Greenpeace

Met drones wordt de omgeving verkend op mogelijke 'hotspots' © Marten van Dijl/Greenpeace

Projectleider Lyuda Kryukovskaya van Greenpeace Rusland, bij een trainingskamp voor vrijwilligers (2019). © Marten van Dijl/Greenpeace

Publieksvoorlichting: bel de brandweer, ook voor een klein bermbrandje, want dit wordt later een hardnekkige veenbrand. © Greenpeace Rusland

Publieksvoorlichting: Gooi geen sigarettenpeuk uit je auto en help mee natuurbranden te voorkomen. © Greenpeace Rusland

Vanuit Moskou vertelt Lyuda over de aanpassingen aan het Wildfires Project, vanwege de corona pandemie.

Volgende

Bellen met Moskou

Op een onverwacht regenachtige middag bellen we met onze collega Lyuda in Moskou. Hoe vergaat het haar in tijden van corona?  Hoe moet het verder met het project om vrijwilligers te trainen tot brandweervrouwen en -mannen?

 “Dit is perfect weer voor een vakantie,” begint Lyuda verrassend enthousiast, want ook in Moskou is het nat weer. “De regen is goed tegen de gras- en veenbranden hier in Rusland. We hadden geen sneeuw deze winter, het land is daardoor niet nat genoeg om branden te weerstaan. Het wordt elk jaar droger en er zijn meer hotspots in het grasland.”

Barbecues en brandweervrouwen

Lyuda leidt het team dat keihard werkt om het aantal en de omvang van branden in Russische veengebieden terug te dringen. Dat doen ze samen met tientallen vrijwillige brandweervrouwen en -mannen, die getraind worden door Greenpeace. Sinds 2018 gebeurt dat met steun van de Nationale Postcode Loterij. 

“Die steun betekent heel veel voor ons. Eerst waren er zo’n vier lokale groepen van deze vrijwillige brandweerlieden. Nu zijn het er twintig in heel Rusland. Onze voorlichting over het voorkomen van de branden wordt landelijk uitgezonden en is te zien in treinen en op stations. We bereiken nu veel meer mensen. We willen hen bewust maken van de gevaren van het aansteken van grasland, van barbecuen en van het weggooien van sigarettenpeuken.” 

Ruim 90 procent van de bosbranden in Rusland ontstaat door menselijk handelen. Bijvoorbeeld door het niet goed uitmaken van sigaretten en kampvuren. Ook denken veel boeren ten onrechte dat ze hun land vruchtbaarder maken door het in brand te steken. 

Rapid response in tijden van corona

Maar hoe passen onze Russische collega’s zich aan in het coronatijdperk? Kunnen ze er nog wel op uittrekken? Hoe moet het verder met de trainingen voor nieuwe brandweervrijwilligers?

“De coronacontext is een enorme uitdaging voor ons. Het voorjaar is juist de tijd om mensen bij ons werk te betrekken, want dan ontstaan de grasbranden door achteloosheid, en die monden later uit in veenbranden.

Al onze groepsactiviteiten in het veld hebben we moeten uitstellen. Maar de trainingen gaan wel door, in korte tijd hebben we ze allemaal in een online vorm gegoten. Denk aan webinars over het probleem van de branden, maar ook over blusapparatuur, en veiligheid tijdens het blussen. Ik ben zo trots op ons team! We zijn gewend om snel op crises te reageren, rapid response noemen we dat. We werkten al veel op afstand en online, maar dit is echt wel een groot verschil. Zelf moet ik ook echt binnen blijven vanwege een kwetsbare gezondheid. Ik word er soms gek van.”

Maar niet voor alles is een oplossing via internet te bedenken. “De veldbezoeken kunnen we natuurlijk niet door online varianten vervangen. We hebben ze aangepast, we gaan nu in kleine groepjes van twee of drie personen op pad, in plaats van met zes tot tien mensen. En in de dorpen onderweg stoppen we niet meer voor een praatje met de mensen. We spreken ze alleen nog telefonisch,” zegt Lyuda met spijt in haar stem.

“De komende tijd bekijken we wat we met onze real life bijeenkomsten doen. We willen mensen niet pushen om naar groepsbijeenkomsten te komen. Ons jaarlijkse landelijke trainingskamp gaat in elk geval niet door.”

Droogte en drones

Wat nog wel doorgang kan vinden is het monitoren met satelliet- en dronegegevens van mogelijke branden op het platteland. “Doordat we hiermee de situatie van een groot gebied goed in de gaten kunnen houden, hebben we echt een toegevoegde waarde. We sturen de gegevens over zogenoemde hotspots, waar mogelijk brand is, naar de lokale brandweer. Die weet daardoor weet waar ze heen moeten. We horen van ze dat ze daar erg blij mee zijn. We waren verrast door hun inzet en dankbaarheid voor de informatie, de terugkoppeling die we van ze kregen.” Waar nodig komen de vrijwilligersteams zelf in actie om de branden te blussen. “Daarmee voorkomen we dat de branden ondergronds doorsmeulen als veenbrand, en later elders weer opvlammen tijdens de droogte.”

En de overheid dan?

Vervult Greenpeace daarmee een rol die eigenlijk de verantwoordelijkheid van de autoriteiten is?

“Overal ter wereld is de hulp van vrijwilligers nodigs bij het bestrijden van branden. Dat is in Rusland niet anders. En dat lukt het beste als ze goed getraind zijn. We hebben zoveel branden, dat kan het systeem niet aan. De brandweer moet keuzes maken en kiest doorgaans voor bewoonde gebieden als prioriteit, want daar staan mensenlevens op het spel. De bossen en veengebieden zijn helaas minder goed beschermd. Vrijwilligers kunnen helpen om die gebieden beter te beschermen.”

Hoe kijkt Lyuda naar de toekomst?

“Ik ben hoopvol. Het aantal vrijwilligersgroepen dat actief is bij het voorkomen en blussen van de branden, is enorm gegroeid. Maar misschien nog wel belangrijker: We zien dat de bewustwording over het ontstaan van de gras- en veenbranden groeit. Mensen erkennen het gevaar van open vuur en passen hun gedrag aan. Dit project levert daar een cruciale bijdrage aan. 

De coronacrisis dwingt ons om creatief naar nieuwe benaderingen te kijken, om mensen te betrekken bij het oplossen van de natuurbranden. Dat is een prikkelende en bijzondere ervaring.”

Resultaten 2018 -2019

De resultaten van het project zijn veelbelovend. Het aantal groepen vrijwilligers nam dankzij de trainingen toe van vier naar ruim twintig. Op nationale televisie, in treinen en op stations worden mensen met spots en posters geïnformeerd over de gevaren van branden die ontstaan door barbecueën, sigarettenpeuken en het in brand steken van landbouwgronden door boeren. Dit alles werpt zijn vruchten af. Uit landelijke opinie-onderzoeken blijkt een grote toename van bewustwording en gedragsverandering. Ten opzichte van 2018 nam het aantal natuurbranden in heel Rusland met maar liefst 30 procent af.

Eind 2020 zal Greenpeace het gezamenlijke project afronden en komt er een einde aan drie waardevolle jaren van steun door de Nationale Postcode Loterij. Vanaf volgend jaar gaan de vrijwillige brandweerteams op eigen kracht verder, met de richtlijnen, expertise en uitrusting die ze door het project verwierven.

Om hen zo goed mogelijk te ondersteunen, is jouw hulp hard nodig. Steun je ons met een donatie?

https://storage.googleapis.com/planet4-netherlands-stateless/2020/05/ee0f1378-md-gp-brandweertraining-rusland-167-1024x701.jpg

Projectleider Lyuda Kryukovskaya van Greenpeace Rusland, bij een trainingskamp voor vrijwilligers (2019). © Marten van Dijl/Greenpeace
https://www.greenpeace.org/nl/natuur/40384/groet-uit-moskou/