Wereldtemperatuur | Update oktober 2020 (Sargasso)

https://sargasso.nl/wp-content/uploads/2020/11/Toshiyuki-IMAI-Thermometer-1606686089-324x193.jpg

Foto: Toshiyuki IMAI (cc)

DATA - Weer een maand met records. Drie keer een warmste dag in Nederland. Maar ook heel veel koude records in de Verenigde Staten, terwijl een ander deel van het land nog steeds last had van bosbranden. En 2020 is … Continue reading

Lees meer berichten op Sargasso.

https://sargasso.nl/wereldtemperatuur-update-oktober-2020/

Californië wordt heter en droger – en dan is één vonk genoeg (Klimaatverandering blog)

Gastblog van Rolf Schuttenhelm

https://klimaatverandering.files.wordpress.com/2019/11/californische-bosbrand-2013.jpg?w=500&h=281

Foto van een bosbrand bij Yosemite National Park in 2013. De grootste brand van dat jaar is de tot nog toe zesde meest omvangrijke bosbrand in Californië – overtroffen door onder andere branden in 2018 en 2019 – en begon uit een kampvuurtje van een jager. De grootste bosbrand van 2018 valt te herleiden tot een vonk van een hamer op een ijzeren paal. En dit jaar worden de elektriciteitskabels genoemd. Maar valt daarmee te verklaren dat het aantal bosbranden nu gemiddeld acht keer zo groot is als in de jaren 70? Een vonk richt weinig uit als die op een vochtige bosbodem valt (het werkelijke ‘geheim van de Finnen’). Bron afbeelding: US Department of Agriculture.

De Amerikaanse staat Californië wordt momenteel weer geteisterd door uitzonderlijke felle bosbranden. Maar waren Californische bosbranden vorig jaar niet ook groot nieuws? En de jaren ervoor? Is er sprake een toename, en zo ja, wat is de oorzaak?

Ja, inderdaad zijn er nu twee jaren op rij waarin grote delen van de Californische bossen in rook opgaan – en ook over een wat grotere tijdschaal nemen de bosbranden in Californië toe. Het jaarlijks verbrande gebied is nu vijf keer zo groot als in de jaren 70, met tussen 1972 en 2018 een achtvoudige toename in zomerse bosbranden. De huidige bosbranden niet meegerekend, hebben 12 van de 15 grootste Californische branden plaatsgevonden sinds het jaar 2000.

In de zoektocht naar de oorzaken van de natuurbranden komt al gauw een afkorting naar boven: PG&E. Dat staat voor Pacific Gas & Energy, een energiebedrijf dat verantwoordelijk is voor een deel van de elektriciteitskabels die door de Californische bossen lopen, waar vaak de term ‘utilities’ voor wordt gebruikt. Omdat PG&E deze infrastructuur slecht zou onderhouden, kunnen boomtakken de bedradingen raken, waardoor vonken overspringen en branden ontstaan.

Trump: de Finnen harken hun bossen, en hebben geen last van branden

Daarbij kun je je afvragen wat dan specifiek het probleem is: de elektriciteitskabel, de boom – of misschien een onderliggende factor. En zo komt ook de politieke verdeeldheid in de VS naar boven. Vorig jaar gooide president Trump de knuppel in het hoenderhok, toen hij een verbrand dorp bezocht en zei dat de toename van de branden niet door klimaatverandering komt, maar door ‘slecht bosbeheer’.

Volgens Trump gaat het om de bosbodems, die je moet opruimen. Hij verwijst daarbij naar een gesprek met de president van Finland, waar ze veel tijd zouden besteden aan het harken van de bosbodems – en niet zo veel branden hebben.

Trump heeft ook bij de huidige branden herhaald dat het probleem de bosbodems zijn, die moeten worden schoongemaakt. Zo lang dit niet gebeurt hoeft de (Democratische) gourverneur van de staat niet te rekenen op financiële ondersteuning in de bestrijding van de branden (ook al is het merendeel van de Californische bossen officieel in beheer van de federale overheid). In conservatieve media gaat het vaak nog een stap verder – daar wordt onder andere gesteld dat de bosbranden de schuld zijn van milieubeschermers, die houthakkers hebben verdreven.

In deze media is verhoudingsgewijs weinig aandacht voor berichten van bijvoorbeeld de bossendienst van het Amerikaanse landbouwministerie en de National Oceanic and Atmospheric Administration (NOAA), die samen met veel andere wetenschappers óók kijken naar de onderliggende oorzaken van de toename in bosbranden.

Klimaatverandering is een van de oorzaken van de bosbranden

Terwijl uit dat onderzoek op zich een genuanceerd beeld naar boven komt, dat de New York Times samenvat in een artikel met de veelzeggende titel “Are wildfires caused by utilities or climate change? Yes” – beide oorzaken voor de bosbranden bestaan naast elkaar. Het slechte onderhoud van elektriciteitskabels is een factor, net als klimaatverandering: de Californische bossen worden niet alleen warmer, maar ook droger. En dan heeft een vonk van een elektriciteitskabel of een hamer op een ijzeren paal een aanzienlijk groter effect.

Hoe groot is dan die rol van klimaatverandering? Volgens de US National Climate Assessment van 2018 verklaart klimaatverandering ongeveer de helft van de toename van bosbranden in het westen van de VS, zoals onderstaande grafiek illustreert:

https://klimaatverandering.files.wordpress.com/2019/11/nca2018_figure25_4.png?w=500&h=255

Cumulatief verbrand bosoppervlak in het westen van de VS in de periode 1984 -2015 en de invloed daarop van klimaatverandering. Bron: U.S. Global Change Research Program, Fourth National Climate Assessment.

En afgelopen zomer verscheen een studie onder leiding van het Lamont-Doherty aardobservatorium van de Columbia Universiteit die het mechanisme toelicht. Ze beschrijven dat het warme seizoen in Californië sinds het begin van de jaren 70 gemiddeld 1,4 graden warmer is geworden – een opwarming die het gevolg is van de mondiale klimaatverandering.

Dit heeft volgens de onderzoekers geleid tot een significante stijging van het ‘dampdruktekort’ – warmere lucht kan meer vocht opnemen, waardoor de bladeren van planten meer water verliezen via verdamping en dus ook meer vocht moeten opnemen via hun wortels.

Als gevolg is het hele bossysteem, inclusief de bodems, tegenwoordig structureel droger. En dan is soms een enkele vonk genoeg. Het Californische bosbrandprobleem is daarmee ook bepaald niet voorbij. Volgens deze onderzoekers bestaat in de Californische zomer een exponentieel verband tussen het bosbrandoppervlak en het dampdruktekort. Dat belooft weinig verbetering naarmate de temperatuurstijging doorzet en het vochttekort toeneemt.

Updated animation showing the shift towards hotter & drier conditions in California, and the tendency for the worst wildfires to occur in the hottest and driest years.

2019 has been wetter and less warm than most recent years. #CaliforniaFires pic.twitter.com/oIbqcQ7Xmu

— Robert Rohde (@RARohde) November 7, 2019

En wereldwijd? Daar wordt het nog iets complexer, omdat er altijd veel meer factoren meespelen. Zo nemen Afrikaanse savannebranden af door… de afname van savanne-oppervlak (door de toename van landbouwgronden). Branden op de taiga hebben een relatief sterke relatie met de mondiale opwarming, en zijn er mede verantwoordelijk voor dat 2019 op weg is het grootste brandjaar te worden sinds 1998 (toen een krachtige El Niño onder andere aanleiding gaf tot grootschalige bosbranden op Borneo en Sumatra) – zo meldde het KNMI vorige maand in een speciaal bericht over de complexe bosbrandtrend.

Australië: na een extra heet jaar blijft de regen op afstand

En daar komen nu de felle branden in het oosten van Australië nog bovenop. Ook die hebben vaak een relatie met El Niño, maar daar is nu officieel geen sprake van. Maar als je kijkt naar de actuele zeewatertemperatuurafwijkingen valt wel een lokaal patroon op dat er een beetje op lijkt: het water in de Koraalzee is iets frisser dan normaal.

Dat bevordert de opbouw van hoge luchtdruk, waardoor de moessonregens, die normaal gesproken medio november bij de Australische noordkust arriveren, voorlopig boven Nieuw-Guinea blijven hangen. Zo wordt het droge seizoen langer, terwijl het door recente hitterecords ook intenser is. Die eerste factor is natuurlijk, de tweede niet. Zo hebben bosbranden wel vaker een mengeling van oorzaken, waaronder een tamelijk grote elephant in the room. Nee, niet die hark. Hitte.

https://klimaatverandering.wordpress.com/2019/11/10/californie-wordt-heter-en-droger-en-dan-is-een-vonk-genoeg/

Aantal stevige tornado’s neemt eerder af dan toe (Elsevier)

 

De term ‘onweer’ is raar. Het voorvoegsel ‘on’ suggereert ontkenning: onjuist is niet juist, onmenselijk niet menselijk. Onweer daarentegen is geen niet-weer, het is meer weer. Een overtreffende trap, schrijft Simon Rozendaal.

Zit je er middenin, dan is het huiveringwekkend, merkte Paul Auster. Toen hij veertien jaar was, kroop hij onder prikkeldraad door toen de bliksem insloeg. Een vriendje voor hem werd gedood en sindsdien is de Amerikaanse schrijver in de ban van het toeval. In al zijn ­romans speelt het een rol. Nu leef je, straks kan het zo maar over zijn.

 

Een onweerswolk is als een atoombom

 

Ik las bij klimaatwetenschapper Richard Lindzen dat in een flinke onweerswolk evenveel energie huist als in een atoombom. Tijdens onweer treden dan ook unieke chemische processen op. In lucht zit distikstof (N2) en in dat molecuul houden de atomen elkaar stevig vast. Het grove geweld van bliksem verbreekt die binding, wat voor de natuur goed is, want in de regen na een onweersbui zit nitraat, mest voor planten.

Helemaal bijzonder zijn orkanen en tornado’s, zoals ze die in Oost-Azië en de Verenigde Staten kennen. Amerika wordt de laatste weken geteisterd door een reeks tornado’s. De afgelopen maand waren er meer dan vijfhonderd, veel meer dan normaal.

Dat roept vanzelfsprekend de vraag op of dit komt door de opwarming. Komt dit ‘natuurgeweld’ door de wispelturige natuur of is het onze schuld?

 

Volgens de NOS komen er meer orkanen

Menigeen neemt automatisch aan dat er door de opwarming van de aarde steeds meer orkanen en tornado’s zullen komen. Vooral in de media gebeurt dat aan de lopende band.

Zo meldde Marieke de Vries op 23 september vorig jaar in het NOS Journaal vanuit Hongkong in een reportage over orkaan Mangkhut, dat dit soort orkanen door de opwarming zal toenemen. Ik heb de hoofdredacteur nog gevraagd waar zij die inside-informatie vandaan had, maar heb daar nooit antwoord op gekregen.

In theorie is het overigens denkbaar. Opwarming pompt immers meer energie in de atmosfeer. Daar ­tegenover staat een andere logica, verwoord door de eerder genoemde Lindzen, emeritus hoogleraar meteorologie aan de Amerikaanse universiteit MIT, dat extreem weer verband houdt met het temperatuurverschil tussen evenaar en polen. Welnu, dat verschil wordt door de opwarming van de aarde juist minder – de opwarming is sinds 1900 wereldwijd 1 graad Celsius, maar aan de polen algauw een graad of 3.

 

Geen trend in tornado’s

Zeke Hausfather, klimaatonderzoeker aan de University of California in Berkeley (Verenigde Staten), schreef op de website CarbonBrief over de relatie tussen opwarming en extreem weer. Hij laat zien dat het aantal tornado’s de afgelopen maand wel groot was, maar dat er de afgelopen decennia geen trend is. Ingewikkeld is dat tegenwoordig elke wervelwind braaf wordt geregistreerd en dit vroeger niet zo was.

Wanneer de kleintjes, met een grotere kans dat die vroeger niet werden gemeld, uit de statistieken worden weggelaten, is er tussen 1950 en nu geen toename. Wanneer alleen naar de zwaarste categorie wordt gekeken, lijkt zelfs sprake van een lichte afname.

https://www.carbonbrief.org/wp-content/uploads/2019/05/NAS-graph.jpg

Hausfather toont tevens een grafiek over de relatie tussen allerlei soorten extreem weer en opwarming, plus de wetenschappelijke zekerheid die daarover bestaat. Er blijkt een redelijk vertrouwen te zijn dat een afname van extreme kou en een toename van extreme hitte en extreme regen te maken hebben met opwarming, maar dat dit vertrouwen aanzienlijk minder is bij bosbranden, cyclonen en extreme sneeuwval.

 

Wetenschap is ook weetnietkunde

Noah Diffenbaugh, hoogleraar klimaatwetenschap aan Stanford University, zei vorig jaar in The New York Times: ‘Tornado’s zijn een voorbeeld van een extreme gebeurtenis waarbij we het minste vertrouwen hebben in ons vermogen om de kans op die gebeurtenis toe te schrijven aan de opwarming.’

Zo hoort het. Wanneer je iets niet weet, zeg je dat eerlijk. Wetenschap is ook weetnietkunde.

En waar milieubeweging en media doorgaans met veel aplomb beweren dat de wetenschap het klimaat goed begrijpt, blijkt dat, wanneer je gaat inzoomen, dit lang niet altijd zo is.

The post Aantal stevige tornado’s neemt eerder af dan toe appeared first on Elsevierweekblad.nl.

https://www.elsevierweekblad.nl/opinie/achtergrond/2019/06/aantal-stevige-tornados-neemt-eerder-af-dan-toe-172926w/