Eerste Hulp Bij Onzekerheid: een spoedcursus (MT.nl)

De Amerikaan Nathan Furr, professor Strategie bij Insead en specialist in innovatie, lanceert in juli een nieuw boek ‘The Upside of Uncertainty’. Zijn missie: mensen leren om wat minder bang te zijn voor het onbekende. Als je niet zo angstig meer bent, ga je meer mogelijkheden zien.

‘Onzekerheid is niet nieuw, maar de laatste twee jaar is die alleen maar groter geworden. Wie van lineaire vooruitgang houdt, krijgt het overal steeds moeilijker mee. En dat lineair denken, is wat we meekrijgen van onze ouders en van school’, vertelt hij tijdens de Deense Presidents Summit.

Kan je beter worden in omgaan met onzekerheid? Jazeker, alleen miste Furr in alle onderzoeken en literatuur een handleiding voor hoe je dat dan doet. Die heeft hij nu zelf geschreven. Hij is de mosterd gaan halen bij innovatieve ondernemers, maar ook bij investeerders, startuppers, spoedverplegers, gokkers, surfers, etc.

Leren omgaan met onzekerheid

Hun lessen heeft hij verwerkt in de vier armen van een rood kruis, een soort van EHBO-gids, Eerste Hulp Bij Onzekerheid. Voor MT/Sprout halen we er een spoedcursus uit.

#1 Van verliezen naar winnen

Verandering en onzekerheid zijn twee handen op één buik. Ze horen bij elkaar. Als je zelf kiest voor een verandering, dan voel je je daarbij altijd wat ongemakkelijk. Als je je daarop focust, dan verlies je het zicht op de mogelijkheden die verandering met zich meebrengt.

Ons brein registreert onzekerheid als een potentieel verlies

‘Hoe we onzekerheid omschrijven, beïnvloedt de manier waarop we reageren: hoe we over onzekerheid denken, hoe we beslissen en welke actie we gaan ondernemen. Ons brein registreert onzekerheid als een potentieel verlies. Daarom vermijden we het’, legt Furr uit.

Als je onzekerheid anders formuleert, kan je er beter mee omgaan. Herformuleer onzekerheid van de angst om te verliezen naar de kans om te winnen. ‘Mensen kunnen kiezen voor een eerste medicijn met 5 procent kans dat het niet werkt. Of ze kunnen kiezen voor een tweede medicijn met 95 procent kans op succes. Reken maar dat iedereen het tweede, succesvolle medicijn kiest. Zelfs als ze volledig identiek zijn.’

Dat herformuleren helpt je ook een andere mindset te creëren, zegt Furr. ‘Zeg niet tegen jezelf: ik ben een verliezer, ik ben bang, ik ben er niet goed in… Zeg tegen jezelf dat je wacht op nieuwe dingen en dat je er klaar voor bent. Je kan alleen het beste uit jezelf halen als je de grenzen opzoekt, of dit nu emotionele, sociale, financiële of andere grenzen zijn. De grens is waar de nieuwe, spannende dingen gebeuren.’

#2 Wat is jouw risicoprofiel?

Onzekerheid overkomt je, je kan niet altijd zelf kiezen waar je mee te maken krijgt en je kan er ook niet voor plannen. Maar je kan je er wel op voorbereiden en dat geeft vanzelf minder stress. Hoe? Door een risicoprofiel van jezelf op te maken.

Dat profiel gaat over veel meer dan alleen financiële risico’s. Je hebt ook emotionele, intellectuele, sociale en fysieke risico’s. ‘Als je in verschillende soorten risico’s gaat denken, dan kan je identificeren waar je een afkeer van hebt. Eventuele zwaktes kan je versterken, de sterkere kan je omarmen.’

Laat je voor belangrijke zaken niet tegenhouden door je afkeer van risico’s

‘Als ik in mijn jongere jaren ondernemer was geworden, dan was ik uit mijn dak gegaan van hoe de onzekerheid over hoe ik de huur moest betalen’, geeft Furr een persoonlijk voorbeeld. Het (h)erkennen van die risico-aversies en ze aanpakken, daardoor kun je beter omgaan met onzekerheid.

Hij waarschuwt er tegelijkertijd voor dat inspelen op je sterktes altijd goed is, maar dat je voor belangrijke zaken je niet mag laten tegenhouden door je afkeer van een bepaald risico.

‘Een van mijn mentoren had een afkeer van financiële risico’s. Hij liet ons zelf onze boterhammen meenemen om enkele dollars te besparen op de lunchkosten.’

‘Maar zelf leende hij ondertussen wel 30.000 dollar om zijn onderzoek te verbeteren. Waarom? Omdat hij wist dat hij een betere baan zou krijgen dankzij goed kwalitatief onderzoek. Als iets zo belangrijk voor je is, dan mag je er wel in investeren, vond hij.’

‘We kunnen onze tolerantie voor risico verhogen door ze te erkennen en aan te pakken. Als je bang bent voor een pak slaag, dan kan je bijvoorbeeld leren kickboksen om dat risico te verminderen.’

#3 Weten versus twijfelen

Actie ondernemen is het meest cruciale onderdeel van omgaan met onzekerheid. Achter die kansen aangaan, geeft moed. Met doen, creëer je je eigen toekomst. Maar je moet dan wel bereid zijn om te leren, om ongelijk te hebben en om te veranderen.

Furr gelooft onder meer in de waarde van cognitieve flexibiliteit. Wat betekent dat? ‘Dat je voldoende moet vertrouwen op wat je weet om actie te ondernemen, maar tegelijkertijd ook net genoeg twijfels hebt om naar andere stemmen te luisteren.’

Besef dat er dingen zijn die je nog niet weet en ook niet kan weten

Hij vertelt het verhaal over een ervaren brandweerman die zijn collega’s vroeg om hun materiaal te laten vallen en te gaan schuilen voor een felle bosbrand. Dat sloeg nergens op, vonden ze, en dus bleven ze hun materiaal meesjouwen. Daardoor werden ze ingehaald door het vuur. De enige overlevende? De brandweerman die zijn materiaal wel dropte.

Navigeren door onzekerheid is gebaat bij het besef dat er dingen zijn die je nog niet weet en ook niet kan weten. Trek geen overhaaste conclusies, blijf niet doen wat je al eerder hebt gedaan, kijk naar je blinde vlekken.

‘Je moet je eigen vertrouwen in je kennis aanpassen, zodat je naar anderen kan luisteren, en dan pas de juiste weg kiezen. Laat je materiaal vallen wanneer dat nodig is, ook al heeft dat materiaal daarvoor altijd gewerkt.’

#4 Blijven varen op die woeste golven

Onzekerheid betekent ook obstakels op je pad krijgen. Zelfs als je geoefend hebt in herformuleren, als je goed voorbereid bent en bereid bent om het anders te doen, dan zal het niet altijd gaan zoals je wil. Hoe blijf je dan toch doorgaan?

Je wordt door elkaar geschud, maar zorg dat je niet zinkt

Nathan Furr vergelijkt dat volhouden met het rollen van een boot op de golven: je wordt door elkaar geschud, maar je zinkt niet. Als je faalt en je gefrustreerd raakt, sta jezelf dan toe om die frustraties te voelen. Vervolgens vraag je je af wat je ervan hebt geleerd. Wat is de volgende stap waar je aan kan werken?

Emotionele hygiëne, een reality check of gewoon het avontuur opzoeken zijn andere tools die je kan gebruiken. Hij vertelt hoe hij zelf het ‘dankbaarheidsframe’ gebruikte tijdens de pandemie.

‘Al mijn conferenties werden afgezegd en ik raakte in paniek. Ik heb me dan afgevraagd wat ik nog wel had. Ik rook de verse koffie, zag het zonlicht in de keuken. Als ik alles kwijt zou raken, dan zou ik nog altijd de koffiebonen ruiken, het zonlicht zien en met mijn gezin samenzijn. Daar ben ik dankbaar voor, en dat werkte.’

Lees meer over zelfontwikkeling:

https://mtsprout.nl/work-life/omgaan-met-onzekerheid-nathan-furr

Na deelname ‘Ik Vertrek’ zorgden corona en natuurbrand voor flinke kopzorgen bij Jurgen en Marieke (AD show)

Een coronapandemie, deelname aan Ik Vertrek, enorme vuurzeeën dicht bij huis. De Achterhoekers Jurgen Lieftink en Marieke Legters hoefden zich op hun thuiseiland Sardinië niet te vervelen. ,,Het had inderdaad wel wat minder gemogen”, klinkt het met een glimlach. Maar gelukkig een happy end: hun Bed & Wine kreeg van Tripadvisor de titel ‘Travellers Choice 2022'.

https://www.ad.nl/show/na-deelname-ik-vertrek-zorgden-corona-en-natuurbrand-voor-flinke-kopzorgen-bij-jurgen-en-marieke~a16d74d2/

Na deelname ‘Ik Vertrek’ zorgden corona en natuurbrand voor flinke kopzorgen bij Jurgen en Marieke (De Stentor voorpagina)

Een coronapandemie, deelname aan Ik Vertrek, enorme vuurzeeën dicht bij huis. De Achterhoekers Jurgen Lieftink en Marieke Legters hoefden zich op hun thuiseiland Sardinië niet te vervelen. ,,Het had inderdaad wel wat minder gemogen”, klinkt het met een glimlach. Maar gelukkig een happy end: hun Bed & Wine kreeg van Tripadvisor de titel ‘Travellers Choice 2022'.

https://www.destentor.nl/achterhoek/na-deelname-ik-vertrek-zorgden-corona-en-natuurbrand-voor-flinke-kopzorgen-bij-jurgen-en-marieke~a16d74d2/

Na deelname ‘Ik Vertrek’ zorgden corona en natuurbrand voor flinke kopzorgen bij Jurgen en Marieke (De Gelderlander Achterhoek)

Een coronapandemie, deelname aan Ik Vertrek, enorme vuurzeeën dicht bij huis. De Achterhoekers Jurgen Lieftink en Marieke Legters hoefden zich op hun thuiseiland Sardinië niet te vervelen. ,,Het had inderdaad wel wat minder gemogen”, klinkt het met een glimlach. Maar gelukkig een happy end: hun Bed & Wine kreeg van Tripadvisor de titel ‘Travellers Choice 2022'.

https://www.gelderlander.nl/bronckhorst/na-deelname-ik-vertrek-zorgden-corona-en-natuurbrand-voor-flinke-kopzorgen-bij-jurgen-en-marieke~a16d74d2/

Waarom de EU haar strenge begrotingsregels los moet laten (Vrij Nederland)

Dit is een verhaal van Progressief Café. Deze groep van denkers focust zich de komende tijd op de Europese Unie en solidariteit. Hier vind je meer van hun verhalen.

Er waait een nieuwe wind door het ministerie van Financiën als het gaat om Europa: de nadruk op zuinigheid, discipline en striktheid is vervangen door een focus op investeren en hervormen. Waar de voormalig ministers van financiën Jan Kees de Jager (CDA), Jeroen Dijsselbloem (PvdA) en Wopke Hoekstra (CDA) bekend stonden om hun harde houding richting ‘het Zuiden’ en een coalitie van landen aanvoerden die hamerden op strikte naleving van de begrotingsregels, de zogenaamde ‘vrekkige’ landen, slaat de nieuwe minister van Financiën Sigrid Kaag (D66) een heel andere toon aan.

Terwijl Hoekstra zich als minister van Financiën bij de start van de pandemie nog met man en macht verzette tegen een Europees coronaherstelfonds – Zuidelijke lidstaten moesten maar leren de eigen broek op te houden – noemde Kaag het fonds dat er uiteindelijk toch kwam in haar Europalezing van 9 maart ‘een van de bouwstenen’ om de Europese economieën sterker te maken en benadrukte ze het belang van snellere groei van relatief arme landen.

In een brief aan de Kamer stelde Kaag zelfs onomwonden dat ‘draagvlak voor strikte toepassing van regels en effectieve handhaving’ niet alom aanwezig is onder de Europese ministers van Financiën – een erkenning van formaat gezien de Nederlandse traditie van havikachtig begrotingsbeleid. Tot verrassing van vriend en vijand deelde Kaag begin april een paper dat ze samen met haar Spaanse ambtsgenoot Nadia Calviño had opgesteld. Hierin pleiten de ministers onder andere voor specifieke, per land verschillende, ‘groei-vriendelijke’ plannen – een flexibiliteit die duidelijk een breuk vormt met het verleden van ‘regels zijn regels’.

Deze toon sluit aan bij een bredere trend die gaande is in Europa, namelijk de roep om flexibeler begrotingsregels en meer investeringsruimte. Eind mei maakte de Europese Commissie bekend dat de zogenaamde ‘ontsnappingsclausule’ voor de Europese begrotingsregels tot 2024 actief blijft. Dat betekent dat de limieten van 3 procent voor het begrotingstekort en 60 procent voor de staatsschuld, die tijdens de pandemie tussen haakjes werden gezet, tot 2024 niet zullen gelden. Daarmee houden landen de ruimte om de gevolgen van de coronacrisis te bestrijden.

De ontsnappingsclausule was niet de enige maatregel die de EU nam tijdens de pandemie om landen te ondersteunen. Een doorbraak was zeker ook het al eerdergenoemde coronaherstelfonds waarvoor de EU-lidstaten gemeenschappelijk lenen. Een pot geld waarmee de Europese Commissie bijna 750 miljard aan subsidies en leningen beschikbaar stelt. Inmiddels is bijna al dit geld verdeeld en zal het de komende jaren worden besteed. Dit geld moet naast het bestrijden van de economische gevolgen van de pandemie ook bijdragen aan andere grote uitdagingen waar de EU voor staat, zoals de duurzame energietransitie en de digitale transitie.

Ook heeft de Commissie de herziening van het Europees economisch bestuur, waaronder de begrotingsregels, na een coronapauze weer opgepakt. ‘Never waste a good crisis’ klinkt het nu door Europa: er is momentum om nieuwe afspraken met elkaar te maken over flexibeler regels die herstel stimuleren en het mogelijk maken te investeren in duurzaamheids- en technologische transities.

hoogoplopende spanningen

Met de hierboven genoemde noodmaatregelen koos de EU tijdens de pandemie voor een andere aanpak dan bij de Eurocrisis, waar de strenge maatregelen zorgden voor hoogoplopende spanningen tussen de noordelijke en zuidelijke lidstaten, en binnen de landen zelf, waar de werkloosheid snel opliep (het Zuiden) of luid werd geklaagd over het vergooien van belastinggeld aan potverteerders (het Noorden).

Bij de herziening van het Europees economisch bestuur zijn drie veranderingen noodzakelijk, in het verlengde van de coronanoodmaatregelen.

Toch zijn hiermee nog niet alle problemen opgelost. Want de schulden van veel lidstaten zijn zeer hoog. In Griekenland is de staatsschuld 193 procent van het bbp, in Italië 151 procent. Ook laat de klimaatcrisis zich steeds heviger voelen, met bosbranden in het Zuiden en overstromingen hier. De klimaatverandering zal Zuid-Europa ook aanzienlijk harder treffen. Het is daar al heter en droger dan in het Noorden, en de temperatuur loopt daar naar verwachting ook sneller op. Ondertussen vergrijst de EU, blijft de productiviteit achter en stijgt de ongelijkheid over het hele continent.

Tegelijkertijd kampen de landen van de EU bij elkaar opgeteld met een groen financieringstekort van maar liefst 520 miljard per jaar. Lidstaten moeten dus veel meer geld gaan uitgeven om hun klimaatdoelen op tijd te realiseren en om zich te wapenen tegen de veranderingen die al hebben plaatsgevonden in het klimaat.

Om dit soort uitdagingen het hoofd te bieden, zijn de begrotingsregels cruciaal. Bij de herziening van het Europees economisch bestuur zijn drie veranderingen noodzakelijk, in het verlengde van de coronanoodmaatregelen: flexibelere en per lidstaat specifieke begrotingsregels, duurzaamheidsindicatoren en doelen naast de huidige macro-economische doelen en in vervolg op het coronaherstelfonds dat in 2026 afloopt tijdelijke transitiefondsen die ook de meest schuldbeladen lidstaten in staat stellen om de benodigde investeringen te doen.

In de eerste plaats dienen de strenge en arbitraire begrotingsregels te worden aangepast. De regels stammen uit de jaren 90 en zijn gebaseerd om de toenmalige EU-gemiddelden. Een tijd dat de rente op staatsschuld in Nederland 10 procent was. Inmiddels schommelt die alweer jaren rond de 0 procent. Daarmee zijn aanzienlijk hogere schuldniveaus houdbaar. Zelfs een land als Italië betaalt ondanks zijn hoge schuld nu jaarlijks veel minder aan rente dan in de jaren 90. Toen piekte deze op meer dan 25 procent van de overheidsinkomsten. Nu is dat 8 procent.

Ook konden de opstellers van het Verdrag van Maastricht zich geen voorstelling maken van de schade die klimaatverandering de economie doet. Dit voorkomen is de best denkbare investering mogelijk voor de EU. Net als investeren in de kracht van de Europese economie. Daardoor kan de afhankelijkheid van de VS afnemen, die een veel minder betrouwbare partner is gebleken dan na de val van de muur werd gedacht, en ook van China en andere landen die alsmaar autocratischer opereren.

De EU zou indicatoren en doelen gericht op vervuilende overheidsuitgaven en subsidies die het klimaat en biodiversiteit schaden moeten opstellen.

In het Verdrag van Maastricht is vastgelegd dat er limieten moeten zijn voor het overheidstekort en de staatsschuld. Dit gebod afschaffen zou een Verdragswijziging impliceren – voorlopig nog een taboe aan de Europese onderhandelingstafel. Bovendien zijn gemeenschappelijke regels ook verstandig, gegeven de onderlinge afhankelijkheid tussen de eurolanden.

Uit een rapport van de Raad van State van februari blijkt echter dat de hoogte van deze limieten, de 3 procent voor het begrotingstekort en de 60 procent voor de staatsschuld, wel kunnen worden verruimd en per land op maat gemaakt. Daarmee kunnen landen meer tijd krijgen om hun schulden af te bouwen. Per land kan gekeken worden naar wat realistisch en haalbaar is. Om het protocol bij het Verdrag waar deze getallen in zijn vastgelegd te wijzigen is wel unanimiteit in de Raad van ministers van Financiën vereist.

Ten tweede is drastische vergroening van het Europees economisch bestuur vereist. Dat begint met de vergroening van de zogenaamde macro-economische onevenwichtighedenprocedure (MEOP). De MEOP is bedoeld om macro-economische problemen in Europa te identificeren en aan te pakken. Op dit moment richt dit instrument zich nog niet op klimaat of de circulaire economie. Dat terwijl deze wel grote macro-economische gevolgen hebben. De EU zou indicatoren en doelen gericht op vervuilende overheidsuitgaven en subsidies die het klimaat en biodiversiteit schaden moeten opstellen en hardere afspraken maken over het beprijzen van vervuilende activiteiten.

Tot slot moeten er nieuwe Europese fondsen in het leven worden geroepen. Het Europees coronaherstelfonds biedt hiervoor een goed model. Deze is gericht op gemeenschappelijke Europese doelen, wordt gemeenschappelijk gefinancierd en kijkt welke landen de meeste steun nodig hebben. Alleen zo kunnen de zuidelijke landen de investeringen doen die uiteindelijk in het belang van alle lidstaten zijn. Deze landen krijgen toegang tot het geld als ze hervormingen doorvoeren die hun economie sterker en duurzamer maakt.

De nieuwe transitiefondsen kunnen focussen op het verbeteren van de productiviteit en het versterken van arbeidsmarkten, groene investeringen die aansluiten bij de Europese Green Deal en sterkere instituties. De Green Deal kampt namelijk nu nog met het eerdergenoemde ‘financieringsgat’ van meer dan 500 miljard euro per jaar.

Alleen zo is het mogelijk om de grensoverschrijdende infrastructuur te bouwen die nodig is om Europa echt als een geheel te laten functioneren. Met hogesnelheidslijnen die vliegen overbodig maken, met pijpleidingen waar nu het gas en straks de waterstof doorheen kan stromen over de landsgrenzen heen.

meer betalen

Deze voorstellen impliceren wel dat rijke lidstaten zoals Nederland meer gaan afdragen. Maar dat is de enige manier om de gemeenschappelijke munt en markt, waar Nederland als open handelsland veel aan te danken heeft, te behouden. Het zal namelijk zorgen voor een stabieler en welvarender Zuid- en Oost-Europa, wat uiteindelijk in ieders belang is.

Bovendien is het alternatieve scenario, terug naar de oude regels en de disciplinerende werking van de markt, geen reële optie. Opnieuw vasthouden aan de beklemmende begrotingsregels zou met name landen met hoge schulden enorme schade toebrengen. De volgende eurocrisis is dan een feit. Daarnaast heeft de markt onvoldoende oog voor wat sociaal en ecologisch houdbaar en wenselijk is. Hier komt nog eens bij dat het onwaarschijnlijk is dat méér marktwerking bijdraagt aan een van de belangrijkste doelstellingen uit het Verdrag van Maastricht: dat de lidstaten economisch meer naar elkaar toe groeien, tegelijkertijd een voorwaarde voor een gezamenlijke stabiele munt.

Door te breken met haar ‘vrekkige’ traditie maakt Nederland een nieuw begrotingspact voor een sociaal en groen Europa mogelijk. Daarmee kunnen de EU-lidstaten weer naar elkaar toegroeien, een voorwaarde voor een stabiel continent, het oude ideaal van de Europese Unie. Daar zijn alleen wel nieuwe regels en instituties voor nodig.

Het bericht Waarom de EU haar strenge begrotingsregels los moet laten verscheen eerst op Vrij Nederland.

https://www.vn.nl/eu-strenge-begrotingsregels/