Oliver Daemen en vader Joes zijn wereldnieuws: ’Hij was emotioneel, wij hadden gewoon lol!’ (Telegraaf Buitenland)

„That was great.” Oliver Daemen, de allerjongste astronaut in de geschiedenis, reageerde dolblij en euforisch, maar tegelijkertijd ook volwassen en beheerst toen hij dinsdag opnieuw contact maakte met de aarde na een ruimtevlucht met Blue Origin van zo’n 11 minuten. Na de landing raast Daemen opnieuw de wereld over.

Buitenlandse media hebben niet alleen oog voor Jeff Bezos die met zijn Blue Origin een pr-momentje van ongekende waarde pakte, maar ook voor Oliver Daemen, de verrassing van het viertal dat dinsdagavond de ruimte in schoot. Omdat een ander afzegde, mocht hij mee.

’Een Nederlandse tiener verklaarde in extase ’Dat was geweldig!’ nadat hij vandaag geschiedenis heeft geschreven door de jongste astronaut in de ruimte te worden’, schrijft de Daily Mail.

Daemen viel in de armen van vader Joes en andere familieleden toen hij uit de New Shepard kwam gekropen en na tien doldrieste minuten weer zijn leven op aarde kon voortzetten. Hollandse glorie, natuurlijk, of beter gezegd Brabantse. Samen met de Amazon-baas, diens broer en een 82-jarige kersverse astronaute de primeur krijgen is niet niets.

Vader Joes

Na afloop van de vlucht is er dan ook veel aandacht voor zijn vader. Ook Oliver noemt zijn vader Joes in de persconferentie achteraf. „Hij was iets emotioneler dan ik dacht, iedereen op de grond. En wij hadden gewoon lol!”, zei de Daemen junior zittend naast Jeff Bezos waarbij hij de lachers op zijn hand kreeg.

Daemen, die binnen het bedrijf van Bezos voor ’the new flying Dutchman’ doorgaat, heeft zijn uitstapje financieel gezien te danken aan zijn vader Joes. Internationaal gaat dan ook veel aandacht naar hem uit. Joes Daemen is ceo van private equity-bedrijf Somerset Capital Partners. Over zijn geschatte vermogen wordt veelvuldig gespeculeerd van honderden miljoenen tot meer dan een miljard. Buitenlandse media en blogs schrijven over ’de diepe zakken van papa’.

De winnaar, die zich uiteindelijk terugtrok en plaatsmaakte voor Daemen junior, bood 28 miljoen dollar. Hoeveel Joes Daemen voor de ruimtereis van zijn zoon heeft betaald, blijft onduidelijk, net als zijn vermogen. Zakenblad Quote heeft Daemen senior nog nooit in de Quote 500 opgenomen en spreekt van een vermogen van €95 miljoen.

Ruimtevaart

Zowel Daemen senior als junior hebben een fascinatie voor vliegen. Pa heeft bv’s op zijn naam staan onder de titel ’Intospace’, zo achterhaalde Quote, en de 18-jarige Oliver heeft er al een privé-opleiding tot piloot op zitten in Spanje. Als kind raakte hij door de science fictionserie Thunderbirds gefascineerd door de ruimte, vertelt hij. En zijn moeder? Die is stewardess.

Ondertussen is Oliver Daemens eigen ster rijzende. Hij is sinds zijn vlucht wereldnieuws geworden en wordt behalve bij de BBC, The New York Times en de Daily Mail ook beschreven in Poolse, Franse en Spaanse media. Daemen heeft vorig jaar het vwo afgerond en zal komend schooljaar beginnen met een studie natuurwetenschappen in Utrecht.

Kritiek

Er is overigens veel kritiek op de ruimtevaartrace tussen miljardairs Jeff Bezos, Richard Branson en Elon Musk.

Terwijl de Verenigde Staten worden geteisterd door bosbranden, ook Canada daarmee kampt en delen van Europa overstromen, stoten de vluchten vergeleken met reguliere luchtvaart of bijvoorbeeld autoverkeer enorm veel vervuilende stoffen uit.

https://www.telegraaf.nl/nieuws/1542549992/oliver-daemen-en-vader-joes-zijn-wereldnieuws-hij-was-emotioneel-wij-hadden-gewoon-lol

Jeff Bezos en Oliver Daemen (18) veilig geland na ruimtevlucht (Telegraaf)

De toeristische ruimtevlucht van de 18-jarige Nederlander Oliver Daemen is succesvol afgerond. „Welkom terug op aarde”, was te horen in de catacomben van Blue Origin. De raket met Daemen, de rijkste mens op aarde Jeff Bezos en twee anderen steeg dinsdag op vanaf de ruimtebasis in het westen van Texas.

De Brabander is de jongste astronaut ooit geworden. Ook is hij de vierde geboren Nederlander die in de ruimte is geweest, na Lodewijk van den Berg, Wubbo Ockels en André Kuipers.

De vlucht duurde iets meer dan 10 minuten. De raket ging naar een hoogte van ruim 100 kilometer, waar de passagiers een paar minuten gewichtloos waren en de aarde en het heelal konden zien.

„Heel erg bedankt, dat was geweldig”, waren de eerste woorden van Deamen. Hij knuffelde na de vlucht zijn geliefden en leek euforisch. Later werd de bemanning getrakteerd op een champagnedouche.

Eerste vlucht ooit

Het is de eerste bemande vlucht van het ruimtevaartbedrijf van Bezos, Blue Origin. Dat wil toeristische vluchten naar de rand van de dampkring verkopen. Met de eerste vlucht wil Bezos de aandacht op zichzelf en zijn bedrijf vestigen. Daarom zit Bezos zelf aan boord, samen met zijn broer Mark.

De vierde plek in de capsule werd aan de 82-jarige Wally Funk gegeven. Zij is de oudste astronaut ooit geworden. Funk maakte in de jaren zestig deel uit van de eerste lichting vrouwelijke astronauten van de Verenigde Staten, maar niemand van hen ging ooit de ruimte in.

Vader Damen

Blue Origin verkocht het laatste plekje aan boord aan de hoogste bieder. Een onbekend persoon betaalde zo’n 28 miljoen dollar (ruim 23 miljoen euro) voor de reis, maar bleek niet te kunnen. Hij of zij gaat mee op een latere ruimtevlucht. Daarop mocht Daemen mee. Zijn vader, een belegger, had ook een bod op de vlucht uitgebracht. Blue Origin noemt Daemen „de eerste betalende klant”, maar het is niet bekend hoeveel hij of zijn vader heeft betaald.

Daemen wil in september, na terugkeer op aarde, in Utrecht natuurkunde gaan studeren.

Kritiek

Op de ruimtevlucht is veel kritiek gekomen. Velen vragen zich af waarom rijke miljonairs als Elon Musk, Richard Branson en Jeff Bezos een soort robbertje moeten uitvechten in de ruimte, terwijl in Amerika en Canada honderden vierkante kilometers aan bosbranden woeden en in Europa overstromingen en landverschuivingen het continent teisteren.

Bezos zelf zei daarop dat astronauten vaak vanuit de ruimte realiseren hoe fragiel de aarde is. Hij was benieuwd hoe deze passagiers dat zouden ervaren.

https://www.telegraaf.nl/nieuws/922997455/jeff-bezos-en-oliver-daemen-18-veilig-geland-na-ruimtevlucht

De apocalyps-verzekering van de superrijken (OneWorld)

https://www.oneworld.nl/app/uploads/2021/03/asha-ten-broeke-875x505.jpg

De ultrarijken, die zichzelf naar de ruimte laten vliegen en apocalyps-huizen kopen voor ‘je weet maar nooit’, hebben enorme invloed op de klimaatcrisis. Zij blijven te veel buiten schot, zegt Asha ten Broeke.

Ruim een week nadat de thermometers in het Canadese plaatsje Lytton bijna de 50 graden aantikten om vervolgens tot as te vergaan in een verwoestende bosbrand, vloog de Britse miljardair Richard Branson met zijn eigen schip de ruimte in. Een transportvliegtuig bracht hem met zijn bemanning naar 15 kilometer hoogte, waar ze VVS Unity lanceerden, die steeg naar 80 kilometer om de inzittenden op vier minuten gewichtloosheid te trakteren.

‘Welkom bij de dageraad van een nieuw ruimtetijdperk’, twitterde Branson. Het tijdperk, welteverstaan, waarin hij op deze manier andere stinkend rijke luitjes een peperdure ruimtereis gaat verkopen. De opbrengst van de kaartjes – zo’n 200.000 euro per stuk – is voor hem. De kosten van de CO2-uitstoot van deze tripjes zijn voor ons allemaal.

De rijken zullen praktisch overal welkom zijn, vluchtelingen bijna nergens

In dat licht is het meer dan een tikje cynisch dat Branson zijn ruimteschip ‘Unity’ heeft genoemd. Want van eenheid is nauwelijks meer sprake. De klimaatcrisis creëert twee klassen: de rijken en superrijken die de hoogste bijdrage leveren aan de uitstoot van broeikasgassen, en de arme en gemarginaliseerde mensen die er de hoogste prijs voor betalen. Zoals in Lytton, waar de First Nations – de oorspronkelijke bewoners van Canada die niet tot de Inuit of de Métis behoren – het zwaarst geraakt werden door een verzenging die op een 1,2 graden koelere aarde nagenoeg onmogelijk was geweest.

Het is een tweedeling die je ook zult zien als de opwarming van de aarde mensen van huis gaat verdrijven, schreef klimaatwetenschapper Peter Gleick vorige week in The Guardian. Welgestelden vragen hem of ze hun huis in Zuid-Californië niet beter kunnen verruilen voor een mooie woning aan de kust van Oregon of Washington, vanwege de stijgende zeespiegel, extreme hittegolven en bosbranden. Hier zien we dezelfde twee klassen: rijke mensen die kunnen verhuizen, weg van de gevolgen van een klimaatcatastrofe, en mensen die zich zo’n vastgoedwissel niet kunnen veroorloven en dus moeten vluchten. Om het extra schrijnend te maken, zullen de rijken praktisch overal welkom zijn, en vluchtelingen bijna nergens.

Superrijken weten: wanneer het echt misgaat wacht er een hoog, droog en zelfvoorzienend landgoed op ze

Zo is het nu al. Neem Nieuw-Zeeland: een land dat nauwelijks vluchtelingen opneemt, maar waar heel rijke buitenlanders met een miljoeneninvestering hun verblijfsrecht kunnen kopen. En dat doen ze ook in groten getale, blijkt uit een artikel in de New Yorker. Hedgefonds-managers van over de hele wereld kopen er landingsbanen en grond. Reid Hoffman, medeoprichter van LinkedIn, vertelde dat een optrekje aldaar onder superrijken geldt als een soort ‘apocalyps-verzekering’. ‘Zeggen dat je ‘een huis gaat kopen in Nieuw-Zeeland’ is een soort van knipoog, knipoog, wij weten genoeg.’

Het is niet moeilijk om te zien hoe zo’n apocalyps-verzekering roekeloosheid in de hand werkt. Superrijken kunnen zorgeloos doorgaan met hun niet geringe aandeel in het verwoesten van de planeet – investeren in olie, miljarden opstrijken uit vervuilende bedrijven, hun ego’s stutten met zelfgebouwde ruimtevaartuigen – want ze weten dat wanneer het echt misgaat, ze in hun privévliegtuig kunnen stappen en dat er in Nieuw-Zeeland een hoog, droog en zelfvoorzienend landgoed op ze wacht.

Terwijl gemarginaliseerde mensen afzien, denken de rijken vooral aan hun geld

En toch blijft deze groep in het klimaatdebat vaak buiten schot. Waar rechts preekt over eigen verantwoordelijkheid en links het heeft over het ‘het kapitalistische systeem’, blijven de superrijken buiten beeld. Terwijl zij aan veel knoppen draaien. Ze hebben de macht die komt met echt groot geld: hun investeringen en bedrijven beïnvloeden de economie, hun politieke donaties en connecties verzekeren hen ervan dat als zij bellen, ministers en presidenten luisteren naar wat ze te zeggen hebben.

Vorige week was het meer dan 33 graden in Samenland, op het randje van de poolcirkel. De klimaatcrisis is hier en nu. En terwijl gemarginaliseerde mensen afzien, denken de rijken vooral aan hun geld en aan zichzelf, en politiek leiders denken vooral aan de rijken. Het is hoog tijd om dit patroon te verstoren. Wil de klasse zonder vermogen of invloed een faire kans hebben wanneer de opwarming van de aarde catastrofaal wordt, dan moeten we nu de macht van het geld breken.

Hoe ‘het recht om uit te stoten’ een miljardenhandel werd

‘Klimaatalarmist’ Pier Vellinga: ‘Mensen wilden me kapot maken’

Asha ten Broeke

Het bericht De apocalyps-verzekering van de superrijken verscheen eerst op OneWorld.

https://www.oneworld.nl/lezen/column/de-apocalyps-verzekering-van-de-superrijken/

In Antarctica is binnen drie dagen een gigantisch meer verdwenen (Motherboard Vice)

Binnen een paar dagen tijd is op Antarctica 600 tot 750 miljoen kubieke meter water verdwenen, waarna er een zinkgat achterbleef dat zo groot is dat je het vanuit de ruimte kunt zien. Dat blijkt uit een nieuw onderzoek, dat onlangs werd gepubliceerd in Geophysical Research Letters.

De plotselinge verdwijning van het meer kan ons waarschijnlijk meer vertellen over wat er precies gebeurt aan het oppervlak van de Antarctische ijsplaten, en zou licht kunnen werpen op de vraag of dit soort problemen op het continent het gevolg zijn van klimaatverandering.

Roland Warner, een glacioloog aan de Universiteit van Tasmanië die betrokken is bij het Australian Antarctic Program Partnership, merkte voor het eerst dat er misschien een meer was verdwenen toen hij satellietbeelden bekeek die in januari 2020 waren vastgelegd. “Er was op de ijsplaat Amery een stuk grond te zien dat op een opvallende manier was ingestort,” zegt hij.

Eigenlijk was Warner voornamelijk de satellietbeelden aan het bekijken van Australië, dat op dat moment geteisterd werd door bosbranden. Het was dus stom toeval dat hij deze Antarctische ontdekking deed. “Ik besloot even naar Antarctica te kijken om even wat anders te zien dan al die verwoesting,” schrijft hij in een e-mail. “Rond Amery was het best helder, en toen wilde ik checken hoe het er met het smeltseizoen aan toeging. Het ingestorte oppervlak trok meteen mijn aandacht.”

Warner dacht dat het weleens een zogeheten doline – een zinkgat – kon zijn, wat erop zou kunnen wijzen dat er enorm veel water was verdwenen. Met behulp van geavanceerde satellieten zoals WorldView van NASA en de Sentinel-constellatie van de Europese ruimtevaartorganisatie (ESA) kon hij terug in de tijd kijken en vaststellen wanneer het meer leeg moest zijn geraakt. Dat gebeurde doordat er doorgangen waren ontstaan in het ijs eronder. Warner vroeg wetenschappers die oppervlakte-smeltwaterpatronen onderzoeken om zijn bevindingen te controleren, waarna zij co-auteurs van het onderzoek werden.

“Doordat er expertise bij elkaar kwam werd dit meer dan gewoon een paper in de trant van: o kijk nou eens wat ik heb gevonden!” zegt hij. “Zonder de satellietgegevens hadden we nooit in zulke groten getale in kaart kunnen brengen wat voor gevolgen dit weglekken heeft gehad.”

Uit gegevens van de ICESat-2 van NASA bleek inderdaad dat er op 9 juni 2019 nog een meer op de ijsplaat heeft gezeten dat vol smeltwater zat, en zo groot was dat de Baai van San Diego er twee keer in paste. Op 11 juni was al dat water verdwenen.

Warner en zijn collega’s denken dat het gewicht van het water te zwaar was voor het ijs, waardoor er een ‘hydrofractuur’ ontstond: het water kon door de barsten in het ijs de oceaan instromen. Toen het waterpeil snel daalde, stortte de ijslaag, die het meer eerst altijd bedekte, ook in. Het ijs viel zo’n tachtig meter naar beneden en stuitte toen weer een flink stuk omhoog, waardoor de kenmerkende doline-structuur ontstond die Warner was opgevallen.

Hydrofracturen zijn wel vaker verantwoordelijk voor de instorting van kwetsbare ijskappen, maar dat er in zo’n rap tempo zoveel water verdwijnt is nog nooit eerder waargenomen. De verdwijning van het meer is al helemaal opmerkelijk als je bedenkt dat het meer werd ondersteund door een relatief sterk deel van de ijsplaat, van zo’n 1,4 kilometer dik.

Aangezien het meer al in 1973 zichtbaar was op satellietbeelden, lijkt de instorting in 2019 de eerste keer in een halve eeuw te zijn waarbij er zoveel water verdwijnt. “Het is een ongekende mogelijkheid om de doline-vorming en kenmerken van het bijbehorende smeltwater te observeren,” aldus het onderzoek.

“De diepte van het meer, de grote hoeveelheid water en het gegeven dat het tientallen jaren heeft geduurd om zich op te hopen vormen tezamen een nieuw inzicht,” zegt Warner.

De doline lijkt elk seizoen weer een kleine hoeveelheid smeltwater te verzamelen, wat het een interessante plek maakt om in de gaten te houden. De plek is vooral belangrijk om te onderzoeken omdat de mogelijke gevolgen van het smelten voor de stabiliteit van de ijsplaten “niet genoeg begrepen” worden, aldus het onderzoek.

We weten bijvoorbeeld nog weinig over de bijdrage van het smeltwater aan de stijgende zeespiegel, en in hoeverre zulke gebeurtenissen te maken hebben met klimaatverandering. Klimaatmodellen voorspellen wel dat het smeltwater op de Antarctische ijsplaten gaat toenemen vanwege de hogere temperaturen, maar Warner benadrukt dat er wel meer gegevens nodig zijn om de modellen betere voorspellingen te laten maken van het smelten.

“Wat we nu op basis van beperkte gegevens vooral weten is dat het smeltseizoen in de zomer erg variabel is,” zegt hij. “Er is niet genoeg data om een trend in het recente verleden te kunnen zien.”

Warner zegt dat hij en zijn collega’s de doline de komende jaren in de gaten blijven houden. Tegelijkertijd willen ze reconstrueren hoe het meer zich heeft ontwikkeld, aan de hand van de ruimtebeelden die in de afgelopen halve eeuw zijn gemaakt. “Hoe is er zo’n dikke ijslaag ontstaan en hoe kon er zoveel water in worden opgeslagen?” is de vraag die de onderzoekers nu willen beantwoorden.

Dit artikel verscheen oorspronkelijk bij VICE US.
Volg VICE België en VICE Nederland ook op Instagram.

https://www.vice.com/nl/article/pkbz9b/in-antarctica-is-binnen-drie-dagen-een-gigantisch-meer-verdwenen

Nederlands satellietinstrument onderzoekt rol wolken en aerosolen in klimaat (NOS journaal)

Een Nederlands instrument voor een klimaatsatelliet is klaar voor transport naar NASA in de VS. Met de SPEXone hopen wetenschappers meer kennis te krijgen over de grootste onzekerheid die er nog altijd is in het klimaat: de rol van wolken en aerosolen.

Omdat hier nog zoveel onduidelijkheid over bestaat, weten klimaatwetenschappers niet of deze eeuw de temperatuur met 3 of 5 graden stijgt, als de uitstoot van broeikasgassen niet snel daalt. De satelliet moet helpen die onzekerheidsmarge kleiner te maken. Ook willen ze weten of aerosolen de ernst van klimaatverandering maskeren.

"Sommige aerosolen warmen de aarde op, andere koelen juist af", vertelt Aaldert van Amerongen van ruimtevaartorganisatie SRON. "Het netto-effect is dat ze afkoelend zijn. Aerosolen kunnen een kern vormen voor een druppeltje en uiteindelijk tot wolkenvorming leiden. De wolken reflecteren het zonlicht en dan werken ze verkoelend."

De grote vraag is hoe groot dat verkoelende effect is, omdat het misschien een deel van de opwarming van de aarde 'verstopt'.

De industrie en het transport zijn belangrijke veroorzakers van aerosolen, net als bosbranden. In de vorm van luchtvervuiling zijn ze belangrijk voor de volksgezondheid en het klimaat. Het hoofddoel van de nieuwe satelliet is klimaatonderzoek. Als luchtvervuiling wordt verminderd, kan zonlicht de aarde gemakkelijker bereiken. Dat kan leiden tot een sterkere opwarming. Voor een deel verklaart dit waarom Europa sterker is opgewarmd dan andere continenten.

"Van vulkaanuitbarstigen zoals de Pinatubo in 1991 weten we dat de kleine stofdeeltjes een grote rol kunnen spelen in het klimaat. Na de uitbarsting van de Pinatubo was de hele wereld het jaar erna wat koeler", zegt Van Amerongen. "Ook regenpatronen kunnen door aerosolen verstoord raken. Het is dus belangrijk om te weten hoe groot hun effect is."

Effect sterker dan gedacht

In de huidige computermodellen voor klimaatvoorspellingen, worden aan aerosolen verschillende waarden toegekend, bij gebrek aan kennis. Omdat er zoveel verschillende soorten aerosolen zijn, in herkomst en grootte, is hun totale effect onzeker. Sommige zijn bijvoorbeeld niet in staat om wolken te beïnvloeden omdat ze te klein zijn of geen water kunnen opnemen. Wel geven recente onderzoeken aan dat het effect van aerosolen op het klimaat sterker is dan eerder werd gedacht.

Volgens aerosol-onderzoeker Otto Hasekamp van SRON is het belangrijk om nauwkeuriger klimaatmodellen te krijgen. "Als blijkt dat het afkoelende effect van aerosolen heel sterk is, moeten we nog sneller ons best doen om de uitstoot van broeikasgassen terug te brengen. Voor het klimaat zou het dus beter zijn als ze maar een kleine rol spelen, want dat zou betekenen dat de opwarming er niet sterk door gemaskeerd wordt."

Aan de SPEXone is door Nederlandse onderzoekers drie jaar lang gesleuteld. Eerder werkten dezelfde wetenschappers aan een ander satellietinstrument, Tropomi. Voor een deel is de techniek van Tropomi nu hergebruikt in de SPEXone. Na vandaag gaat het apparaat in een doos, op weg naar de VS.

Als daar de SPEXone eenmaal op de satelliet PACE is geschroefd, volgt nog een periode van uitgebreid testen, om te zien of het bestand is tegen trillingen, schokken en koude en warme temperaturen. Over twee jaar wordt de kunstmaan de ruimte in geschoten.

Trump wilde satelliet niet

Het is bijzonder, zeggen de wetenschappers, om nu uitgebreid contact te hebben met Amerikaanse collega's bij de NASA. Bovendien zijn ze blij dat het oud-president Donald Trump niet is gelukt om deze satelliet tegen te houden.

"Hij heeft tot drie keer toe geprobeerd om deze satellietmissie te annuleren", zegt Hasekamp. Trump had weinig op met klimaatonderzoek en wilde dat de NASA vooral ruimteonderzoek zou doen. "We zijn blij dat het congres in de VS er telkens voor gezorgd heeft dat het toch door ging."

http://feeds.feedburner.com/~r/nosnieuwsbinnenland/~4/rdlEpcx11LU

http://feeds.nos.nl/~r/nosjournaal/~3/rdlEpcx11LU/2369773