Nieuw slachtoffer in top FrieslandCampina – Litouwen: gooi Chinese telefoons weg (MT.nl)

1. Voorzitter FrieslandCampina stapt op om onrust

Erwin Wunnekink is de vierde belangrijke bestuurder van FrieslandCampina die in korte tijd opstapt. De bestuursvoorzitter van de zuivelcoöperatie houdt het na drie maanden alweer voor gezien, meldt het FD. De coöperatie is eigenaar van de NV waarin het zuivelconcern zijn ondernemingsactiviteiten onderbrengt. De voortwoekerende onrust heeft volgens het bedrijf te maken met omstandigheden buiten de organisatie. ‘Door de stikstofcrisis en het klimaatakkoord hangen veel onzekerheden boven het hoofd van de melkveehouderij in Nederland.’

2. Ondernemingsraden akkoord met fusie RTL en Talpa

De ondernemingsraden van RTL Nederland en Talpa hebben hun zegen uitgesproken over de voorgenomen fusie van de twee mediabedrijven. De bedrijven hebben nu definitief hun handtekening gezet onder de deal. De markttoezichthouders moeten de fusie nog wel goedkeuren. RTL en Talpa verwachten echter geen obstakels. Met de fusie ontstaat volgens de twee een sterk Nederlands commercieel mediabedrijf dat de concurrentie aankan met grote buitenlandse entertainmentbedrijven.

3. Transavia overweegt Brussel als nieuwe thuisbasis

De verhoging van de havengelden op Schiphol is de top van Transavia in het verkeerde keelgat geschoten. Van zijn 44 toestellen staan er 28 op Schiphol. Het besluit de havengeldtarieven de komende jaren met 40 procent te verhogen heeft flinke financiële impact voor de luchtvaartmaatschappij, de kosten nemen met 20 miljoen euro toe. ‘Wrang en unfair’, aldus Transavia-topman Marcel de Nooijer tegenover het FD. Ondertussen bekijkt de maatschappij de mogelijkheid of Brussel zijn derde thuisbasis kan worden. De Nooijer zegt dat de hogere havengelden daar niets mee te maken hebben.

4. Supermarkt Dirk zet klanten aan het werk

Supermarktketen Dirk is op zoek naar nieuwe winkellocaties en roept daarvoor hulp van zijn klanten in. Via folders en zijn website laat de foodretailer weten op zoek te zijn naar winkels in het gebied tussen Purmerend, Haarlem, Amersfoort en Breda. De actie lijkt te werken. Volgens directeur Marcel Huizing zijn er bijna duizend tips binnengekomen. ‘Bijna zeventig procent komt uit het gebied waar nieuwe vestigingen worden gezocht’, laat hij RTL Nieuws weten.

5. Leonardo DiCaprio investeert in Mosa Meat

De Maastrichtse producent van kweekvlees Mosa Meat heeft Leonardo DiCaprio aan boord als investeerder en adviseur. ‘Een van de beste manieren om de klimaatcrisis te bestrijden, is om ons mondiale voedselsysteem fundamenteel te veranderen’, zegt de filmster en activist in een persbericht. Hoeveel geld de Oscarwinnaar in het Nederlandse bedrijf steekt, is niet bekendgemaakt.

Elke dag deze nieuwsupdate ontvangen?

Schrijf je in voor de MT/Sprout nieuwsbrief Management & Leiderschap,
met elke dag het laatste nieuws en de beste artikelen over management en leiderschap.

Aanmelden nieuwsbrief

6. Must read: ECB: klimaatverandering extra risico voor Zuid-Europese bedrijven

Klimaatverandering maakt bedrijven en banken in zuidelijke lidstaten extra kwetsbaar, zo blijkt uit een stresstest van de Europese Centrale Bank. Extreme hitte, watertekorten en bosbranden vergroten de kans op schade aan productiefaciliteiten en aanvoerroutes van bedrijven, die minder winstgevend worden of failliet kunnen gaan, schrijft NRC. Het aantal bedrijven in Zuid-Europa dat is blootgesteld aan ‘hoog fysiek klimaatrisico’ ligt tussen de 25 procent (Italië) en bijna 100 procent (Griekenland). In Noord-Europa ligt het lager dan 10 procent.

7. Zoom-topic: Litouwen roept op Chinese telefoons weg te gooien

Koop geen telefoons van de Chinese merken Xiaomi en Huawei. Heb je er een, gooi die dan bij de vuilnis. Dat is het advies van de Litouwse onderminister, meldt persbureau Reuters. Volgens een rapport van zijn ministerie bevat een telefoon van Xiaomi software die termen als ‘Lang leve Taiwan’ en ‘Free Tibet’ automatisch kan censureren. Of de software ook staat geïnstalleerd op telefoons die in Nederland worden verkocht, is niet bekend.

Nieuws inhalen? Lees alle Management & Leiderschap-updates

https://mtsprout.nl/nieuws-management-leiderschap/leonardo-dicaprio-investeert-in-mosa-meat

Silicon Weiland: 5 startups die de landbouw slimmer maken (MT.nl)

De strijd om de agrarische robot barst los, schreven analisten van ABN Amro vorige maand. Want de manier waarop we nu voedsel produceren, loopt tegen zijn grenzen aan. Ingrediënten voor die krapte zijn een gebrek aan personeel, de stijgende vraag naar duurzaam eten en een tekort aan landbouwgrond door verstedelijking en klimaatverandering.

Een deel van de oplossing schuilt in het vertalen van technologieën – zoals kunstmatige intelligentie, satellieten en sensoren – naar de landbouw. Ondernemers die daarmee de efficiëntie van landbouwbedrijven vergroten, hebben de groeikansen zogezegd voor het oprapen. Op de wereldwijde markt voor agrarische technologie (agritech) claimen Nederlandse fabrikanten – vooral dankzij melk- en voerrobots – nu al een marktaandeel van ruim 11 procent, goed voor 715 miljoen euro omzet. Daar kan volgens ABN Amro nog flink wat omzet bij, mits er aan een paar voorwaarden wordt voldaan.

In de serie De Vijf licht MT/Sprout startups uit die je in de gaten moet houden. Hier vind je ze allemaal.

Zo eisen Europese regels voor ‘veldrobots’ bijvoorbeeld dat er sprake is van continu menselijk toezicht, terwijl autonome tractoren in de VS en Australië wél zonder oppas hun rondjes mogen rijden. Daarnaast zijn agritech-projecten in Nederland nog te versnipperd, en wordt er te weinig kennis en data gedeeld. Tot slot kost het Nederlandse agritech-startups veel tijd en moeite om aan groeikapitaal aan te boren. ‘Je komt aan ondernemen bijna niet toe’, zegt oprichter Martijn Lukaart van onkruidrobot Odd.bot (hieronder uitgelicht) in het rapport van ABN Amro.

Worden die knelpunten een beetje voortvarend aangepakt, dan zou de Nederlandse agritech-omzet kunnen stijgen naar 2,5 miljard euro in 2025. Een selectie van vijf startups die in die groeimarkt een paar flinke graantjes mee kunnen pikken:

1. VanderSat

Terwijl bedrijven als SpaceX satellieten met bosjes tegelijk de ruimte inschieten, geven ruimteagentschappen zoals ESA bedrijven gratis toegang tot (een deel van) de data. Het Nederlandse VanderSat grijpt die kans met beide handen aan. Met de satellietgegevens die het Haarlemse bedrijf binnenhaalt kunnen landbouwbedrijven zowat realtime (zes uur na het maken van de opnames) bijvoorbeeld de temperatuur en vochtgraad van hun grond en groei van hun gewassen in de smiezen houden. Daardoor kunnen ze efficiënter omspringen met water, meststoffen en pesticiden.

Omdat VanderSat kijkt naar de elektromagnetische straling die planten en de aarde uitstralen, worden de opnames van het bedrijf niet gehinderd door wolken of donker (of planten, in het geval van het meten van de ondergrond). Daarmee is het bedrijf van Richard de Jeu vooral voor landbouwbedrijven met grote oppervlaktes ook een alternatief voor het installeren van sensoren op de grond. De doelgroep van VanderSat bestaat daarnaast uit handelaars die de opbrengst in bepaalde gebieden willen voorspellen. Verzekeraars zoals AXA en Swiss Re gebruiken VanderSat om bijvoorbeeld de impact van droogte te meten.

2. In Ovo

https://mtsprout.nl/wp-content/uploads/2021/08/In-Ovo-200x106.jpg

In Ovo-oprichters Wil Stutterheim en Wouter Bruins (oto: In Ovo).

Omdat deze dieren geen eieren leggen, worden in de pluimvee-industrie jaarlijks 6,5 miljard mannetjeskuikens ‘geruimd’. De verontwaardiging daarover vertaalden biomedicus Wil Stutterheim en bioloog Wouter Bruins naar een machine die razendsnel het geslacht kan bepalen van een bevrucht ei. Daarmee behaalde de Leidse startup eerder dit jaar een mijlpaal van 150.000 kippen die werden geboren zonder dat daarbij ook maar een ‘eendagshaantje’ over de kling hoefde te worden gejaagd.

Bestaande aandeelhouders (VisVires New Protein en Evonik Venture Capital) legden afgelopen maart nog eens ‘enkele miljoenen’ euro’s groeikapitaal in. In Ovo komt dit najaar met een nieuwe machine, waarmee een broederij per jaar een miljoen hennen uit kan laten komen zonder haantjes te hoeven doden. Daarmee kan het bedrijf ook de Duitse en Franse markt op. Dit zijn de eerste Europese landen die (vanaf 2022) een verbod hebben ingevoerd op het doden van haantjes.

3. Odd.Bot

https://mtsprout.nl/wp-content/uploads/2021/08/Odd.bot_-200x100.jpg

Het team van Odd.Bot.

De markt voor melk- en voerrobots is al redelijk verzadigd, maar op het ‘veld’ ligt de markt nog grotendeels open. Bijvoorbeeld als je een robot levert die korte metten kan maken met onkruid. Martijn Lukaart klaart dat klusje met autonome onkruidwieder Odd.Bot. Het geheime wapen is een algoritme dat plantjes automatisch kan onderscheiden van bijvoorbeeld wortels. De startup belooft landbouwbedrijven niet alleen een oplossing voor het tekort aan personeel, met mechanisch wieden kan ook het gebruik van chemicaliën drastisch worden teruggeschroefd.

Niet de enige onkruidrobot
De onkruidrobots van Odd.bot hebben met Trabotyx een Nederlandse soortgenoot. De agritech-startup uit Den Bosch haalde in juni nog 460.000 euro groeikapitaal op bij regionale investeringsmaatschappij BOM en een aantal angels.

Lukaart had eerst een autonoom bezorgwagentje in gedachten, maar de landbouw bleek een meer realistische optie dan de streng gereguleerde openbare weg. Odd.Bot startte dit jaar de eerste betaalde pilots. Volgend jaar wordt een eerste serie van acht Weed Wackers geproduceerd, een aantal dat in 2025 moet groeien naar 1.000 stuks (tegen die tijd mogelijk voorzien van 5G). De autonome wieders worden on demand verhuurd. Het Haagse bedrijf werd eind vorig jaar door Europese Unie uitgeroepen tot een van de drie beste agritech-startups van Europa, met een subsidieprijs van 100.000 euro als beloning.

4. ReNature

https://mtsprout.nl/wp-content/uploads/2021/08/ReNature-200x108.jpg

ReNature-oprichters Marco de Boer en Felipe Villela.

Met behulp van (oude en nieuwe) technologie en agroforestry kun je beschadigde bossen en landbouwgronden nieuw leven inblazen, bewijst ReNature. Het bedrijf van Marco de Boer en Felipe Villela wil binnen tien jaar een miljoen hectare door monocultuur en erosie uitgeputte grond herstellen. Uitgangspunt is de manier waarop inwoners van de Amazone jaren landbouw bedrijven, en waarbij het natuurlijke evenwicht in stand blijft. Het twee jaar oude ReNature heeft momenteel 42.000 hectare onder beheer, verdeeld over zo’n 4.000 boeren in onder meer Brazilië, Kenia en India.

‘Regeneratieve landbouw’ is oeroud, maar voor het opschalen ervan doet de Amsterdamse startup een beroep op nieuwe technologie. Om boeren aan extra inkomsten te helpen, werkt ReNature samen met Acorn. Dit is een online marktplaats voor CO2-credits die dit jaar werd gelanceerd door Microsoft en Rabobank. Over geld gesproken: het in 2019 opgerichte ReNature haalde in januari 677.000 euro groeigeld op. Daarmee opent de startup onder meer een nieuw kantoor in Brazilië, en kan het projecten uitbreiden in onder meer Brazilië, ­Indonesië, Kenia en Ivoorkust.

5. AVL Motion

https://mtsprout.nl/wp-content/uploads/2021/08/AVL-Motion-200x100.jpg

Old MacDonald had a farm(bot) (AVL Motion).

Hoeveel mensen zullen het niet hebben gedacht, terwijl ze met hun handen in de aarde wroetten op zoek naar asperges: kan dit niet makkelijker? Oprichter van AVL Motion Arno van Lankveldf (32), zoon van een aspergeteler, beantwoordt die vraag met een oogstrobot die – zonder pauzes of rugpijn – 9.000 asperges per uur uit de grond plukt. Een opbrengst die gelijkstaat aan die van dertig seizoensarbeiders. Met die (bijna) automatische ‘baantjestrekker’ kan een kweker 80 procent van zijn (lastig op te vullen) arbeidsuren besparen.

De oogstrobot speurt met ingebouwde camera’s van bovenaf naar aspergekopjes. Dankzij slimme software kan de machine vervolgens zelf bepalen of de asperges oogstrijp zijn. De coördinaten van die asperges worden in het geheugen opgeslagen, waarna een molen met stekers de felbegeerde groentestengels te grazen neemt. Voor die techniek betaalt een kweker 4 ton per machine. AVL mikt de komende vijf jaar op een afzet van tachtig oogstrobots. Om te kunnen opschalen, groeit het aantal medewerkers van zeventien naar 35 mensen.

Als uitsmijter (met asperges), deze gelikte trailer die AVL vorige maand in de bioscoop uitbracht:

https://mtsprout.nl/startups-scaleups/silicon-weiland-5-startups-die-de-landbouw-slimmer-maken

Biosensor met bacterie-eiwitten toetst veiligheid drinkwater (Kennislink)

Ons drinkwater bevat soms vervuilingen zoals antibiotica, schoonmaakmiddelen en lood. Amerikaanse wetenschappers hebben een biosensor ontwikkeld die met eiwitten uit bacteriën dit soort schadelijke stoffen in water opspoort.

Niet al het drinkwater op de wereld is even schoon en zelfs in de westerse landen bevat het soms schadelijke stoffen. Actieve bestandsdelen van geneesmiddelen komen bijvoorbeeld na gebruik, via de zuiveringsinstallaties, terecht in het oppervlakte- en drinkwater. Volgens het RIVM gaat dat om zo’n 140 ton geneesmiddelresten per jaar. Ook zware metalen, zoals lood van oude waterleidingen, bevuilen soms het drinkwater. Zulke schadelijke stoffen kun je meestal niet zien of proeven. Wil je toch weten of je drinkwater zware metalen bevat, dan betaal je in Nederland ongeveer 150 euro voor een test en wacht je enkele weken op de uitslag van het laboratorium.

Trucje van de natuur

Onderzoeker Julius Lucks test de waterkwaliteit in Paradise, Californie met de ROSALIND biosensor.

Wetenschappers van Northwestern University ontwikkelden een thuistest die eenvoudig en snel controleert of water schadelijke stoffen bevat. Het principe daarvan is niet geheel nieuw. De wetenschappers keken het trucje af van de natuur. “Sommige bacteriën bevatten een soort smaakpapillen waarmee ze stoffen uit de omgeving detecteren”, vertelt Julius Lucks, leider van het onderzoek in het persbericht. De onderzoekers maakten dat systeem na in een reageerbuisje. Die biosensor kreeg de naam ROSALIND, als eerbetoon aan een van de ontdekkers van de DNA-structuur: Rosalind Franklin. De wetenschappers publiceerden hun resultaten in het wetenschappelijke tijdschrift Nature Biotechnology.

De biosensor bestaat uit enkele kleine reageerbuisjes, waarvan elk een schadelijke stof test. Ieder buisje heeft slechts een druppel water nodig. Door kort tegen het buisje te tikken, vermengt het water zich met de materialen in het buisje en komt de reactie op gang. Indien de biosensor een schadelijke stof detecteert, licht de vloeistof binnen een uur groen op. Dat is met het oog te zien. Hoe meer licht de vloeistof geeft, hoe meer van de schadelijke stof in het water aanwezig is.

Biosensor ROSALIND van Northwestern University.

De wetenschappers bouwden de biosensor met biologische materialen die normaal in een cel voorkomen, zoals DNA en eiwitten. Het DNA in de biosensor codeert voor een molecuul dat samen met een ander stofje in het reageerbuisje licht geeft. Bacteriële eiwitten, de eerder genoemde ‘smaakpapillen’, werken als een rem op dat stukje DNA: zij blokkeren de aanmaak van lichtgevende stofjes. Pas wanneer het eiwit de schadelijke stof ‘proeft’, heft het zijn rem op en geeft de vloeistof licht.

Uitgelicht door de redactie

Informatica
Waarom privacy zo belangrijk is bij de nieuwe corona-app

Mooie toepassing

“Het onderzoek is goed en grondig uitgevoerd: wetenschappelijk zit het goed in elkaar.” Aan het woord is Vitor Martins Dos Santos. Deze hoogleraar aan Wageningen University & Research is niet betrokken bij het onderzoek, maar is gespecialiseerd in synthetische biologie. De biosensor is volgens hem geen geheel nieuwe, onverwachte ontdekking. Wetenschappers bedachten eerder soortgelijke sensoren, maar gebruikten daarvoor meestal levende micro-organismen.

Om een sensor met levende micro-organismen te laten werken, moeten ze in leven blijven. “Een grote concentratie schadelijke stoffen in het water is dodelijk voor micro-organismen, waardoor de resultaten niet meer betrouwbaar zijn”, legt Martins Dos Santos uit. Omdat de ROSALIND biosensor geen levende cellen bevat, vormt giftigheid geen probleem. De onderzoekers gebruikten alleen de deeltjes uit de cel die belangrijk zijn om schadelijke stoffen op te sporen. Hoewel andere wetenschappers dit in het verleden ook probeerden, was de technologie toen nog niet ver genoeg. “Deze nieuwe ontwikkeling is dus niet revolutionair, maar brengt wel onderzoek van de afgelopen jaren samen in een mooie toepassing”, aldus Martins Dos Santos.

Doe-het-zelftest

Met de nieuwe biosensor kunnen gemeenten en waterschappen straks ook de kwaliteit van natuurlijke wateren zoals rivieren en meren testen. De Amerikaanse wetenschappers namen zelf de proef op de som en onderzochten het water op vier locaties in Paradise, Californië. Daar hebben bosbranden geleid tot een opeenstapeling van giftige stoffen in het oppervlaktewater. Met hun ROSALIND-biosensor detecteerden de onderzoekers zink in twee locaties en zowel zink als koper in de andere twee. De resultaten kwamen overeen met die van klassieke analyses in het laboratorium.

De Amerikaanse wetenschappers namen zelf de proef op de som en onderzochten het water op vier locaties in Paradise, Californië met de biosensor.

De onderzoekers hopen dat met deze test iedereen straks snel en makkelijk kan meten hoe schoon het (drink)water is. Opslag en transport is geen probleem, want de biosensor kan bij kamertemperatuur twee en een halve maand bewaard worden. Wel is er een klein apparaatje nodig om het groene licht in de vloeistof te zien. De onderzoekers maakten dit apparaatje zelf met een 3D-printer en het produceren ervan kost zeven en een halve euro. Vanwege de lage kosten van zowel het apparaatje als de test zelf, is de biosensor ook geschikt voor gebruik in derdewereldlanden, waar juist veel drinkwater van slechte kwaliteit is.

De startup Stemloop wil de biosensor commercieel gaan produceren. Op dit moment kan ROSALIND zeventien verschillende stoffen detecteren. Maar de test is flexibel: de wetenschappers kunnen steeds nieuwe ‘smaakpapillen’ van bacteriën toevoegen en de test verder uitbreiden.

De startup is volgens Martins Dos Santos de moeite waard en een goede vervolgstap: “Ik zou het mooi vinden als de biosensor over een aantal jaar wereldwijd gebruikt kan worden.” Maar hij waarschuwt dat ROSALIND nog verdere ontwikkelstappen moet doorlopen. Het is bijvoorbeeld nog niet bekend hoe de biosensor reageert op sterke vervuiling. “Moleculen die in complexe afvalstromen voorkomen, kunnen het biologische systeem van de sensor verstoren en zijn werkzaamheid of gevoeligheid beïnvloeden”, aldus Martins Dos Santos. De onderzoekers moeten dus eerst testen hoe de biosensor in verschillende omgevingen en afvalstromen werkt, voordat we massaal ons leidingwater kunnen testen met de nieuwe biosensor.

https://www.nemokennislink.nl/publicaties/biosensor-met-bacterie-eiwitten-toetst-veiligheid-drinkwater/

10 redenen waarom we startups juist moeten helpen in de Coronacrisis (Havenbedrijf Rotterdam)

Insight

Bron: InnovationQuarter

De werkelijke bron van economische groei en welvaart is technische innovatie, aldus de Oostenrijkse econoom Joseph Schumpeter. Schumpeter geldt als de grondlegger van het wetenschappelijk denken over innovatie en ondernemerschap. Bij hem komt ook de term creative destruction vandaan, waaronder Schumpeter het proces van voortdurende innovatie verstaat, waarbij succesvolle toepassingen van nieuwe technieken de oude vernietigen. Is het verstandig om startups, scale-ups en andere innovatieve bedrijven nu te helpen vanuit het perspectief van creative destruction? InnovationQuarter directeur Rinke Zonneveld en Maurice van Tilburg, director capital bij TechLeap geven samen antwoord op die vraag.

https://www.portofrotterdam.com/sites/default/files/styles/por_is_teaser/public/dc-skyline-haven-rotterdam-rdm-m4h.jpg?itok=2btEH7vB

Is er in de huidige Coronacrisis juist geen sprake van een versneld proces van creatieve destructie? Of zoals iemand schreef: “Door deze bosbrand ontstaat er straks veel ruimte voor nieuwe planten.” Vorige week kondigde het kabinet aan voor in ieder geval € 100 miljoen aan overbruggingsleningen te gaan verstrekken aan startups en scale-ups. Volgens Zonneveld en Van Tilburg is het juist nu de tijd om startups, scale-ups en andere innovatieve bedrijven te helpen. Hieronder 10 redenen die zij samen formuleerden.

1. Er is sprake van een uitzonderlijke economische situatie

Heel veel startups en andere bedrijven zijn van de ene op de andere dag geconfronteerd met een acute vraaguitval of stilvallen van hun toelevering. Dit is geen marktcorrectie, zoals er bijvoorbeeld sprake van was bij het klappen van de dot-com-bubble in 2000. De economie is stilgevallen door internationale lockdown-maatregelen om onze volksgezondheid te beschermen. Er is dan ook op geen enkele manier sprake van creative destruction, waarbij nieuwe betere technologieën verouderde bedrijven van de markt verdrijven.

2. Startups en scale-ups zijn van groot belang voor economie, voor onze innovatiekracht en toekomstig verdienvermogen

Startups en scale-ups investeren onevenredig veel in R&D, ontwikkelen sleuteltechnologieën, zoals kunstmatige intelligentie, biotechnologie en fotonica, en vertalen deze in hoog tempo naar innovatieve diensten en producten. Vaak dragen hun producten en diensten ook bij aan het oplossen van maatschappelijke uitdagingen, bijvoorbeeld op het gebied van gezondheid en zorg, energietransitie en duurzaamheid, landbouw, water en voedsel en veiligheid. Startups en scale-ups zijn de noodzakelijke drijvende kracht achter deze technologische revolutie. Daarnaast zorgen deze startups en scaleups voor het behoud en aantrekken van talent en expertise die belangrijk is voor onze concurrentiepositie in de toekomst. Dit soort snelgroeiende bedrijven creëerden zo’n 220.000 banen over de periode van 2015-2018. Daarmee zijn ze de snelst groeiende banenmotor van Nederland.

3. Juist startups en scale-ups worden evenredig hard geraakt door deze Coronacrisis

Startups hebben in de regel weinig vet op de botten. Ze gebruiken al hun geld voor hun groei en maken dus vaak netto geen winst. Ze leven van investeringsronde naar investeringsronde. Dit betekent ook dat onder normale economische omstandigheden een groot percentage startups het niet redt. Dit zou je kunnen zien als een vorm van creatieve destructie. Ondersteuning van de overheid zou dit darwinistische proces dan niet mogen verstoren. Uit een survey van TechLeap onder ruim 400 startups blijkt echter dat 80% van de start- en scale-ups in de komende maanden in acute financiële nood komt door met name vraaguitval en het niet kunnen acquireren van nieuwe klanten. 67% heeft behoefte aan overbruggingsfinanciering en 27% was bezig met een nieuwe investeringsronde die nu grotendeels stil is gevallen.

4. Startups en scale-ups vallen voor een belangrijk deel buiten de andere crisismaatregelen

Het kabinet heeft op 13 maart jongstleden een stevig eerste pakket aan economische crisismaatregelen getroffen. Deze maatregelen hebben tot doel ondernemers en bedrijven, van zzp’ers tot grootbedrijf, zo goed mogelijk te ondersteunen in deze uitzonderlijke economische omstandigheden. Door de aard en kenmerken van startups en scale-ups komen ze voor een groot deel van deze maatregelen echter niet in aanmerking. Banken zullen met verruimde bancaire garantieregelingen niet opeens meer leningen gaan verstrekken aan startups. En veel startups en scale-ups zullen niet in aanmerking komen voor de NOW-regeling (Noodmaatregel Overbrugging Werkgelegenheid). Ook veel van de fiscale maatregelen hebben slechts zeer beperkte impact voor jonge innovatieve en snelgroeiende bedrijven.

5. Ons innovatie-ecosysteem, waar de afgelopen 15 jaar zo hard aan is gewerkt, dreigt zware klappen te krijgen

Nederland heeft het doel om ons ecosysteem voor startups en scale-ups te laten uitgroeien tot het sterkste binnen Europa en er wereldwijd een top-5-positie mee te behalen. In de 2019-ranglijst was Nederland wereldwijd met vier plaatsen gestegen, van de 19e naar de 15e plek. Binnen Europa neemt Nederland 5e plaats in. De stijging wordt gedreven door de groei van het aantal startups, de groei van het aantal investeringen in startups en enkele grote ‘exits’. Door de huidige Coronacrisis zal naar verwachting het aantal startups dalen, evenals investeringen in startups en zullen grote exits op de lange baan geschoven worden. Dit is een wereldwijde tendens, maar dreigt desondanks de relatieve positie van Nederland ook te verzwakken.

6. Onze concurrentiepositie is in het geding, want andere landen komen met zware ondersteuningspakketten voor hun startups

De afgelopen weken hebben diverse Europese landen zeer ruime ondersteuningsmaatregelen aangekondigd voor hun startups. Vaak bestaande uit een combinatie van zachte leningen, co-investeringen en belastingmaatregelen. Frankrijk heeft een pakket aangekondigd met een totale omvang van €4 miljard en Duitsland heeft €2 miljard uitgetrokken voor specifieke startup-maatregelen. Ook andere landen zoals het Verenigd Koninkrijk, Zwitserland, Spanje en België zijn met uitvoerige maatregelen gekomen. Zo kondigde Vlaanderen vorige week nog aan voor €250 miljoen aan leningen met een lage rente te gaan verstrekken aan Vlaamse startups.

7. Ook investeringsfondsen ondervinden de negatieve gevolgen van de huidige crisis

Natuurlijk spelen investeringsfondsen (privaat en publiek) een zeer belangrijke rol om hun portfoliobedrijven door deze huidige economische crisis heen te helpen. En uit onze contacten blijkt ook dat ze hier toe bereid zijn. Maar een redelijk aantal fondsen beschikt niet over de diepe zakken die nu nodig zijn. Zij kunnen net als in andere Europese landen hier goed publieke support bij gebruiken. Ook staan de rendementen van fondsen fors onder druk door de huidige economische crisis. En anders dan vaak wordt gedacht zijn de rendementen van fondsen die risicovol investeren in jonge innovatieve en snelgroeiende bedrijven over het algemeen bescheiden. Direct gevolg hiervan kan zijn dat het in de nabije toekomst moeilijker wordt om de financiering voor nieuwe fondsen op te halen, waardoor ook op middellange termijn er beduidend minder risicokapitaal beschikbaar zal zijn voor startups en scale-ups. En de crisis voor hen nog veel langer zal duren dan wenselijk.

8. De overheid speelt een belangrijke rol bij de stimulering van innovatie

Misschien wel de belangrijkste econoom op het gebied van innovatie sinds Schumpeter is de Italiaans/Amerikaanse Mariana Mazzucato. In haar baanbrekende boek “The Entrepreneurial State; debunking public vs. private sector myths” uit 2013 betoogt ze dat het economische succes van de Verenigde Staten veel meer te danken is aan publieke investeringen in innovatie en technologie dan aan de vrije-marktdoctrine waarmee het vaak wordt geassocieerd. Ook bij toekomstige doorbraaktechnologieën, zoals bijvoorbeeld de energietransitie, is het belang van publieke investeringen groot, zoals in Nederland bijvoorbeeld naar voren komt met de oprichting van Invest-NL. Publieke investeringen in innovatie en technologie hebben ook grote positieve externe effecten.

9. De overheid vervult al een belangrijke rol bij de financiering van startups en scale-ups

In Nederland, net als in andere Europese landen, is de overheid al een grote (indirecte) investeerder in jonge innovatieve bedrijven. Zij doet dit echter wel op zo’n manier, dat besluiten over individuele investeringen op zijn minst ‘at arms length’ en op een marktgerichte wijze plaatsvinden. Zo zijn de regionale ontwikkelingsmaatschappijen (ROM’s) jaar op jaar betrokken bij circa 50% van alle venture-capitaldeals, en zijn daarmee met afstand de meest actieve investeerders van Nederland. Maar ook veel private fondsen krijgen een deel van hun financiering vanuit de overheid via bijvoorbeeld de SeedCapital-regeling of via het European Investment Fund (EIF). De overheid heeft dus reeds een professionele structuur staan om op een gedegen en verantwoorde wijze financiering te verstrekken aan startups en scale-ups. Vandaar dat het kabinet ook heeft besloten de verantwoordelijkheid voor het verstrekken van de €100 miljoen aan overbruggingsleningen te beleggen bij de regionale ontwikkelingsmaatschappijen. Ook Invest-NL zal naar verwachting bij verstrekking van grotere tickets een nadrukkelijke rol gaan spelen.

10. Mits goed vormgegeven kan onnodige uncreative destruction onder startups worden voorkomen

De afgelopen weken is er door het Ministerie van Economische Zaken en Klimaat samen met TechLeap, de gezamenlijke ROM’s en InvestNL zeer hard gewerkt aan een faciliteit voor het verstrekken van overbruggingsleningen aan startups en scale-ups. Hierbij is ook veel input opgehaald zowel vanuit private investeringsfondsen als vanuit startups. Het is hierbij evident dat de leningen een noodinstrument zijn, welke een tijdelijke overbrugging kunnen verzorgen naar ‘break-even’ of een volgende financieringsronde. Bedrijven die hiervoor in aanmerking komen zullen vanzelfsprekend moeten kunnen aantonen dat hun financiële nood voortkomt uit de Coronacrisis en dat ze alle kostenreducerende maatregelen hebben genomen die redelijkerwijs van ze kan worden verwacht. Ook zal met een investeerdersbril worden beoordeeld of ze een gezond en duurzaam toekomstperspectief hebben. En zal er private cofinanciering worden vereist bij hogere bedragen. Zo wordt uncreative destruction voorkomen, maar wordt het voor innovatie zo noodzakelijke proces van creatieve destructie niet verstoord.

Meer over InnovationQuarter
Download The Dutch Tech ecosystem & COVID-19

https://www.portofrotterdam.com/nl/nieuws-en-persberichten/10-redenen-waarom-we-startups-juist-moeten-helpen-in-de-coronacrisis

Takeaway groeit verder, ‘Schiphol verantwoordelijk voor chaos’ (MT.nl)

https://www.mt.nl/wp-content/uploads/2019/07/jitsethuisbezorgd-580x284.jpg

https://www.mt.nl/wp-content/uploads/2019/07/jitsethuisbezorgd-100x132.jpg

1. Takeaway.com verder op veroveringstocht

De expansiedrang van Jitsert Groen en zijn Takeaway.com kent geen grenzen. Het bedrijf staat op het punt om te fuseren met het Britse Just Eat, weet het FD. Als die deal rond is, ontstaat één van de grootste maaltijdbezorgers van de wereld. De Nederlands-Britse combinatie is ermee ook in één klap marktleider in heel West-Europa. Voor de concurrenten op de bezorgmarkt, Deliveroo en Uber Eats, wordt het na de fusie nog lastiger om zich een plek te verwerven die winstgevend is. Met de aanstaande fusie schrijft Groen een nieuw hoofdstukje bij in zijn groeiboekje. Eind vorig jaar nam Takeaway al de Duitse activiteiten van concurrent Delivery Hero over. Een jaar geleden lijfde het 10bis uit Israël in. De expansie legt Jitsert Groen geen windeieren. De beurswaarde van Takeaway.com is in dik twee jaar tijd meer dan verdriedubbeld. Takeaway en Just Eat samen zijn goed voor 360 miljoen maaltijdbezorgingen en vertegenwoordigen een beurswaarde van een slordige 10 miljard euro. De fusie betekent wel dat Takeaway.com verdwijnt van de Amsterdamse beurs en verhuist naar de Londense FTSE.

2. ‘Schiphol deels verantwoordelijk voor chaos’

Luchthaven Schiphol kan zijn handen niet in onschuld wassen als het gaat om de chaos afgelopen woensdag. Toen ging het helemaal mis door een urenlange storing bij de brandstofleverancier. Schiphol schoof de schuld snel in de schoenen van Aircraft Fuel Supply (AFS). Luchtvaartjurist Jochem Croon vindt dat onbegrijpelijk, meldt Nieuwsuur. ,,Volgens de wet is Schiphol verantwoordelijk voor een goede afwikkeling van het luchtverkeer.’’ Dat ontkent Schiphol-woordvoerder Jeroen Breuer niet. ,,AFS is verantwoordelijk voor de brandstofvoorzieningen.’’ Het geval volgens hem is dat in de wet geen aansprakelijkheidsbepaling voorkomt. Met als gevolg dat nu het gevecht is begonnen om wie moet opdraaien voor alle claims van passagiers die vertraging opliepen en aansluitende vluchten misten. Jochem Croon denkt dat Schiphol niet onder aansprakelijkheid uit komt. ,,Schiphol heeft een zorgplicht, alleen al op grond van de veiligheid. Aansprakelijkheid past in het kader van die verantwoordelijkheid.”

3. Heineken vreest Bud niet

,,Laat maar komen, die concurrentie’’, zegt Heineken-topman Jean-François van Boxmeer tegen De Telegraaf. Hij reageert op de strijd die bierreus InBev aangaat op de Nederlandse markt. Daarvoor heeft het concern het dochtermerk Bud van stal gehaald, ook de nieuwe shirtsponsor van Ajax. Het slagveld van de mondiale bieroorlog wordt door die zet ook duidelijk naar ons land verplaatst. In de rest van de wereld gaat de strijd gewoon door. Heineken deed het afgelopen jaar goed. Van alle merken onder het bedrijf samen werd wereldwijd ruim 3 procent meer verkocht. Heineken zelf deed het nog beter met een volumegroei van bijna 7 procent. Toch viel de winst lager uit dan verwacht, volgens Van Boxmeer een gevolg van duurdere grondstoffen en verpakkingen. Hij kan niet wakker liggen van de naam van zijn grote concurrent op het Amsterdamse voetbalshirt. ,,In de Johan Cruyff Arena blijft 99 procent van het verkochte bier gewoon Heineken.’’

4. Robert Schouwenburg gaat 3D Hubs USA leiden

3D Hubs heeft Robert Schouwenburg aangesteld als managing director USA. Schouwenburg moet er vanuit het hoofdkantoor in Chicago voor zorgen dat de groeicijfers in de VS boven de 150 procent per jaar blijven. 3D Hubs is een platform dat snel en op grote schaal specifieke producten kan leveren. Dat lukt dankzij een netwerk van materiaalbewerkingsbedrijven in meer dan 140 landen die kunnen CNC frezen, 3D printen of spuitgieten. Schouwenburg is medeoprichter van Shapeways, een online community en marktplaats voor gepersonaliseerde productie. Hij is daarnaast veel betrokken geweest bij startups in de technologische sector.

5. Geen computer ziet of je blij bent

Herkenning van emoties moet de volgende stap worden in de evolutie van kunstmatige intelligentie. Maar echt lekker vlotten wil het nog niet, ondanks dat er naar schatting inmiddels 20 miljard dollar in is geïnvesteerd. Het probleem is dat emoties niet te herkennen zijn aan gezichtsuitdrukkingen alleen. Een voorbeeld: een ironisch lachje zegt niet dat de maker ervan blij is. De enige manier om verder te komen is door veel meer omstandigheden dan de gezichtsuitdrukking alleen te meten, en over een langere periode, is de conclusie van een grote internationale studie van vooraanstaande psychologen. Dat gaat nog heel wat miljarden kosten.

6. Must read: Fed verlaagt rente

De Amerikaanse economie groeit lekker, de werkloosheidscijfers zijn historisch laag. En tóch heeft het er alle schijn van dat de Fed, de nationale bank, deze week de rente gaat verlagen. Het is een voornemen dat zorgt voor opgetrokken wenkbrauwen. Experts zeggen tegen de Washington Post dat het wel eens kan zijn dat de Fed gehoor geeft aan herhaaldelijke oproepen van Donald Trump om de rente te verlagen. Zij vrezen dat die actie op de korte termijn vooral de aandelenhandel ten goede komt, en niet ‘de echte economie’. Bovendien zou ze wel eens een nieuwe bubbel kunnen veroorzaken, omdat bedrijven meer en risicovoller gaan lenen dan ze eigenlijk aan kunnen. En hoe meer de rente nu al naar beneden gaat, des te minder speelruimte de Fed heeft als het echt nodig is. Aan de andere kant staan de voorstanders van de verlaging. Zij vinden dat het beter is nu in actie te komen, voordat de economie werkelijk minder gaat. Zij zien in mondiale verschijnselen als de handelsoorlog en de vertragende economie in Europa en China goede argumenten om preventief in te grijpen.

7. Koffieautomaat: Weinig voor veel is vakantietrend

Geen wifi, geen tv, geen radio, geen winkel in de buurt, laat staan een restaurant of pretpark. Voor veel mensen zijn dat niet de fijnste ingrediënten van een mooie vakantie. In Amerika is het weer eens anders. Daar staan ze in de rij voor een verblijf in een oord dat letterlijk en figuurlijk ver van alles is. Ver in de natuur, ver van het moderne leven. Vorige maand sloot zo’n nieuw type verblijf in een heet stukje VS nog noodgedwongen omdat het risico dat een bosbrand het zou verzwelgen, te groot was. Kost 600 dollar per persoon per nacht.

Nieuws inhalen? Lees de 7 van gisteren 

Elke dag deze nieuwsupdate ontvangen?

Schrijf je in voor de nieuwsbrief, met dagelijks de 7 van MT, plus artikelen als analyses, expertblogs en columns.

Aanmelden nieuwsbrief

https://www.mt.nl/nieuws/7-van-mt/hoofdbericht-2e-bericht/575356