Moet de directeur van Shell straks de gevangenis in voor ‘ecocide’? (OneWorld)

https://www.oneworld.nl/app/uploads/2020/10/136226_Bodo-Nigeria--875x492.jpg

Burgers gaan steeds vaker bij de rechter de strijd aan met overheden en bedrijven die het milieu beschadigen. En de Stop Ecocide Foundation wil dat ‘milieumisdaden’ internationaal erkend worden. ‘Wie bij vervuilende bedrijven aan de knoppen draait, kan dan persoonlijk worden vervolgd.’

In Nigeria lekt al zestig jaar lang, elke dag olie op het land en in de rivieren: de grootste olieramp ter wereld. Shell en andere oliebedrijven die deze vervuiling hebben veroorzaakt, hebben tot op de dag van vandaag niets opgeruimd. Van de aanbevelingen voor schadeherstel die de VN negen jaar geleden aan Shell deed, is weinig terecht gekomen. Zou zo’n grootschalige milieubeschadiging strafbaar zijn, dan zaten de bazen van Shell allang achter slot en grendel.

Medewerkers van bedrijven die ecocide plegen kunnen nu niet strafrechtelijk aansprakelijk worden gesteld

Dat is precies waar de Stop Ecocide Foundation voor pleit: misdaden tegen het milieu strafbaar stellen onder de term ‘ecocide’. Volgens Katy Olivia van Tergouw, waarnemend directeur bij de stichting, is de wereldwijde wetgeving er op dit moment niet op gericht de natuur en de ecosystemen effectief te beschermen. “Het is mijn doel om van ecocide een internationale misdaad te maken en de aarde, en al haar bewoners, te beschermen”, zegt Van Tergouw.

De vijfde misdaad

Een grote natuurramp veroorzaakt door de mens, zoals de olieramp in Nigeria, wordt op dit moment niet gezien als een internationaal misdrijf – in tegenstelling tot genocide, oorlogsmisdrijven, misdrijven tegen de menselijkheid en het misdrijf agressie, allen wél internationale misdrijven. Medewerkers van bedrijven die ecocide plegen kunnen dus niet strafrechtelijk aansprakelijk worden gesteld. Als het aan de Stop Ecocide Foundation ligt verandert dat, en wordt ecocide als vijfde internationale misdaad aan dat rijtje toegevoegd. “De mensen die binnen die vervuilende bedrijven op knopjes drukken en verantwoordelijk zijn, kunnen dan persoonlijk worden vervolgd”, legt Van Tergouw uit.

De totstandkoming van het internationaal strafrecht (1998)

Waarom valt ecocide niet al onder het strafrecht? Toen begin jaren 90 de verdragspartijen van het Statuut van Rome inzake het Internationaal Strafhof binnen het kader van de Verenigde Naties onderhandelden, werd ecocide wel degelijk overwogen. Uiteindelijk werd het uit het concept geschrapt. De misdaden die nu in het internationale verdrag staan, gelden voor 123 landen. Om ecocide als misdrijf toe te voeren, moet een van deze landen eerst een amendement indienen bij het internationaal strafrecht. De Stop Ecocide Foundation bekijkt momenteel hoe de wet het beste kan worden vormgegeven.

De sneeuwbal blijft rollen

De Stop Ecocide Foundation staat niet alleen in hun missie; van verschillende kanten komt bijval. Vorig jaar riep Paus Franciscus uit dat het vernietigen van de aarde een zonde is en een misdaad zou moeten zijn. Ook hij vindt dat ecocide moet worden opgenomen in het Statuut van Rome. Andere invloedrijke personen als Paul McCartney sloten zich als ‘Aardebeschermer’ aan bij Stop Ecocide, om de campagne te steunen. Topmodel Cara Delevingne moedigt mensen in een video aan om zich aan te melden bij de campagne.

En al die aandacht werpt z’n vruchten af, vertelt Van Tergouw. “Het proces gaat nu heel hard. Er rolt een gigantische sneeuwbal van de berg die we bijna niet meer hoeven te duwen.” Ze is optimistisch over de weg naar nieuwe wetgeving en verwacht dat de ecocide-wetgeving er over drie tot vijf jaar zal zijn.

De overheid doet gewoon te weinig en komt haar verplichtingen niet na

Ondertussen zijn ook andere organisaties bezig om ecologische misdaden via de juridische weg te bestrijden. Belangrijk, vindt ‘klimaatjurist’ Dennis van Berkel; we moeten niet achteroverleunen totdat de ecocidewetgeving er is. Zelf werkt hij aan de klimaatzaak van Urgenda, met als doel om Nederland duurzamer te maken. In juni 2015 won Urgenda, samen met 900 mede-eisers, de zaak tegen de Nederlandse staat. Nederland moet daarom dit jaar 25 procent minder broeikasgassen hebben uitgestoten dan in 1990. Zo’n zaak was nodig, zegt Van Berkel. “De overheid doet gewoon te weinig en komt haar verplichtingen niet na.”

Het succes van de klimaatzaak heeft volgens Van Berkel drie oorzaken. Allereerst legden de advocaten precies uit hoe groot de gevaren van klimaatverandering zijn wanneer er geen verdere maatregelen genomen zouden worden. Daarnaast stelden ze dat het een schending van de mensenrechten is, wanneer de overheid de verplichtingen niet nakomt om de inwoners te beschermen. “Dat argument had nog nooit eerder iemand in de rechtbank gemaakt.” Tot slot benadrukte Urgenda dat de overheid zelf had erkend dat de uitstoot met minimaal 25 procent moest worden verminderd om de opwarming van de aarde tegen te gaan. “Inmiddels weten we dat de gevaarlijke grens veel meer richting de 1,5 graden Celsius ligt. We moeten dus eigenlijk nog sneller naar beneden dan we toen wisten.”

Jongeren

Ook burgers staan niet stil. Zes Portugese jongeren tussen de 8 en 21 jaar oud stapten begin september naar het Europees Hof voor de Rechten van de Mens met een aanklacht tegen 33 landen, waaronder Nederland. Een bijzondere stap, omdat veel klimaatzaken bij de rechter in eigen land beginnen en niet meteen bij het Europees Hof.

De jongeren vinden dat de 33 Europese landen hun toekomst in gevaar brengen en zich te weinig aan het Parijs-akkoord houden. Daarin staat dat landen de opwarming van de temperatuur op aarde moeten beperken tot 2 graden Celsius en daarvoor hun CO2-uitstoot moeten terugdringen.

De jongere generatie ervaart de grootste impact van klimaatverandering

De jongeren begonnen zich te verdiepen in het klimaat na dodelijke bosbranden die Portugal in 2017 teisterden, veroorzaakt door hoge temperaturen. Ze vinden dat landen hun recht op leven schenden door te weinig te doen tegen de klimaatcrisis. Logisch dat jongeren nu naar de rechter stappen, vindt Van Berkel.

“Vooral de jongere generatie ervaart de grootste impact van klimaatverandering.” De politiek wordt bovendien gedreven door kortetermijnbelangen en de belangen en rechten van jongeren worden te weinig behartigd, voegt hij toe. “Maar die rechten hébben ze wel, dat maakt dit een ontzettend krachtige beweging.”

Kolencentrales sluiten

Wat kunnen dergelijke klimaatzaken concreet opleveren? In het geval van het Urgenda-vonnis is het duidelijk: nog dit jaar heeft de staat extra maatregelen doorgevoerd om aan de uitspraak te voldoen. De overheid maakt daarvoor gebruik van het maatregelenpakket dat Urgenda voorlegde; 30 van de 54 maatregelen worden overgenomen en geïmplementeerd.

Als de Portugese jongeren hun zaak winnen, moeten de 33 aangeklaagde landen verplicht actie ondernemen tegen klimaatverandering

Zo worden onder meer kolencentrales gesloten en gaat er meer geld naar hernieuwbare energie. “Hiermee zou het doel gehaald moeten kunnen worden”, zegt Van Berkel. Toch zijn we er nog niet, vindt hij. “Steken we het geld om de economie na de coronacrisis te verbeteren in KLM of in de duurzame economie? De overheid heeft de macht en de middelen om de verandering door te voeren die noodzakelijk is.”

In de Portugese klimaatzaak doen de jongeren een beroep op de mensenrechten en de plicht van het Europees Hof om die na te streven. Dat is nog nooit eerder voorgekomen: een klimaatzaak op grond van het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens. Als de jongeren deze zaak winnen, zullen alle 33 landen verplicht worden om actie te ondernemen tegen klimaatverandering.

Troep opruimen

Met de olieramp in Nigeria als hoofdreden zal ook Shell in december voor de rechter verschijnen. Volgens aanklager Milieudefensie is Shell de grootste vervuiler van Nederland; ze eist daarom dat Shell de olie opruimt en een schadevergoeding betaalt aan de vele getroffen boeren. Het lek heeft namelijk verwoestende effecten gehad op de voedselvoorziening, maar ook de huisvesting en het drinkwater van veel Nigerianen. Naast de schade aan het milieu wordt hier dus ook het mensenrecht geschonden.

De uitspraak in dit proces zal naar verwachting begin 2021 volgen. Als Milieudefensie de zaak wint, zal Shell een schadevergoeding moeten betalen die de boeren compenseert voor de schade. Ook wil Milieudefensie dat Shell haar pijpleidingen beter onderhoudt en de verantwoordelijkheid niet langer afschuift op anderen. ‘Shell moet zelf zijn troep in Nigeria opruimen’, aldus Milieudefensie.

Het nieuwe normaal

Volgens Van Tergouw is het hoog tijd voor de overstap van het huidige systeem naar een groen systeem. “Mensen zijn bang dat de economie zal instorten door grote veranderingen op het gebied van klimaatmaatregelen. Maar het tegendeel is waar”, zegt ze. Het zou juist een enorme positieve impact hebben als alle subsidies die nu nog naar de fossiele industrie gaan (ruim 8 miljard euro per jaar), naar groene energie zouden stromen. Het zal overheden en ceo’s dwingen om beter te handelen. “Als er niet meer op grote schaal ontbost mag worden, dan moeten we wel op zoek gaan naar andere manieren om geld te verdienen.”

Weinig plastic gebruiken, minder lang douchen: daar gaan we het niet mee redden

We zullen moeten wennen aan dat ‘nieuwe normaal’, zegt Van Tergouw. En een nieuw systeem dwingt overheden om hun verantwoordelijkheid te nemen. “De focus ligt nu nog erg op de consument: weinig plastic gebruiken, minder lang douchen. Daar gaan we het niet mee redden, want de echte grote vervuiler is de industrie.”

Van Berkel is het daarmee eens; de coronacrisis laat zien dat er ontzettend veel maatregelen genomen kunnen worden als de urgentie maar groot genoeg is, ziet hij. “De overheid heeft de middelen. Het probleem is veel te groot om zomaar bij de burgers neer te leggen. Ze kunnen dit zelf nooit helemaal oplossen. Vanaf nu moeten we elk jaar zeggen: hoe kunnen we nog een stapje verder?”

‘De natuur vernietigen moet strafbaar worden’

Vandaag in de rechtbank: het klimaat vs de Staat

Nienke Taalman

Het bericht Moet de directeur van Shell straks de gevangenis in voor ‘ecocide’? verscheen eerst op OneWorld.

https://www.oneworld.nl/lezen/klimaat/moet-de-directeur-van-shell-straks-de-gevangenis-in-voor-ecocide/

Deel bosbranden in Californië veroorzaakt door ‘gender reveal party’ (NOS journaal)

Een deel van de hevige bosbranden in de Amerikaanse staat Californië is waarschijnlijk ontstaan op een 'gender reveal party'. Op zo'n feestje maken toekomstige ouders het geslacht van hun kind bekend. In dit geval gebruikten ze daar een apparaat voor dat rook blaast. De autoriteiten denken dat het apparaat brand heeft veroorzaakt.

Er woeden al ruim twee weken bosbranden in Californië. Het is extreem warm in de Amerikaanse staat met temperaturen tot wel 50 graden. De grond is kurkdroog en nieuwe branden blijven voortdurend ontstaan. De gouverneur van Californië heeft de noodtoestand afgekondigd.

Blauwe explosie

Het is niet voor het eerst dat een gender reveal party een bosbrand veroorzaakt. Drie jaar geleden gebeurde dat ook in de staat Arizona. Het geslacht van een ongeboren kind werd toen bekendgemaakt met een blauw gekleurde explosie, maar dat liep volledig uit de hand. Er ontstond een grote brand die pas na een week werd geblust.

De brandweer van Californië waarschuwt mensen op Twitter dat er met deze hitte weinig voor nodig is om een brand te veroorzaken. Mensen die een brand veroorzaken kunnen daarvoor financieel en strafrechtelijk verantwoordelijk worden gehouden. Zo kreeg de vader van het kind in Arizona een voorwaardelijke straf van vijf jaar en hij moest bijna 7 miljoen euro betalen.

12.000 brandweermensen

Door de bosbranden zijn inmiddels zeker acht mensen omgekomen, bijna 3300 huizen en andere gebouwen zijn afgebrand. Meer dan 10.000 mensen moeten daardoor op zoek naar een ander onderkomen. Ruim 12.000 brandweermensen proberen de bosbranden te blussen.

Gisteren werden onder andere campinggasten van de buitenwereld afgesloten door een bosbrand.

http://feeds.feedburner.com/~r/nosjournaal/~4/0F16F-97YqI

http://feeds.nos.nl/~r/nosjournaal/~3/0F16F-97YqI/2347167

24 arrestaties in Australië voor opzettelijk brandstichten (NOS journaal)

In de Australische deelstaat New South Wales zijn sinds de bosbranden begin november uitbraken 24 mensen gearresteerd voor brandstichting, meldt de politie. In totaal 183 mensen moeten voor de rechter komen in verband met de bosbranden.

Een aantal heeft zich niet aan het bevel gehouden geen vuur te maken, anderen hebben ondanks een verbod een brandende sigaret of lucifer weggegooid op het uitgedroogde land. Op brandstichting of onachtzaamheid staan celstraffen tot 21 jaar. Volgens de politie kunnen de straffen uiteenlopen van een waarschuwing tot strafrechtelijke vervolging.

Correspondent Eva Gabeler zegt dat het vaak onoplettende tieners zijn, die niet beseffen hoe groot de gevolgen kunnen zijn van een kampvuurtje. "Ze worden verantwoordelijk gehouden voor wat ze hebben gedaan."

Groter dan Nederland

Bij de branden zijn tot nu toe 24 mensen om het leven gekomen en meer dan 2000 huizen verloren gegaan, maakte premier Morrison bekend. Meer dan 49.500 vierkante kilometer land is volgens hem in vlammen opgegaan. Dat is een gebied ruim groter dan Nederland (41.500 km2).

"Voor het eerst in dagen heeft het een klein beetje geregend, maar er is 200 millimeter nodig om zoden aan de dijk te zetten", zegt Gabeler. "Volgens de brandweer wordt het hierdoor alleen maar moeilijker om stukken grond gecontroleerd te laten afbranden. Dat gebeurt op rustige dagen, zodat straks grotere branden niet overslaan naar een groot gebied. Daar is het nu iets te vochtig voor. Vanaf donderdag wordt het weer ontzettend warm. Een slecht teken."

Grote donaties

De universiteit van Sydney heeft een schatting gemaakt van het aantal dieren dat slachtoffer is geworden van de branden en komt uit op zo'n 480 miljoen alleen al in de deelstaat New South Wales. "Vitale leefgebieden als bossen en natuurparken zijn verschroeid. Pas als de bosbranden helemaal voorbij zijn, kunnen we de echte schade opmaken", zegt een onderzoeker.

Over de hele wereld wordt geld opgehaald. Het Australische Rode Kruis heeft tot nu toe 12 miljoen euro ingezameld, beroemdheden als zangeres P!nk, actrice Nicole Kidman en haar man, zanger Keith Urban, hebben ieder een half miljoen Australische dollars toegezegd en acteur Chris Hemsworth een miljoen. Ook iemand die zich de Naked Philanthropist noemt op Instagram haalt met haar actie veel geld op.

Dat geld is bestemd voor noodopvang en eerste levensbehoeften als water, voedsel en toiletartikelen voor mensen die hun huis ontvlucht zijn.

"En bij verzekeraars zijn al schadeclaims ter waarde van 700 miljoen Australische dollar ingediend. Gisteren stond dat bedrag nog op 400 miljoen", zegt Eva Gabeler.

http://feeds.feedburner.com/~r/nosjournaal/~4/7jZdOoBDSWs

http://feeds.nos.nl/~r/nosjournaal/~3/7jZdOoBDSWs/2317623