Eva Rovers over klimaatactivisme: ‘We moeten de verantwoordelijken verantwoordelijk houden’ (Vrij Nederland)

Ze is een keer bijna verdronken in de Zuid-Chinese Zee.

‘Een gewelddadige en orgastische ervaring’ noemde ze het later. Eva Rovers, nu 41, was student en had een relatie met een drummer die net zijn afscheidstournee achter de rug had. Het was januari 2002. Tijd voor het stel om uit te puffen op een tropisch eiland in de buurt van Maleisië. Toen Rovers en haar vriend de eerste ochtend daar wakker werden, liepen ze vanuit hun hut de zee in en speelden wat in het water, tot ineens het zand onder hun voeten was verdwenen en het strand eindeloos ver weg leek. Ze waren in een onderstroom terechtgekomen. Terugzwemmen was onmogelijk. Bij elke poging die Rovers deed om richting kust te zwoegen, werd ze verder achteruitgetrokken. De drum-armen van haar vriend waren wel sterk genoeg om de branding te trotseren.

Wat volgde was een filmscène:
‘Ik laat je niet alleen!’
‘Jawel, jij moet terugzwemmen en hulp halen! Anders gaan we allebei dood!’

Bij elke golf werd Rovers onder water gesleurd, daarna naar boven getrokken en met geweld weer in zee gegooid. Ze was als was in een centrifuge. Ademhalen en als het even kon haar hoofd boven water houden, dat was het enige wat ze wist te doen. Voor de rest viel ze gelukzalig samen met de tijd en de omgeving. Er was geen gisteren, geen morgen, alleen het trekkende en smijtende water. Ze was één met de zee. Ze vroeg de golven haar terug te brengen naar de kust – wat ze niet deden – maar ze bleef rustig en gelukkig. Ook toen twee jongens op bodyboards haar te hulp kwamen, behield ze dat euforische gevoel.
Of ze in deze coronatijden nog eens aan die gebeurtenis heeft teruggedacht, vraag ik haar. Dat overgeleverd zijn aan de natuur, dat één zijn met alles.

Schrijfster en cultuurhistorica Eva Rovers is geprezen om haar grondige biografieën van Helene Kröller-Müller (De eeuwigheid verzameld, 2010) en Boudewijn Büch (Boud, 2016). Daarna werden haar boeken minder dik, en meer betrokken bij de actualiteit, bij opstand en klimaatactivisme. Zo schreef ze in 2017 Ik kom in opstand dus wij zijn, over rebellie in digitale tijden, en weer een jaar later Practivisme: Een handboek voor heimelijke rebellen, dat gaat over de vraag hoe je als individu de wereld kan verbeteren.

Allemaal in contact met elkaar

Rovers had voorgesteld om het gesprek bij haar thuis te doen, in het centrum van Amsterdam. Nu, in de vroege maandagmiddag van 23 maart, spreken we elkaar via Facetime. Reden: corona. Er zijn inmiddels 4.023 besmettingen en 179 sterfgevallen geteld. Het leger is ingezet om patiënten van Brabantse ziekenhuizen naar andere delen van het land te vervoeren. Handen wassen moesten we al, handen geven mocht ook niet meer, en we wennen met enige moeite aan de oproep van premier Rutte om anderhalve meter afstand tot elkaar te houden. Opgeteld bij Rovers’ ‘gebruikelijke voorjaarshoestje’ was de conclusie snel gemaakt: we videobellen.

‘Zo’n virus laat letterlijk zien dat we allemaal in contact staan met elkaar. En je kunt het breder trekken: de leefbaarheid van de planeet is iets wat ons allemaal aangaat en verbindt. Dat heeft heel lang zweverig geklonken, nu merk je hoe concreet dat is.’
Ik zie haar gezicht en haar witte plafond. Op de achtergrond klinkt zo nu en dan de bel van een voorbijrijdende tram.

‘De leefbaarheid van de planeet is iets dat ons allemaal aangaat en verbindt. Dat heeft heel lang zweverig geklonken, door het virus merk je nu hoe concreet dat is.’

‘Twintig jaar geleden, na mijn ervaring in de Zuid-Chinese Zee, besefte ik hoe uniek het is dat je mag rondlopen op deze planeet, dat je het leven hebt. Dat ervaar ik nu weer. We vinden het vanzelfsprekend dat er eten in de supermarkt ligt, dat we kunnen reizen, naar buiten kunnen, dat de wereld aan onze voeten ligt, zeker hier in het Westen. Alles marcheert. De gezondheidszorg werkt, het onderwijs functioneert, ook nu alles online moet.

We vonden het normaal dat we elkaar konden zien en aanraken, en ineens is dat niet meer zo. Dat is pijnlijk en verdrietig, maar het maakt ons ook weer bewust van die uniciteit.’

https://www.vn.nl/wp-content/uploads/sites/3/2020/04/VN-Eva_18-03-20_02_0850-640x960.jpg

Lenterebellie

Op 22 april verscheen het nieuwe boek van Eva Rovers, Nu het nog kan. Of beter gezegd: het boek van klimaatbeweging Extinction Rebellion, onder redactie van Rovers.

Lees ook Zo bouwt Extinction Rebellion een weerbare beweging op (en voorkomt het burn-outs) 1 maart 2020

Behalve een hoofdstuk van haar hand – over ‘burgerberaad’, waarover later meer – bevat het ruim dertig artikelen van wetenschappers, schrijvers en activisten die zich inzetten om ‘de wereldwijde klimaatcrisis en ecologische ramp die zich aan het voltrekken is’ af te wenden – nu het nog kan.

Vijf stukken zijn overgenomen uit de Engelse editie This Is Not a Drill. An Extinction Rebellion Handbook, de rest is werk van eigen bodem. Onder anderen oud-politicus Jan Terlouw, cabaretier Tim Fransen en schrijver David Van Reybrouck werkten eraan mee, net als Evanne Nowak (klimaatpsycholoog), Jan Rotmans (hoogleraar transitiekunde), Ernst-Jan Kuiper (klimatoloog) en Urgenda-directeur Marjan Minnesma.

Het boek had 2 april moeten verschijnen als opmaat naar een actieweek half april, maar inmiddels staat er ‘LENTEREBELLIE GAAT VOORLOPIG NIET DOOR’ op de website van Extinction Rebellion Nederland. De lezingen die Rovers zou geven, zijn afgelast. Normaal pendelt ze tussen Amsterdam en Brussel, maar ze kan haar vriend, die in België woont, (niet de drummer) voorlopig niet zien. Wel kan ze nu hardlopen door een stille Kalverstraat, en voor de gelegenheid heeft ze haar exemplaar van De pest van de Franse filosoof Albert Camus uit de kast gehaald.

We kennen Extinction Rebellion van de die-ins (‘dood neervallen’ in de openbare ruimte), rouwstoeten en verkeersblokkades. Vorig jaar blokkeerden ze de Stadhouderskade en de Blauwbrug in Amsterdam. Tijdens een bezoek van koning Willem-Alexander sprongen ze in het water bij ‘Amersfoort aan de toekomstige zee’ en een enkeling lijmde zichzelf vast aan de ingang van het hoofdkantoor van Shell in Den Haag. Waarom werkt u samen met een groep mensen die door sommigen als klimaatgekkies worden bestempeld?

‘Als je op de media afgaat, dan lijken het misschien een stel radicale klimaatactivisten, maar ik heb zelden zo’n lieve, wijze groep bij elkaar gezien. Ze worden negatief geframed. Je moet Extinction Rebellion zien als een grote groep bezorgde burgers. Onderwijzers, artsen, kappers en buschauffeurs die zich zorgen maken over de stand van het klimaat. Mensen die inzien dat er enorme ingrijpende maatregelen nodig zijn om het tij te keren.’

‘Die slechte reputatie komt door de burgerlijke ongehoorzaamheid, de vreedzame acties die het dagelijks leven verstoren. Dus als ze in het nieuws komen, is dat omdat er een kruispunt of zo geblokkeerd is. Dat is ook het idee: zo genereer je aandacht om de urgentie van het klimaatprobleem te onderstrepen. We willen mensen letterlijk even stil laten staan. Maar goed, het is een wankel evenwicht. Soms krijgt de demonstratie zelf meer aandacht dan de boodschap.’

Je kan het niet alleen

Extinction Rebellion, kortweg XR, is een grassroots organisatie, van onderaf georganiseerd en zonder leider. Elk land, elke woonplaats kan zijn eigen afdeling oprichten zolang de principes en uitgangspunten maar worden erkend. Na Engeland, waar de beweging in 2018 werd opgericht, zijn er inmiddels in meer dan zestig landen XR-groepen actief. Nederland kreeg begin vorig jaar zijn eerste Extinction Rebellion-afdeling, inmiddels zijn er zo’n veertig.

Kwamen ze naar u toe of ging u naar hen?

‘Allebei een beetje. Ik had ze al een tijd gevolgd. Eigenlijk ben ik een enorme einzelgänger, maar ik had Practivisme geschreven, over opstand en verandering en de vraag: kun je als individu iets doen aan de grote problemen waar we allemaal mee te maken hebben? Ik draai spaarlampen in, eet geen vlees, koop nauwelijks nog nieuwe kleren, zeker niet bij ketens als Primark, breng mijn glas naar de glasbak, maar hoe kan ik écht iets aan de mondiale problemen doen?’

‘Mijn conclusie was: je kan het niet alleen. Hoewel ons elke keer de aloude slogan van “een beter milieu begint bij jezelf” wordt voorgelegd. Als je maar minder vliegt, als je maar minder vlees eet… Meer kun je eigenlijk niet doen. Dat is niet waar. Net zoals het idee dat je als individu een enorme verandering teweeg zou kunnen brengen, iets waar we ook heel graag in geloven. Beide mythes kloppen niet. Je kunt het niet in je eentje doen.’

Dus kunnen we net zo goed geen plastic scheiden?

‘Nee, natuurlijk moet je je afval blijven scheiden. Kijk, we zitten in een samenleving waarin het individualisme hoogtij viert. En tot op zekere hoogte is dat absoluut fijn, maar het is zo ver doorgeschoten dat we denken dat onze macht niet verder reikt dan het individu – en dat is een desastreuze gedachte. Een beter milieu begint bij jezelf, ja, maar als je niet uitkijkt, houdt het daar ook op. Want als je het alleen bij jezelf houdt, verandert het systeem nog niet. Dan doe je alleen aan symptoombestrijding.’

Waarom is Extinction Rebellion dan de juiste club om het mee aan te pakken?

‘Omdat zij een geïntegreerde visie hebben. Dat is misschien wel het probleem geweest van de oude klimaatbewegingen, dat het alleen maar op klimaat gericht is geweest en bijvoorbeeld niet op de sociaal-economische verschillen in de wereld.’

‘Extinction Rebellion is ervan overtuigd dat de klimaatontwrichting verbonden is met een heel scala aan problemen op economisch gebied, op sociaal gebied, in de landbouw, geopolitiek, maar ook bijvoorbeeld met hoe we de democratie inrichten. We moeten niet alleen de klimaatcrisis aanpakken, we moeten ook zorgen dat dat op een rechtvaardige manier gebeurt. Dus dat de mensen die zich geen zonnepanelen of een Tesla kunnen veroorloven ook kunnen meegaan in de hele energietransitie.’

Een van de auteurs in het boek stelt dat de vorige protestbewegingen niet genoeg hebben gewerkt en dat we het dus anders moeten aanpakken. Bent u het daarmee eens? Waren de protesten in de jaren zestig en tachtig, en bijvoorbeeld een beweging als Occupy zinloos?

‘Natuurlijk waren die niet zinloos. Je staat altijd op de schouders van je voorgangers. Als groep beslissingen nemen, een leiderloze beweging: dat is echt niet nieuw. Wat wel nieuw is, is die totaalvisie. Dat je niet meer op één onderwerp gaat zitten, maar dat je de verbanden tussen de problemen probeert te analyseren en als geheel probeert aan te pakken. Dat is noodzakelijk, anders ben je telkens alleen maar deukjes in het systeem aan het slaan. En ja, op een gegeven moment werd ik gevraagd of ik een artikel voor ze wilde schrijven. Toen ben ik naar een bijeenkomst gegaan en aan het eind van die avond had ik me aangesloten.’

‘De totaalvisie van XR is nieuw: niet meer op één onderwerp zitten, maar de verbanden tussen de problemen analyseren en als geheel proberen aan te pakken.’

Diezelfde avond?

‘Ja, ook al was ik in eerste instantie wat huiverig. Ik vreesde ellenlange vergaderingen, maar dat was helemaal niet het geval. Het was een vrij kleine club die een mandaat voor een bepaald thema heeft, in dit geval het boek. Natuurlijk zitten er heus af en toe hobbels in de besluitvorming, maar er is een enorme bereidheid om elke keer tot een consensus te komen.’

Een van de auteurs schrijft in Nu het nog kan: ‘Het gaat niet alleen om het milieu, of om het klimaat. We leven in een vergiftigd systeem dat onmogelijk in staat is om al het leven op aarde te ondersteunen, omdat het wordt voortgedreven door uitbuiting, vervuiling en afdanking van wat wij “natuur” noemen.’

‘Groei is goed en meer is altijd beter: dat is het neoliberale systeem waarin we al veertig jaar leven en waaraan alles kapotgaat. Alle problemen kun je daaraan ophangen: klimaatontwrichting, economische ongelijkheid, seksisme, racisme. Het is angstaanjagend. Want ik kan wel zeggen dat het zo mooi is dat alles met elkaar samenhangt, maar dat betekent ook dat alles dus erg kwetsbaar is. Bovendien is de economie de maat van alle dingen. Tot hoe we over onze gevoelens praten aan toe. Het is allemaal managementtaal.’

Bijvoorbeeld?

‘We zeggen “investeren in onze toekomst” als we gaan studeren, of we “optimaliseren” onze relatie. Het zit zo diep in onze manier van denken. Ook het idee dat we recht hebben op alles en verplicht zijn tot niets. Een gevaarlijke mentaliteit waardoor we heel weinig verantwoordelijkheid nemen. We zijn zo bang iets van ons comfort of onze welvaart te verliezen, dat we niet zien dat we juist daarmee onszelf aan het ondergraven zijn.’

Het boek biedt alternatieven op het neoliberale systeem?

‘Ja. Exctintion Rebellion heeft drie eisen. De eerste is: wees eerlijk over de ernst van de klimaatcrisis. De tweede: doe wat nodig is om die crisis het hoofd te bieden. En de derde: laat burgers meebeslissen over de maatregelen die nodig zijn. Volgens die structuur hebben we het boek opgebouwd. We laten allereerst zien wat er misgaat met de wereld. Dat we afstevenen op een te snelle opwarming van de aarde. En dat zorgt voor bosbranden, misoogsten, hittegolven, waterschaarste, smeltend permafrost en vrijkomende broeikasgassen. Maar het leidt ook tot migratiestromen en conflicten. Om maar wat te noemen.’

‘We hebben drie eisen: wees eerlijk over de ernst van de klimaatcrisis; doe wat nodig is om die crisis het hoofd te bieden en laat burgers meebeslissen over de maatregelen.’

‘Daarna volgen artikelen met haalbare ideeën om die ramkoers te wijzigen. Er staat bijvoorbeeld een artikel in van Kate Raworth, bekend van haar boek De donuteconomie. Dat model gaat niet uit van lineaire groei, maar van twee cirkels. De binnenste cirkel is het sociale fundament: de minimale voorwaarden voor een gezond en rechtvaardig bestaan. De buitenste ring is de maximale capaciteit van de aarde, het ecologische plafond. Daarbinnen moet je blijven. Raworth laat zien dat dat ook kan.’

Welk artikel verraste u het meest?

‘Eh, meerdere. Ik moet meteen denken aan het stuk van bioboer Jelle de Graaf over agro-ecologie. Dat zijn manieren waarop je de landbouwgrond niet uitput maar op de langere termijn vruchtbaar houdt. We hebben veel weidegrond in Nederland, maar dat zijn zogeheten “groene woestijnen” omdat er haast geen diversiteit aan leven meer is. Als we op deze manier doorgaan, is de grond over een paar decennia uitgeput. Terwijl er genoeg alternatieven zijn: permacultuur, voedselbossen…’

https://www.vn.nl/wp-content/uploads/sites/3/2020/04/VN-Eva_18-03-20_01_0014-640x960.jpg

‘Agro-ecologie is volgens de Verenigde Naties de enige manier om wereld te voeden én leefbaar te houden. En de artikelen over het verband tussen klimaatverandering en kolonialisme, dat verband was mij tot mijn schande echt ontgaan. De klimaatcrisis is een product van eeuwen koloniaal beleid. Inheemse gemeenschappen zijn toen ontwricht, gemeenschappen die juist heel goed wisten hoe je met de natuur moest omgaan. Dat gebeurt nog steeds, kijk naar wat de fossiele industrie wereldwijd doet: die eigenen zich nog steeds land en grondstoffen toe ten koste van de lokale bevolking.’

Er staan in het boek veel metaforen en grote termen: ecocide, de zesde massa-extinctie, eco panische tijden… Schrikt dat niet af?

Nu buigt Rovers naar achteren en zie ik even enkel haar plafond. ‘Ja, maar het ís ook heel groot!’ zegt ze dan. ‘Het is het probleem van ons individualistische denken dat het al snel te groot wordt om te bevatten. Ik vind ecocide ook een heftig woord. Maar als je het artikel leest, snap je dat de term ecocide, in de zin van “opzettelijk ernstige schade toebrengen aan het milieu”, nodig is om het strafbaar te kunnen stellen. Het is toch ongelofelijk dat landen en bedrijven nu nog ongestraft grote en blijvende schade kunnen toebrengen aan onze eigen leefomgeving? Daarom is ecocidewetgeving nodig.’

‘Dat is deels het belang van het boek: nieuwe termen introduceren. Zo vond ik de term regeneratief erg abstract. Daar hebben we ook discussie over gehad: is dat niet te academisch, begrijpen mensen dat wel? Uiteindelijk gebruiken we het toch, want dat is de kracht van taal: we kunnen zo aan bepaalde concepten een naam geven die nog geen naam hadden. Daarmee krijgen ze een plek in het collectieve bewustzijn. Want als jij nog nooit van ecocide hebt gehoord, bestaat het in wezen ook niet. Maar als er een woord is, kun je erover praten en er misschien uiteindelijk een oplossing voor bedenken.’

Dan heb je nog fatalisme onder jongeren, ze spreken van milieumelancholie, eco-angst…

‘We kunnen er lacherig over doen, van: o, de mensen zijn zo gevoelig, ze krijgen een klimaatdepressie. Maar als je in de wetenschap duikt en inziet hoe ernstig de situatie is, dan is het ook moeilijk om dat te relativeren. Het is gigantisch. Zesde massa-extinctie (de vijfde was 66 miljoen jaar geleden, toen de dinosaurussen van de aardbodem verdwenen, JvG) is ook een alarmerende term. Daar gaat ook een stuk in de bundel over: moet je crisistaal gebruiken of niet, want dat kan ook verlammen.’

‘Van de andere kant: het is gewoon ernstig wat er gaande is en we hebben nu nog de kans om te zorgen dat het niet desastreus wordt. Zeker voor de jonge generatie is het zwaar. We hebben het over bedreigingen die zij in hun leven nog gaan meemaken. En we zijn daar mentaal totaal niet op voorbereid. Dat laat de coronacrisis ook zien. Waarom gaan we massaal ieder tien pakken wc-papier kopen? Omdat we een crisis niet aankunnen. Omdat we er niet over mogen praten. Omdat alles de grote goednieuwsshow moet zijn.’

‘Waarom gaan we tien pakken wc-papier kopen? Omdat we een crisis niet aankunnen. Omdat we er niet over mogen praten. Omdat alles de grote goednieuwsshow moet zijn.

Betrokken

Op haar tiende gaf Eva Rovers een spreekbeurt. Ze had een sleutelhanger in de vorm van een honkbalknuppel meegenomen naar de klas en een Barbiepop die ze bij wijze van bontjas met watten had beplakt. Onderwerp: de zeehondenjacht. Wat heel zielig was, zo luidde haar conclusie, en in plaats van de dieren zouden de mensen die bontmantels dragen moeten worden doodgeknuppeld. Wat ze illustreerde aan de hand van haar meegenomen rekwisieten.

De klas staarde haar verbijsterd aan.

Ze leerde dat geweld niet de manier is om je punt te maken.

Eva Rovers groeide op in Eindhoven als oudste zus van drie broers. Haar moeder werkte fulltime als verpleegkundige bij de neonatologische intensive care, haar vader is beeldend kunstenaar. Ze kreeg een verantwoordelijkheidsgevoel mee voor de wereld waarin ze leefde. ‘Mijn ouders zijn altijd erg betrokken geweest. Het idee dat carrière en geld verdienen niet het hoogst haalbare in het leven is, is ons van kleins af aan bijgebracht.’

Niet alleen die ene over de zeehonden, ál haar spreekbeurten gingen over onrecht in de wereld. En toen ze op haar twaalfde besloot vegetariër te worden, kookten haar ouders zonder gemor vleesloos voor haar. Rovers is nog steeds vegetariër.

Ze studeerde taal- en cultuurstudies in Utrecht, schreef haar scriptie over Piet Mondriaan en zag toen een vacature in NRC Handelsblad staan voor de biografie van Helene Kröller-Müller, de kunstverzamelaar en naamgever van het museum in Otterlo. Too good to be true, dacht ze – ze gaf inmiddels ook les in kunstbeleid en -management – maar het was true en ze mocht de biografie schrijven. Toen dat manuscript vier jaar later bij de uitgever lag en ze erop was gepromoveerd aan de Rijksuniversiteit Groningen, fungeerde NRC wederom als haar vacaturebank toen ze las dat er een biograaf voor Boudewijn Büch werd gezocht. Die opdracht kreeg ze ook.

Eigen stem

En toen, toen was het tijd voor Eva Rovers. Ze telde haar lidmaatschappen – Greenpeace, Milieudefensie, Amnesty International, Vluchtelingenwerk – en de keren dat ze een online petitie had ondertekend en besloot de onderstroom van dat kleine meisje dat haar bebontjaste Barbie doodknuppelde niet langer te negeren. ‘Na twee biografieën is het tijd voor mijn eigen stem,’ zei ze in een interview na het verschijnen van Boud.

Dus toen haar in 2017 werd gevraagd om een pamflet te schrijven over opstand, ging ze akkoord. Maar dan wilde ze wel over opstand in het algemeen schrijven en niet alleen over opstandige kunst. Dat werd Ik kom in opstand, dus wij zijn.

‘Filosofen Coen Simon en Frank Meester vroegen mij een pamflet voor de Nieuw Licht-serie te schrijven waarin wordt gekeken in hoeverre oude filosofische ideeën nog op het heden kunnen worden toegepast. Ik wilde naar de hashtag-revoluties kijken. Mijn vraag was of opstand mogelijk is in deze gedigitaliseerde wereld. Ik koos daarvoor het essay De mens in opstand van Camus uit 1951. Albert Camus is denk ik de eerste filosoof die ik las. Hij is al heel lang een enorme bron van inspiratie.’ Ze tuurt even naar buiten. ‘Wat klinkt dat als een cliché.’

Dan houdt ze De pest die op haar bureau ligt voor de camera. ‘Gekocht in 1997. Een pleidooi voor menselijkheid, ook als het uitzichtloos is. De hoofdpersoon dokter Rieux weet dat hij de mensen niet kan genezen, hij kan alleen maar diagnosticeren en verzorgen, maar toch blijft hij doorgaan. De mens is als Sisyphus, zegt Camus, hij sjouwt telkens de steen de berg op en telkens rolt de steen weer naar beneden. Je moet blijven vechten, je menselijke waardigheid behouden. Je doet het niet alleen voor jezelf, maar voor het grotere geheel. Het strijden tegen klimaatverandering kun je ook zo zien: het is de ene teleurstelling na de andere, maar je moet doorgaan, ook al weet je dat jezelf waarschijnlijk de oplossing niet gaat meemaken.’

‘Het strijden tegen klimaatverandering is de ene teleurstelling na de andere, maar je moet doorgaan, ook al weet je dat jezelf de oplossing niet gaat meemaken.’

Waarom koos u destijds voor De mens in opstand?

‘Camus zegt: het leven is eigenlijk zinloos, want we gaan uiteindelijk allemaal dood. De mens is het enige wezen dat weigert te zijn wat het is, stelt hij, namelijk sterfelijk. Sommige mensen zoeken daarom zingeving in religie of een ideologie, maar volgens Camus bieden die alleen schijnzingeving: sussende, simplistische antwoorden op complexe levensvragen. Je moet die zinloosheid juist in de ogen kijken.

‘Door daar tegen in opstand te komen, door “hartstochtelijk te leven” zoals Camus het noemt, geef je betekenis aan het leven. Door “nee” te zeggen, geef je aan dat er dingen zijn die belangrijk zijn om te beschermen. Opstand is volgens Camus wat de mens tot mens maakt. Als je dat bij een ander herkent, zie je ook de menselijkheid. Dat geeft troost en schept een band.’

‘Ik vond dat juist voor de demonstranten van de 21ste eeuw een wijze les. Je had toen de Arabische Lente gehad, de Maidanprotesten in Oekraïne, Occupy. #MeToo was net uitgebroken. Opeens leek het of je in no time een massa kon mobiliseren en verandering teweeg kon brengen als je maar een smartphone had. Maar dat is niet zo natuurlijk. Dat was de les van Camus: een grote groep mensen is niet hetzelfde als een hechte groep mensen. Onderlinge verbondenheid is essentieel om langdurige verandering te bereiken.’

‘Dat is de reden waarom veel protesten van de afgelopen jaren geïmplodeerd zijn. Occupy is als een plumpudding in elkaar gezakt. Het verzandde in discussies over praktische zaken, het ging bij wijze van spreken alleen nog maar over wie de wc-dienst zou doen. Er was geen gezamenlijke strategie. Het waren heel veel losse individuen bij elkaar.’

https://www.vn.nl/wp-content/uploads/sites/3/2020/04/VN-Eva_18-03-20_01_0256-2-640x960.jpg

Met uw pamflet Ik kom in opstand, dus wij zijn laat u zien dat er voor structurele verandering meer nodig is dan een digitale klik. In Practivisme onderzoekt u vervolgens wat u als individu kan doen om verandering teweeg te brengen. Het antwoord is dan: samenwerking. En nu werkte u dus mee aan dit collectieve boek van Extinction Rebellion.

‘Tim Fransen komt in zijn stuk met een andere filosofische onderbouwing om mee te doen, van de Engelse filosoof Thomas Hobbes. Die zegt: in de democratische rechtstaat hebben de burgers en de staat een sociaal contract met elkaar. Burgers geven de overheid macht en in ruil daarvoor beschermt de staat hen. Maar, zegt Fransen, omdat de staat de klimaatcrisis onvoldoende aanpakt, beschermt hij burgers dus niet, en komt zijn contract niet na. Dat maakt burgerlijke ongehoorzaamheid legitiem. Sterker, dat maakt het noodzakelijk.’

‘De staat pakt de klimaatcrisis onvoldoende aan, komt zijn contract niet na. Dat maakt burgerlijke ongehoorzaamheid legitiem.’

Uw hoofdstuk gaat over burgerberaad. Het ‘crowdsourcen van besluitvorming’ noemt u het.

‘Ik denk dat er op het hoogste politieke niveau maatregelen moeten worden genomen, maar de politiek deinst ervoor terug om die maatregelen te nemen omdat ze niet goed liggen bij de achterban en indruisen tegen dat dogma van eeuwige groei.’

In het boek citeert David Van Reybrouck de voormalige Vlaamse minister van Leefmilieu Bruno Tobback: ‘Bijna elke politicus weet wat hij moet doen om het klimaatprobleem aan te pakken. Er is alleen geen enkele politicus die weet hoe hij daarna nog moet verkozen raken.’

‘We moeten ons allereerst realiseren dat we in een onhoudbaar systeem leven. Nee, we kunnen niet blijven consumeren zoals we doen. Nee, we kunnen niet zoveel blijven rondvliegen. Nee, we kunnen niet zoveel dieren de dood in blijven jagen. Extinction Rebellion zegt niet: wij gaan even zeggen hoe het dan wel moet. Maar: laat burgers hier nou over beslissen. Organiseer burgerpanels waarin burgers met elkaar kunnen nadenken over politiek beladen onderwerpen. Zo’n panel laat zich grondig informeren, overlegt langdurig en komt uiteindelijk tot een conclusie. Los van een achterban of verkiezingen.’

Lees ook Macht op vrijdag: David Van Reybrouck bejubelt het besluit tot een gelote senaat van burgers 1 maart 2019

Dat burgerberaad is ook wat Van Reybrouck al een tijd bepleit. Maar in Nederland kennen we het nauwelijks. U noemt slechts één voorbeeld: Bert Blase van Code Oranje die een ‘burgertop’ organiseerde over de groei van Schiphol.

‘Er zijn ook andere voorbeelden geweest, maar inderdaad weinig. Op lokaal niveau gebeurt wel wat, maar zeker op nationaal niveau lopen we achter op Frankrijk, Spanje, het Verenigd Koninkrijk en andere landen.’

Het boek van Van Reybrouck, Tegen verkiezingen, stamt uit 2013. Nu zegt u in Practivisme dat we geduld moeten hebben, maar het is toch al best lang geleden…

‘Nou. Eh.’ Ze is even stil, en lacht dan. ‘Ik moet misschien even zeggen dat David mijn lief is.’

O!

‘Ja. Maar goed, juist daardoor zie ik van dichtbij hoe goed dit werkt. Toen Tegen verkiezingen uitkwam, zeiden mensen ook: het is utopisch en onrealistisch. Maar in Duitstalig België is er sinds vorig jaar een permanente Bürgerrat, eigenlijk een gelote Eerste Kamer. Dat is heel succesvol. Bovendien: we hebben inmiddels de brexit gehad. Trump. De opkomst van polariserende populisten. Je ziet dat politici en burgers beginnen te beseffen dat we de democratie misschien op een andere manier moeten inrichten.’

‘Ik denk dat er grote behoefte is aan besluitvorming die de partijpolitiek overstijgt. Daar is zo’n burgerberaad een ideale vorm voor omdat onderbuikgevoelens en polarisatie plaatsmaken voor een geïnformeerde dialoog. Ik heb het dus niet over een referendum, we hebben in het verleden gezien dat dat vaak tot polarisatie leidt, omdat mensen niet of heel eenzijdig worden geïnformeerd.’

Wat is het verschil met zo’n burgerberaad?

‘Daar komen mensen, een gelote groep mensen, bijvoorbeeld vier of vijf weekenden over een langere tijd samen, waarbij ze de tijd krijgen om zich te laten informeren, te overleggen en op basis daarvan tot een antwoord te komen.’

In Frankrijk heeft president Macron nu ook burgerpanels ingesteld om te adviseren over klimaatmaatregelen. Dat had hij natuurlijk veel eerder moeten doen, namelijk vóór hij in 2018 de brandstofbelasting verhoogde. Hij besefte niet dat hij de laagste inkomens het hardst raakte. Het gevolg kennen we: de gele hesjes.’

Zou het voor de CO2-maatregelen in Nederland ook een idee zijn om zo’n burgerpanel in te stellen, om te zorgen dat boeren niet weer in hun tractors richting het Malieveld rijden?

‘Absoluut. Mensen zijn zoveel meer dan boze burgers. Uit buitenlandse voorbeelden blijkt dat mensen die goed geïnformeerd worden en verantwoordelijkheid krijgen, die verantwoordelijkheid heel serieus nemen. Of het nu gaat om abortuswetgeving in Ierland of het stikstofdossier hier in Nederland: elk politiek beladen onderwerp waar politici hun vingers niet aan durven te branden, kan in een burgerpanel behandeld worden. Zeker ook de klimaatcrisis, omdat dat aan zoveel aspecten van ons leven raakt.’

‘Mensen die goed geïnformeerd worden en verantwoordelijkheid krijgen, nemen die verantwoordelijkheid heel serieus.’

‘Ik denk dat de politiek zoals die nu gevoerd wordt niet meer van deze tijd is. Mensen voelen zich niet gerepresenteerd. Daarmee hoef je de partijpolitiek niet opzij te schuiven, maar je kunt er wel een essentieel onderdeel aan toevoegen en mensen zo bij de politiek betrekken.’

Is dat uw volgende boek?

‘Misschien is dit niet iets dat in boekvorm zou moeten verschijnen. Er is al zoveel over geschreven. Misschien moet ik de barricaden op. Laten zien dat dit werkt.’

Astronauten op ruimteschip aarde

Als we ons Facetime-gesprek willen beëindigen, zijn de coronastatistieken bijgesteld met 34 nieuwe doden tot een totaal van 213. Vastgestelde besmettingen: 4.534. Die avond zal premier Rutte een persconferentie houden en ‘een paar gladiolen’ aanspreken die de anderhalve meter niet serieus nemen. ‘Je leeft niet alleen voor jezelf,’ zegt hij.

Bijeenkomsten worden tot 1 juni afgelast en de politie mag ingrijpen wanneer groepen van drie of meer personen bijeenkomen.

Gaan we iets leren van de coronacrisis, vraag ik tot slot.

Dat is erg afhankelijk van hoe het zich ontwikkelt, zegt Rovers. ‘Hoe lang het duurt, hoe erg het wordt. Misschien dat we ons meer moeten realiseren dat we allemaal met elkaar verbonden zijn, zoals Richard Buckminster Fuller zei.’

In haar vorig jaar verschenen boek De rebelse held richtte Rovers een serie brieven aan deze excentrieke, bijna vergeten uitvinder, architect en futuroloog die meer dan een halve eeuw geleden al vliegende auto’s, zelfvoorzienende huizen en duurzame steden ontwierp.

Blijf vrij van geest. Lees onze nieuwsbrief.
Ontvang de beste verhalen van Vrij Nederland in je mail, twee keer per week.

‘We zijn allemaal astronauten op ruimteschip aarde, zei Buckminster Fuller. Als je de aarde als een ruimteschip ziet, snap je dat iedereen met elkaar moet samenwerken. Wanneer bij de linkerromp een gat zit, dan is het logisch dat de mensen rechts voorin ook moeten helpen. Anders gaat het ruimteschip ten onder.’

Extinction Rebellion Nederland, Nu het nog kan, samengesteld onder redactie van Eva Rovers, De Bezige Bij, 192 p., € 10,-.

Meer dan dertig schrijvers, klimatologen, filosofen, hoogleraren, opiniemakers en andere specialisten leverden een bijdrage aan deze bundel.

Het bericht Eva Rovers over klimaatactivisme: ‘We moeten de verantwoordelijken verantwoordelijk houden’ verscheen eerst op Vrij Nederland.

https://www.vn.nl/eva-rovers-klimaatactivisme/

Wekdienst 14/8: nieuwe cijfers over economische groei en A$AP Rocky hoort straf (NOS journaal)

Goedemorgen! De man die begin deze maand de mishandeling van zijn neefje in Leiden live op Facebook streamde, staat terecht, en ook A$AP Rocky hoort zijn straf.

De zon schijnt geregeld en het is vaak droog. In het noorden kan een enkele bui ontstaan. Het wordt in de middag 19 tot 22 graden bij een matige zuidwestenwind. In de loop van de dag neemt vanuit het zuidwesten de bewolking toe.

Ga je op pad? Hier vind je het overzicht van de werkzaamheden en files en de situatie op het spoor.

Wat kun je vandaag verwachten?

In Den Haag staat de man die zijn neefje van 8 mishandelde en dat live uitzond via Facebook voor de politierechter. De rechter doet direct uitspraak. De politie doet een oefening met explosieven op een oefenlocatie in Ossendrecht. Teams uit verschillende landen moeten na de ontploffingen uitvinden wat voor bommen zijn ontploft. In Zweden doet de rechter uitspraak in zaak tegen rapper A$AP Rocky, die wordt verdacht van mishandeling. De Amerikaanse artiest, die komend weekend op Lowlands verwacht wordt, zegt dat hij handelde uit zelfverdediging. En vandaag komen er cijfers over de economische groei in Nederland en Duitsland.

Wat heb je gemist?

De 15-jarige zoon van de Amsterdamse burgemeester Halsema is vorige maand aangehouden. Volgens De Telegraaf gebeurde dat na "een gewapende inbraak", maar Halsema zelf weerspreekt dat met klem. Wel zegt ze dat haar zoon een verboden nepwapen bij zich had.

De tiener werd volgens de krant in het weekend van 13 en 14 juli met een andere jongen betrapt bij een inbraak op een woonboot. Na een achtervolging zouden ze zijn aangehouden. Volgens de krant werden op de boot twee messen gevonden, die mogelijk als wapen waren meegenomen. Langs de vluchtroute werd een alarmpistool ontdekt.

De lezing van Halsema is anders. Ze schrijft in een brief aan Amsterdammers dat haar zoon zich op die avond met vriendjes verveelde en "aan het klieren" was.

Ander nieuws uit de nacht:

Recordkrapte op de arbeidsmarkt: het aantal openstaande vacatures liep in het tweede kwartaal op tot 284.000, terwijl de werkloosheid verder daalde tot 305.000. Facebook liet inhuurkrachten naar audio van gebruikers luisteren: de medewerkers hadden als opdracht de audioberichten uit te schrijven. Aantal besmettingen met mazelen blijft wereldwijd stijgen: in de eerste zes maanden van dit jaar raakten meer dan 360.000 mensen in 182 landen besmet. In dezelfde periode vorig jaar ging het om bijna 130.000 mensen in 181 landen.

En dan nog even dit:

In Spanje wordt op een opvallende manier de strijd aangegaan met bosbranden. Kuddes met schapen en geiten grazen een belangrijke laag brandstof weg van de droge grond. "De dieren kunnen niet voorkomen dat er branden uitbreken", zegt herder Judith Nadal tegen correspondent Rop Zoutberg. "Ze kunnen wel helpen dat branden niet razendsnel om zich heen grijpen. Doordat ze het terrein leegeten kan het vuur niet verder groeien."

Fijne dag!

http://feeds.feedburner.com/~r/nosnieuwsbinnenland/~4/xvIdAiT9OZA

http://feeds.nos.nl/~r/nosjournaal/~3/xvIdAiT9OZA/2297491

Algemene beschouwingen November 2019 CDA (CDA Schagen)

De  fractie van het CDA uit Schagen heeft Algemene beschouwingen gemaakt voor de gemeentelijk begroting 2019. Hieronder treft u het .pdf bestand en de integrale tekst aan:  Klikt u hier voor de .pdf versie Versnelling in balans Met de begroting van 2019 geeft het college een goed uitgewerkt totaalbeeld van de financiële gevol­gen van het beleid. Beleid dat aangepast is aan de wensen van de nieuwe coalitie van CDA, JESS en PvdA. En de uitvoering van beleid staat bovendien bloot aan ontwikkelingen elders, zoals de goede economische situatie in Nederland. Dit alles laat zijn sporen na in de begroting en in deze tekst geeft het CDA aan hoe we tegen het totale financiële beeld aankijken en of dit financiële beeld voor het CDA aanleiding geeft om het beleid te herzien. Dit zijn dan ook de algemene beschou­wingen van het CDA voor het begrotingsjaar 2019. Domein ruimte en economie Uit de kopgroep demareren De gemeenteraad wenst een versnelling van aantal woningen dat per jaar gebouwd wordt, iets waar Sybrand Buma ook in Den Haag voor pleit. Mogelijk moet de gemeente hier zelf bestemmings­plannen voor op gaan zetten, nog zonder akkoord van de provin­cie. Hier zijn mensen voor nodig om te schrijven. De economie groeit, dus ook de aan­vragen bij de gemeente, voor vergunningen of bouwaanvragen, nemen toe. Hier zijn mensen voor nodig om te beoordelen. De wens bestaat om een gemeentebreed bestem­mingsplan haast continu bij te werken – en graag zonder fouten. Ambitieus, hier zijn mensen voor nodig. Zijn deze mensen wel te vinden, is het wel wenselijk om zoveel nieuwe mensen aan te nemen? Welke plannen worden als eerste vertraagd als de gemeente onvoldoende nieuwe mensen kan aannemen, is een vraag die kan gaan optreden. Is het college van plan om in de toekomst eventuele vertraging van zulke plannen eerst met de raad te bespreken? De arbeidsmarkt is dan ook een heikel onderwerp. Niet alleen voor de gemeente als werkgever, maar ook bijvoorbeeld voor de agrarische sector, ICT , techniek, bouw, horeca, logistiek. Hoe denkt de gemeente Schagen bedrijven te kunnen helpen in het vinden van nieuw personeel? Het CDA wil in ieder geval meer ruimte voor nette opvang van seizoensarbeiders. Via een motie vraagt het CDA te werken naar verruimde opvang van seizoensarbeiders tot maximaal 60 personen per locatie. De agrarische sector zou daarmee weer een klein beetje geholpen zijn. In tijden van economische groei zullen bedrijven ook willen groeien. Wij willen dat Schagen ruimte biedt aan nieuwe bedrijven om zich hier te vestigen en voor bestaande bedrijven om uit te breiden. De ontwikkelingen op Lagedijk laten zien dat Schagen een gunstig vestigingsklimaat heeft. Het is ook belangrijk dat de bedrijventerreinen in bij­voorbeeld Waarland en Warmenhuizen ook kunnen groeien, we steunen het college in die ambitie. In het toerisme zien we dat de activiteiten toenemen. In ieder geval: het budget voor Holland boven Amsterdam groeit. Hoe pakt het college de typische Schagense zaken aan? Zijn de verkeerde bordjes “Duinen van Schagen” al veranderd? En is er nog nieuws over Sint Maartenszee? Lukt het het college om de Schagense markt zich meer te laten richten op kwaliteit en lokale producten? Hoe ver staan de plannen om in de dorpen een vergelijkbare branding te ontwikkelen als Schagen Marktstad? Domein leefomgeving en duurzaamheid Vanuit achterstand erop en erover Goed onderhoud van wegen, stoepen en itoebehoren vraagt goede planning. Een goede planning vraagt om een goede inventarisatie. Het project “De basis op orde” staat ge­pland voor eind van dit jaar. Gaat deze planning gehaald worden? Daarbij wil het CDA geïnformeerd worden hoe de projecten geprioriteerd worden. Hier heeft het CDA vorig jaar ook al om gevraagd. Het is belangrijk in de communicatie naar bedrijven en inwo­ners, voor het verwachtingsmanagement. Wanneer komt de Koorndijk/Kalverdijk/ Dorpsstraat in Tuitjenhorn aan bod? De 30km-inrichting zou daar versneld worden door­gevoerd. Het CDA steunt dat van harte. Maar wanneer is ‘versneld’, inderdaad nog dit jaar? En wie maakt de keuze op grond waarvan om iets versneld uit te voeren? Gaan projecten als “schoolzones bij elke basisschool” mee met deze prioritering (en kunnen ze dus in de tijd naar achteren geschoven worden)? Daarnaast moet er ruimte blijven voor kleine ingrepen, zoals een zebrapad bij de Nieuwe Nes, waar we het college vriendelijk per motie toe willen verzoeken. In de begroting staan pm-posten bij “Onderhoudsachterstanden op basis van inspecties basis op orde”. Dat lijkt op een begroting met hiaten. Kan het college de raad tips geven hoe we deze pm-post moeten interpreteren. Klein bier of krijgen we straks een taak­stelling om de oren? Op dit domein moet het college niet alleen bij het openbaar gebied uit achterstand terug­komen. Dit geldt voor onze hele samenleving ook bij de energietransitie. Deze begroting laat nog een mager beeld zien over de energietransitie. Voor zon-op-dak kan de gemeente nu al een faciliterende rol spelen door bedrijven bij elkaar te brengen. We begrijpen dat dat ook al gebeurt, dat is goed. We vinden het jammer dat de raad pas begin 2019 de kaders kan stellen over de zonneweides. Niet durven kiezen en daarom maar niets doen, helpt de energietransitie niet verder. Het gaat verder dan zonneweides. Windenergie? Het coalitieakkoord zegt ja, provincie zegt nee. Gevolg: er gebeurt minder dan had gekund. In hoeverre voert het college overleg met andere overheden voor af­stemming? Rijk, provincie, gemeente, ieder heeft een eigen rol te vervullen. Het CDA dan ook blij met het initiatief vanuit de raad voor een themabijeenkomst over de ener­gie­transitie. Het is een thema dat vele belangen en vele perspectieven kent, maar dat mag voortgang van de actie niet in de weg staan. Hoe zit het met de actie? Wanneer denkt het college dat de eerste bestaande wijk – liefst voorzien van glasvezel – van het aardgas af gaat? Domein samenleving en gezondheid Iedereen in het peloton; de bezemwagen is leeg Op het sociaal domein is het CDA voorstander van stabiliteit. Aandacht voor preventie zoals de vorige portefeuillehouder (in collegialiteit) het beleid heeft neergezet. Maar er lijkt geen beleid zo complex te zijn als het sociaal beleid. Het CDA deelt de wens tot intensivering van de informatieoverdracht van college naar de raad, die breed gedragen wordt binnen onze raad. Waar in het economisch domein de gemeente kan meedeinen met de golven van de economie, moet de gemeente in het sociaal domein juist een rustige en stabiele koers varen. Als we in het sociaal beleid snijden, gaat dat direct ten koste van mensen. Dat moeten we altijd willen voorkomen. Ook in tijden van econo­nomische tegenslag, als het Rijk gaat bezuinigen, moeten we de kern van ons sociaal beleid uit kunnen blijven voeren. Nu is er sprake van terugdraaien van de rijksbijdrage en extra kosten voor jeugdzorg en de WMO. Het kan binnen deze begroting nog elders worden opgevangen, maar tegelijk spreekt het college over een mogelijke budgettaire uitdaging. Ook de reserves binnen het sociaal domein hebben beperkingen. Welke orde van grootte kan deze budgettaire uitdaging worden? Is het mogelijk dat het beleid hierop moet worden aangepast? Zo ja, dan is het belangrijk dat het college de raad er vroeg bij betrekt. Nieuw in het sociaal domein zijn de huiskamers in ieder dorp. Hoe snel en op welke wijze gaat het college deze opzetten? Het budget is voor huiskamers als ontmoetingspunten met gezellige aankleding, een bloemetje en een kopje koffie. Het is niet bedoeld voor ieder idee vanuit het college. In het sociaal domein is het beleid voor het grootste deel in de vorige periode vastgesteld. Veel is uitvoering. Dat betekent dat de rol van de raad vooral het controleren van de uitvoering is. Daar is monitoring belangrijk voor, de indi­catoren zijn belangrijk. Het valt ons op dat sommige indicator een indicator uit het ver­leden, bijvoorbeeld 2014, hebben. Dat geeft geen houvast om beleid te aan ijken. Soms heeft het beleid een veelzijdige uitvoering. De doelstelling “Waar nodig biedt de gemeen­te (tijdelijk) ondersteuning om te kunnen voorzien in eigen levensonderhoud of te par­ticiperen naar vermogen” lijkt meerdere doelstelling ineen te bevatten en heeft vijf ver­­schillende beleidsmaatregelen. Volstaat dan één indicator (het aantal personen met een bijstandsuitkering) dan wel? Vooral in het sociaal domein vragen wij het college kritisch te kijken naar de indicatoren en om te zorgen dat de waarde van de indicatoren ook frequent (1x per jaar) bijgehouden kan worden. Domein inwoner en bestuur Strijden voor een tevreden kijker De gemeente is er voor de inwoners, voor de bedrijven, voor onze bezoekers. Dienst­baarheid en klantgerichtheid zijn belangrijk. Om deze nu al excellent te noemen op diverse plekken in de begroting, vindt het CDA niet correct. Zelfs innerlijk tegenstrijdig. Als volksvertegenwoordiger horen we voldoende geluiden dat de dienstverlening beter kan. Geen grove misstanden, geen zaken die snel tot een klacht zullen leiden. “Inwoners ervaren onze excellente dienstverlening nog meer als vriendelijk, snel, goed en betrouw­baar.” Maar zo ervaren onze inwoners het lang niet altijd. Met deze zin geeft het college het zelf al aan: het kan nog vriendelijker, sneller, beter en betrouwbaarder worden be­leefd. Iets meer bescheidenheid was op zijn plaats geweest. De vraag is ook waar we naartoe willen werken. Wanneer zijn we tevreden over de MKB-vriendelijkheid? Zonder meer werkt het Lean-project zijn vruchten af. Snelle dienst­verlening wordt altijd gewaardeerd. Maar het Lean-project was toch ook bedoeld om een taakstelling op de formatie in te vullen? Nu die taakstelling er niet meer is, hoe stuurt het college op de formatieomvang? Indirect is dit van belang voor de taakinvulling van de gemeenteraad. Een grote, vaste formatie geeft weinig flexibiliteit als er bezuinigd moet worden; dus meerjarenrisico’s. Een snel groeiende formatie hoort in verhouding te staan tot nieuwe taken. Omgekeerd kunnen veel vacatures oorzaak zijn dat niet alle taken uitgevoerd kunnen worden. De formatie (10% stijging in één jaar tijd; veertig open vacatures) geven het CDA reden tot zorg. De loonkosten stijgen hierdoor met ca. drie miljoen per jaar. Hoe kijkt het college aan tegen de financiële inflexibiliteit die een grote formatie kan veroorzaken? Welk beleid denkt het college niet uit te voeren als de vacatures niet ingevuld worden? De stad Schagen heeft geen dorpsraden. Wijkpanels als equivalent van dorpsraden zijn er niet. De wijken De Hoep-Zuid en Groeneweg hebben nog een voorziening die het dichtst in de buurt komt. Twee euro per inwoner per jaar zou voldoende prikkel moeten zijn om wijkpanels op te zetten. Maar is iedereen al geïnformeerd hoe ze dit geld kunnen gebruiken? Wanneer kunnen mensen de rekening sturen? Onder de streep maakt het CDA zich zorgen over de financiële consequenties van de plannen van het college voor 2019. Inhoudelijk worden de plannen gesteund, maar we vinden de optelsom niet leiden tot een behoedzaam financieel beleid zoals het coalitie­akkoord wel beschrijft. Uiteraard, er zijn afspraken gemaakt over extra geld, dat eerst naar achterstallig onderhoud gaat. Maar onze schuldquote neemt toe van ca. 70% naar ca. 80%. Hier wordt gezegd dat we rustig tot aan de 100% kunnen gaan: de norm wordt gebruikt om extra ruimte te creëren. Maar bij de solvabiliteitsratio – ca. 25% waar de norm 50% is – wordt doodleuk gesteld dat de norm niet zo belangrijk is. Dit lijkt een inconsistente omgang met normen te zijn. Dat extra geld niet gebruikt wordt om het incidenteel weerstandsvermogen te verhogen, begrijpt het CDA. Maar dat weerstandsvermogen blijft erg belangrijk voor het CDA. Dit geeft namelijk de mogelijkheid om coulant te zijn tijdens de overgang naar slechtere tijden. Het geeft ons een buffer om abrupte bezuinigingen te verzachten. Dit kan voor­komen dat we in de toekomst rigoureus het mes moeten zetten in beleid dat we nu zo zorgvuldig hebben opgebouwd. Juist in de goede tijden van nu moeten we hier aandacht aan besteden. Daarom was het CDA zo positief over de aansterking van het incidentele weerstandsvermogen in het afgelopen jaar: niet door geld “bij te storten”, maar door de risico’s te verminderen. Dat het college aanvaart dat het incidentele weerstands­vermo­gen met 0,96 onder de minimumeis van 1,0 ligt, is curieus. Voor het CDA betekent dit dat we zeer voorzichtig met nieuwe risico’s om moeten gaan. Bijna per definitie nee zeg­gen tegen verzoeken om garantstelling bijvoorbeeld. Dat zou zonde zijn. Daarom roepen we het college per motie op om met een plan van aanpak te komen om te werken naar een incidentele weerstandsvermogen van 1,5 op termijn – typisch door kritisch naar bestaande en nieuwe risico’s te kijken. Het CDA is positief over deze begroting en de keuzes die daarin gemaakt worden. Qua financiële hygiëne vragen we vooral om ook al vast na te denken over de vólgende raadsperiode. Veel zaken uit het coalitieakkoord worden al opgepakt door het college. We wensen de collegeleden veel succes en plezier met het uitwerking van onze plannen. Het vorige coalitieakkoord is bijna voor 100% uitgevoerd, we gaan ervan uit dat dat ook met dit akkoord gaat lukken. De fractie van het CDA Boudien Glashouwer Bram Broersen Co Wiskerke Gert-Jan Slijkerman Marcel Sanders Peter Boon Puck de Nijs-Visser Ruud Bakker Sander Lensink Wim Vonk

https://www.cda.nl/noord-holland/schagen/actueel/nieuws/algemene-beschouwingen-november-2019-cda/