Recensie: Jean Giono – Heuvel (Tzum)

Hoe kleiner de gemeenschap, hoe minder tegengeluid

De roman Heuvel (Colline) van Jean Giono, verscheen bijna honderd jaar geleden bij de Franse uitgever Grasset. Kiki Coumans, die de indrukwekkende vertaling verzorgde, schrijft in het nawoord dat Giono eerst een andere roman had aangeboden. De uitgeverij vond die roman nog niet goed genoeg, maar wist dat ze ‘een schrijver van kwaliteit binnenhaalde’ en hij kreeg direct een contract voor drie boeken. Colline was direct een succes, mede dankzij het enthousiasme en de pr van André Gide.

In de meer dan vuistdikke Frankrijk trilogie van Bart van Loo (Eten! Lezen! Vrijen!) wordt Giono ergens halverwege kort aangehaald. ‘Op een dag vroeg men aan Goncourt-jurylid Jean Giono waarom hij niet in de Académie Française zetelde. De schrijver antwoordde verontwaardigd en gevat: ‘Maar ik zit er…onder een schuilnaam. Ginds noemen ze me Pagnol.’’ Inderdaad zijn beide schrijvers zeer succesvol geweest in het beschrijven van het leven in Provence. Alleen ging Jean Giono in Heuvel nog een stapje verder, hij betrok de natuur als personage in het verhaal, ze speelt de hoofdrol en is alom aanwezig. De inwoners van een dorpje dat nog maar uit enkele huizen bestaat, leven op de flank van de heuvel. Ze leven in en met de natuur, en de heuvel leeft ook.

Leven? Maar zeker! Want ze beweegt, deze aarde: tien jaar geleden begon ze ineens te schudden; beneden, aan de kant van Aix-en-Provence zijn dorpen ingestort, Lambesc en andere, en de klokken van Manosque luidden heel alleen boven in hun torens.

Er zijn vier huishoudens, sommige met kinderen, andere met ouders in huis of een knecht. De dorpelingen, 12 in getal en een zonderling, dus 13, voelen dat er wat ongrijpbaars te gebeuren staat: ‘gisteren gromde het vredige bosje van de drie wilgen naar zijn broek als een hond die bijten gaat.’ De mannen steken de koppen bij elkaar en noemen eerdere rampen op die hebben plaatsgevonden. Een aardbeving, een storm waarin een kind omkwam, een blikseminslag met dodelijke afloop, en vlak voor al die gebeurtenissen werd er steeds een zwarte kat gezien. Dezelfde die nu weer door het dorp loopt.

https://www.tzum.info/wp-content/uploads/2020/10/Giono-200x300.jpg?x41902

Giono beschrijft op zeer beeldende wijze de mens en zijn verbintenis met en afhankelijkheid van de natuur. Als je in zo’n kleine gemeenschap leeft en er onverklaarbare dingen gebeuren, moet er wel meer aan de hand zijn. Onder het lezen hoor je het gerommel in de verte, je ziet de mannen op het dorpsplein bij de fontein, je ruikt de bosbranden die het dorp naderen. Naarstig zoeken ze een schuldige of juist iemand die het onheil kan keren. Gondran leeft met zijn vrouw en haar vader onder één dak. De oude man ligt in bed en raaskalt. Maar niet altijd. Soms komen er zinnige dingen uit zijn mond. Zou hij weten hoe het zit, zou hij ervoor kunnen zorgen dat het water uit de fontein dat plotseling gestopt is met stromen, weer naar boven komt?

De mannen jutten elkaar op om een schuldige aan te wijzen om zo het mysterie af te wenden. Is het de dorpsgek, is het de oude man, is het de dochter van een van hen die ’s nachts door de velden dwaalt? Giono laat prachtig zien hoe makkelijk mensen geneigd zijn iemand te geloven die een goed verhaal vertelt, die met een plausibele verklaring komt. En hoe kleiner de gemeenschap, hoe minder tegengeluid er is. De mensen uit dit gehucht zijn overgeleverd aan de woeste natuur die hen in haar macht lijkt te hebben, logisch nadenken en nuanceren is dan lastig.

Heuvel is het eerste deel van de Pan-trologie, schrijft Coumans in haar nawoord. Pan, de Griekse god van het vee en het dierlijk instinct, half mens half dier. In deze roman zou hij zomaar tevoorschijn kunnen komen. Het bovennatuurlijke wordt op een geloofwaardige manier beschreven.
We hebben tegenwoordig al het onverklaarbare verklaard en geanalyseerd, maar de ongerepte natuur kan, net als honderd jaar geleden, nog steeds ongrijpbaar zijn en ons daarmee angst inboezemen.

Arjen van Meijgaard

Jean Giono – Heuvel. Vertaald door Kiki Coumans. Vleugels, Bleiswijk. 160 blz. € 23,95.

Het bericht Recensie: Jean Giono – <em>Heuvel</em> verscheen eerst op Tzum.

https://www.tzum.info/2020/10/recensie-jean-giono-heuvel/

Recensie: Robert Haasnoot – Duinbrand (Tzum)

Tegengestelde krachten

Zwaar calvinistische vormen van christendom spelen tot de dag van vandaag een belangrijke rol in de Nederlandse literatuur. Robert Haasnoot voert daarvoor in zijn romans graag het zwaartillende Katwijk aan Zee op, bij hem Zeewijk genoemd. Hij woont er al bijna zijn hele leven en het is dus geen wonder dat zijn werk veel autobiografische elementen bevat. Zo ook in Duinbrand, waarin een groep ‘zigeuners’ ten onrechte meent hier welkom te zijn.

De insteek is veelbeproefd: een jongen en een meisje met totaal verschillende achtergronden raken verliefd, terwijl de groepen waaruit zij afkomstig zijn op voet van oorlog met elkaar staan. In Duinbrand, dat zich afspeelt in de jaren zeventig, gaat het om de dertienjarige Paul, afkomstig uit een benauwd, zwaar gereformeerd gezin en zigeunermeisje Kima, dat meekwam met een grote groep rondtrekkende families. Een accordeonist uit een van die families was ooit eerder in Zeewijk en ondervond daar, als niet bedreigend ervaren eenling, geen kwaad. De Zeewijkers en toeristen gaven hem bovendien gemakkelijk geld voor zijn steeds herhaalde polka’s

https://www.tzum.info/wp-content/uploads/2020/07/Duinbrand-1-189x300.jpg?x48649

Dat hele zigeunerfamilies hier dus welkom zouden zijn, was zijn misrekening. Al snel na hun aankomst in de Zuidduinen ontstaat een dreigende sfeer, gevoed door vooroordelen en misverstanden. De eerst moeizame contacten tussen Paul en Kima, die elkaar niet kunnen verstaan, hebben er aanvankelijk niet onder te lijden.

Haasnoot kent zijn materie door en door, strooit trefzeker met bijbelteksten, die voor de in deze materie niet-ingewijde lezer gemakkelijk lachwekkende vormen aannemen. Het is ook haast niet voorstelbaar dat gezinsleden onderling in zulke hoogdravende raadseltaal spreken om duidelijk proberen te maken wat ze feitelijk bedoelen.:

‘Slecht of minder slecht, we zijn allen van één lap gescheurd,’ zegt Marre-Leu wrevelig. ‘“Er is niemand die goed doet, ook niet één”, zegt de Schrift.’ En ze richt zich weer tot moeder. Legt een hand op haar onderarm. ‘Maar het is een eeuwig wonder van ontfermende genade dat de Heere toch nog bemoeienis wil hebben met gevallen Adamskinderen. Dat Hij in Zijne goedheid sommige van hen uit de wereld wil trekken tot Zijn wonderbaar licht. Ondanks dat zij na de bondsbreuk alles, maar dan ook álles verbeurd hebben.’
‘Precies,’ zegt vader. ‘En dat naar zijn soeverein, vrijmachtig welbehagen.’

De puberromance staat model voor intermenselijke contacten, in het bijzonder met vreemdelingen, die niet vergiftigd zijn door vooraannames en kwaadwilligheid. Haasnoot springt daarbij moeiteloos van de ene scene naar de andere en weer terug, waarmee de gelijktijdigheid van bepaalde ontwikkelingen mooi uitkomt. Terwijl Paul en Kima, die zich in eigen kring gevangen voelen, maar zich er toch ook niet geheel van los willen of kunnen maken, elkaar naderen, bereiden bepaalde krachten van beide kampen zich elders in het dorp voor op een harde botsing. De laatsten zijn niet bereid om met een open blik naar de ander te kijken. Wat de bekeerde en daardoor volledig in haar geloof doorgeslagen Marre-Leu is in de gereformeerde omgeving, is Taleyta, die overtuigd is van bovennatuurlijk krachten en Kima ‘behekst’, in het kampement van de zigeuners.

Haasnoot kent het zwaar gereformeerde wereldje dus van nabij en geeft daar ook voortdurend blijk van, Duinbrand is echter vooral een roman met een impliciet antropologische blik, waarin hij beide opgevoerde groepen met kritische distantie benadert. Daarmee voorkomt hij doeltreffend dat het boek in oppervlakkigheid blijft steken.

André Keikes

Robert Haasnoot – Duinbrand. De Geus, Amsterdam, 248 blz. € 20.

Het bericht Recensie: Robert Haasnoot – <em>Duinbrand</em> verscheen eerst op Tzum.

https://www.tzum.info/2020/07/recensie-robert-haasnoot-duinbrand/

Heeft de biosuper zijn beste tijd gehad? (HP/De Tijd)

Een eerlijke, verantwoorde supermarktketen. Met verse streekproducten. Gezond en duurzaam, maar bovenal lekker. Voor de cultural creative, de grootstedelijke, geëngageerde klant met een goed inkomen die is geïnteresseerd in cultuur en natuur en liever leest dan tv kijkt. Toen Quirijn Bolle en Meike Beeren in 2008 aan de Overtoom in Amsterdam hun eerste Marqt-winkel openden, hadden ze hun doelgroep scherp op het netvlies. Bij de reguliere supermarkten kwamen deze ‘deugmensen’ er maar bekaaid vanaf, meenden de twee voormalige Ahold-managers. Dat gingen zij veranderen. Zo’n 25 filialen wilden ze, om te beginnen, en dan vooral in de Randstad. Leveranciers vinden was geen probleem. Mijnboer uit het Friese Sint Annaparochie zorgde voor de groente en het fruit, Waterlant’s Weelde uit het Noord-Hollandse Oosthuizen voor het vlees en Weerribben Zuivel uit het Overijsselse gehucht Nederland voor de zuivel. De opening was spectaculair – de huisgemaakte truffelmayonaise liep als een malle, de visboer moest zelfs drie keer naar de afslag. Ook de nieuwe filialen schoten als shiitakes uit grond; achttien telde de keten er eind 2018, waarvan de helft in Amsterdam. Ook de nieuwe filialen schoten als shiitakes uit grond Maar winst heeft Marqt in al die jaren nooit gemaakt. Voor de investeerders, waaronder Triodos Bank, begin vorig jaar reden om aan te sturen op een stevige koerswijziging – de grote filialen werden verkocht – en op zoek te gaan naar een strategische partner. Dat laatste is, na lang tegenspartelen van Beeren en – vooral – Bolle, gelukt. Udea, eigenaar van onder meer de biologische supermarktketen Ekoplaza, heeft Marqt overgenomen. Ook Beeren en Bolle, in 2010 nog verkozen tot Amsterdammer van het jaar, moesten hun belangen aan Udea verkopen. De deconfiture van Marqt roept vragen op. Heeft de biosuper zijn beste tijd gehad? Op expeditie langs retailexperts, duurzaamheidsdeskundigen en de coo’s (chief organic officers) van de lage landen. Biosupers. Natuurvoedingswinkels. Alternatieve of -kabouterwinkels. Hoe ze zichzelf ook mogen noemen, wie zich enigszins verdiept in de historie van deze biologische speciaalzaken wordt één ding al snel duidelijk: echt florerend is de sector in Nederland nooit geweest. Eigenlijk al vanaf den beginne: de komst van de reformwinkels, de voorlopers van de natuurvoedingswinkels. Interieur winkel met biologische dynamische producten. (1981) Een andere samenleving, met onder meer gezonde natuurlijke voeding en geneesmiddelen, was een belangrijk ideaal van de reformbeweging, die aan het einde van de negentiende eeuw in Duitsland ontstond. Ook in Nederland koos een aantal intellectuelen en idealisten in de jaren twintig naar Duits voorbeeld voor een sober leven vol rauwkost en granen. Dertig reformzaken telde ons land in 1961. In 1975 waren dat er honderd; inmiddels zijn het er naar schatting zo’n tweehonderd. Winkels vol dieet- en natuurlijke – lees: niet geraffineerde – producten. Koudgeslagen zonnebloemolie in plaats van dierlijk vet, zee- of titrozout in plaats van keukenzout, zemelen en koffie van cichorei. Tweemaal beleefde de branche een kortstondige opleving. Eerst na de Planta-affaire; dit was een populair margarinemerk van Unilever, waaraan de producent in 1960 een anti-spatemulgator had toegevoegd die bij zo’n 100.000 mensen huiduitslag en koorts veroorzaakte. Honderden mensen moesten worden opgenomen in het ziekenhuis, vier overleden. En de tweede keer door de toenemende populariteit van de op het zenboeddhisme gebaseerde macrobiotiek – 50 procent granen, 25 procent groente, elke hap ten minste 50 keer kauwen. Maar een echte doorbraak bleef uit. De dikwijls op antroposofische, biologisch-dynamische leest geschoeide natuurvoedingszaken kregen begin jaren zeventig een stevige boost. Een belangrijke impuls hiervoor waren de alarmerende berichten van onder meer De Club van Rome (Grenzen aan de groei) over de toekomst van de aarde. Deze winkels werden, zeker in de beginjaren, veelal gerund door vrijwilligers. De kwantiteit en kwaliteit van het aanbod – verlepte groenten, aangevreten muesli, beschimmelde paté – lieten nogal eens te wensen over. De kwantiteit en kwaliteit van het aanbod – verlepte groenten, aangevreten muesli, beschimmelde paté – lieten nogal eens te wensen over. Dat laatste is de afgelopen decennia sterk verbeterd. Bij veruit de meeste biologische speciaalzaken kan de consument terecht voor al zijn dagelijkse boodschappen. Het assortiment is dikwijls kleiner, maar wat betreft de kwaliteit doen deze biosupers anno 2020 niet meer onder voor de reguliere grootgrutters. De verkoop van biologische levensmiddelen stijgt eveneens; volgens de Rabobank is de afzet de afgelopen vijf jaar met 10 procent toegenomen tot 843 miljoen euro. Ter vergelijking: de totale levensmiddelenmarkt groeide in deze periode met slechts 1 procent. Maar die aanwas komt geheel voor de rekening van de reguliere supermarkten; zij zagen de verkoop van biologische levensmiddelen in 2018 met ruim 8 procent toenemen (2017: plus 6 procent), meldde Bionext, de brancheorganisatie voor de biologische landbouw, vorig jaar. Biospeciaalzaken daarentegen kampten met een lichte omzetdaling. Volgens Joyce van den Bos van Bionext houden deze twee ontwikkelingen verband met elkaar. “Het biologische assortiment van de gewone supermarkten groeit al een aantal jaren zo hard dat biospeciaalzaken dit merken.” De daling van het aantal natuurvoedingszaken – biologische winkels en winkels in reformartikelen – stut deze conclusie. De afgelopen vijf jaar sloten vijftig van deze winkels hun deuren, aldus het CBS; vorig jaar resteerden er nog 398. Volgens Bionext kan van deze winkels ruim de helft worden gerekend tot de biologische winkels annex biosupers; de rest verkoopt vooral gezondheids- en dieetproducten. Van deze ruim 200 biosupers maken er weer 90 deel uit van franchiseketen en marktleider Ekoplaza en nog eens 23 van biosupercoöperatie Odin, de nummer twee. Het gros van de overige winkels is zelfstandig. De vraag blijft of de inhaalslag van reguliere supers de enige verklaring is voor de stagnerende groei van biospeciaalzaken. Deventer, bij de ingang van de Ekoplaza, een doordeweekse middag vlak voor kerst. Peter van der Jagt, een opgewekte zestiger met een trenchcoat en brogues, laadt zijn kleindochter en twee gevulde tassen uit zijn winkelwagen en loopt naar buiten. Van der Jagt, uitgever van beroep, is vaste klant, omdat hij hecht aan ‘eerlijke producten’ en dit bij Ekoplaza ‘doorgaans wel goed zit’, vertelt hij desgevraagd. Een klant doet boodschappen in een plasticvrije winkel van Ekoplaza. In het filiaal in Amsterdam West liggen bijna zevenhonderd verschillende producten zonder plastic in de schappen. Biologische winkels frequenteert Van der Jagt al jaren, vertelt hij. Ook toen hij nog in Amsterdam woonde – hij verhuisde twee jaar geleden naar Deventer. “Eerst kochten we veel bij Marqt. Maar daar zijn we mee gestopt. Het profiel was onduidelijk; lang niet alles wat je daar kon kopen, was biologisch. We zijn toen overgestapt naar de Natuurwinkel. Daar was dit wel helder.” Van der Jagt doet al zijn boodschappen bij Ekoplaza. Voor marketeers reden hem in te delen in de categorie ‘donkergroen’: mensen die, dikwijls uit altruïsme, al hun levensmiddelen kopen bij een biospeciaalzaak, omdat ze zeker willen weten dat wat ze consumeren ‘eerlijk’ – lees: biologisch en duurzaam – is geproduceerd. Deze donkergroene consumenten vormen een select gezelschap: zo’n twee procent van het totaal. Diehards voor wie Marqt niet ver genoeg gaat. “Voor deze mensen is biologisch een manier van leven, zij willen zekerheid,” weet detailhandelsexpert Paul Moers (ex-Albert Heijn, ex-Gall & Gall). Naast donkergroene zijn er ook lichtgroene biofans: mensen die slechts voor een deel – gemiddeld een vijfde – biologische producten kopen en dan voornamelijk bij de reguliere super. Voor deze groep, die volgens marketeers veel groter is, maar waarvan de exacte omvang vooralsnog onduidelijk blijft, zijn gezondheid en dierenwelzijn ook belangrijke motieven om biologische levensmiddelen aan te schaffen. Volgens Moers mikte Marqt zowel op donker- als op lichtgroene mensen. “Ik denk dat ze zich daarin hebben vergist. Praat je over de dagelijkse boodschappen, dan kwam geen van deze twee groepen bij Marqt echt aan haar trekken.” Volgens Moers is er nog een tweede, belangrijke reden waarom Marqt al die jaren verlies heeft geleden: de hoge prijzen, althans de perceptie dat de producten er duur waren – een test van de Consumentenbond vorig jaar wees uit dat de consument bij Ekoplaza en Odin nog meer kwijt was voor een mandje bioproducten dan bij Marqt. Dat dure imago werd door de directie ook nog eens beaamd, meldt de detailhandeldeskundige. Hij refereert aan de uitspraak van Meike Beeren in 2015 dat mensen bij Marqt ‘voor de prijs van een spijkerbroek zalm kunnen kopen’. Moers: “Dat is natuurlijk niet zo handig.” Meike Beeren, medeoprichter van Marqt, zei in 2015 dat mensen er ‘voor de prijs van een spijkerbroek zalm kunnen kopen’. Marqt mag dan deels een verhaal apart zijn, de toenemende concurrentie van de Albert Heijns, Jumbo’s, en inmiddels ook discounters als Lidl en Aldi rechtvaardigen de vraag of biologische supermarkten als Ekoplaza en Odin überhaupt nog wel een toekomst hebben. “Absoluut,” verzekert Joyce van den Bos van Bionext. Volgens haar is het momentum voor biologische producten uitstekend. Zij wijst op de alarmerender berichten over de klimaatverandering, de energietransitie en de daarmee verband houdende plannen van het kabinet – minister van Landbouw Carola Schouten met haar kringlooplandbouw – en de Europese Commissie (Frans Timmermans’ Green Deal met zijn ‘from farm to fork’) om de landbouw te verduurzamen. Voorwaarde daarbij volgens Van den Bos: dat de biosupers zich voldoende blijven onderscheiden. “Ze moeten zich focussen, zorgen dat bio in het DNA zit, op adviesgebied, voor wat betreft de producten en de ingrediënten, maar ook op zaken als verpakkingen en eerlijke prijzen.” Moers is het daar helemaal mee eens. Die meerwaarde moeten biologische winkels volgens hem nog beter gaan uitventen. Ze zouden daarvoor volgens de retailexpert eens een kijkje kunnen nemen bij wijnverkopers. “Die promoten hun producten met hele verhalen. Ze boeken daar veel succes mee,” weet de voormalige directievoorzitter van Gall & Gall. En de relatief hoge prijzen, vormen die geen beletsel? Nee, meent Van den Bos, die zijn volgens haar eerder een conditio sine qua non. “Als je wilt dat een boer minder koeien heeft omdat je daarmee de stikstofproblemen vermindert, is het logisch dat zuivel en vlees duurder worden. De kosten blijven grotendeels gelijk. Veel consumenten begrijpen dat wel, voor hen vormen die prijsverschillen niet zo’n probleem.” Daar kunnen de directeuren van Odin en Ekoplaza, de twee grootste biologische speciaalketens, zich wel in vinden. “De prijs is niet het belangrijkste waarop wij concurreren, wij zitten er anders in,” stelt Merle Koomans van den Dries, bestuursvoorzitter van Odin. “Bij Albert Heijn is een biologisch product gewoon een product, voor ons en onze klanten is het een manier van leven. Waar komt zo’n product vandaan? Hoe ga je met elkaar om? Kunnen telers ervan leven? Ik zeg altijd: als de Keuringsdienst van Waarde een uitzending maakt over een van onze producten, moet het verhaal kloppen.” Een supermarkt met idealen, zo profileert Odin zich. Dat komt onder meer tot uiting in de coöperatiestructuur van de organisatie. Die telt in totaal 23 winkels, maar ook een groothandel, een biodynamische boerderij en een imkerij. 9500 leden heeft de coöperatie inmiddels. Zij legden ieder 100 euro in en zijn daarmee mede-eigenaar. In ruil voor een maandelijkse bijdrage – 16 euro voor een volwassene – krijgen ze 15 tot 20 procent korting op de prijzen in de winkels. Zeker, ook Odin heeft last van de toenemende concurrentie van reguliere supers. Tegelijkertijd is Koomans daar ook weer blij mee. “We hebben lang gewerkt om bio op de kaart te krijgen, dan is het mooi om te zien dat dit voet aan de grond krijgt.” Toch heeft ook Odin volgens de bestuursvoorzitter wel degelijk bestaansrecht. Al was het maar omdat de klimaatverandering en de daarmee gepaard gaande aandacht voor bijvoorbeeld de bosbranden in Brazilië en Australië, maar ook de stikstofcrisis, steeds meer mensen doen beseffen dat een gedragsverandering noodzakelijk is. “Mensen die, net als wij, geloven dat je met elke euro die je aan boodschappen uitgeeft mede bepaalt hoe de wereld eruit gaat zien. Die beseffen dat dit verder gaat dan af en toe een biologische paprika kopen bij Albert Heijn.” ‘Met elke euro die je aan boodschappen uitgeeft bepaal je mede hoe de wereld eruit gaat zien.’ Veghel, het Foodpark, eind december. Een enorme hal met in een van de vier hoeken een markante glazen silo van hout en staal. We waren er zonder het te weten al twee keer aan voorbij gereden – Google Maps herkende het adres niet. Maar de routeplanner is abuis. Deze 32.000 vierkante meter (vijf voetbalvelden) grote ‘doos’ herbergt wel degelijk het nieuwe hoofdkantoor en distributiecentrum van Udea, de grootste biologische groothandel van de Benelux, tevens het moederbedrijf van Ekoplaza. We manoeuvreren onze Kia Picanto de bezoekersparkeerplaats op, pal naast een aantal Tesla’s – auto’s van de directie, horen we later; bijna het gehele managementteam rijdt in een Tesla Model 3. Adel verplicht. Nog maar net binnen reikt een energieke vijftiger – zwart shirt, spijkerbroek, sportschoenen – ons de hand. “Erik Does, welkom.” Does, de algemeen directeur, had ons al zien aankomen. Acht trappen hoger in zijn glazen directiekamer nemen we plaats, nog nahijgend van het traplopen – er is een lift, maar Does prefereert de trap. Iets wat hem weinig moeite kost; Does sport graag en is een fanatiek mountainbiker, leren de fietsshirts aan de wand. Dat komt goed uit. Does en zijn collega’s hebben tropenjaren achter de rug, vertelt hij – eerst de overname van concurrent Natudis, dan de nieuwbouw en de fusie met het Belgische Biofresh, de nodige ‘uitdagingen’ op IT-gebied en vervolgens het maanden durende steekspel rond Marqt. Die laatste overname had van hem nog niet gehoeven, vertelt Does. “ING heeft ons met een aantal aandeelhouders benaderd. Wij hebben toen gezegd: daar zitten we niet op te wachten, kom over een jaar maar eens terug. Maar ze bleven aandringen, dus zijn we toch gaan praten.” Supermarktketen Jumbo gaat het gebruik van plastic verpakkingen voor groente terugdringen. Het bedrijf gaat biologische producten voorzien van een soort tatoeage. Met een laser wordt een etiket op de groenten gebrand zonder dat de smaak, geur of houdbaarheid wordt beïnvloed. Does, samen met zijn compagnon Erik-Jan van den Brink en de Belgische broers Dossche eigenaar van Udea en Biofresh, is desalniettemin blij met de laatste aanwinst. Zonder de expansie waren sommige investeringen onmogelijk geweest, vertelt hij. De directeur doelt onder meer op de nieuwe kassasystemen en het volledig geautomatiseerde, 23 etages hoge automatische krattenmagazijn in het nieuwe distributiecentrum, waar het duurzaamheid is – driedubbel glas, led-verlichting, verwarming door warmte die vrijkomt uit de koelmotoren – wat de klok slaat. Maar groei is geen doel op zichzelf, benadrukt Does, wiens vader Gerard een van de grondleggers is van Udea – hij begon in 1980 in de Maasstraat in Amsterdam zijn eerste natuurvoedingswinkel; dit jaar heeft het bedrijf een gezamenlijke omzet van zo’n 300 miljoen euro. Datzelfde geldt voor de winstgevendheid. Winstoptimalisatie in plaats van -maximalisatie, dat is waar Does naar streeft. Wat dat in de praktijk betekent? “Bij de grote supermarkten verkopen ze ook steeds meer biologische levensmiddelen. Soms met een verhaal, zo van: deze groente komt van boer Klaas van om de hoek. Dat heeft toch iets van greenwashing. Want daarnaast verkopen ze veel vulling in plaats van voeding. Met vulling werk je obesitas in de hand. Dat is een toenemend maatschappelijk probleem. Wij hebben daarom onlangs onze koekschappen met een meter ingekort.” Ook op tal van andere terreinen neemt Udea haar verantwoordelijkheid, benadrukt Does. Het terugdringen van het gebruik van plastic verpakkingen, om maar eens wat te noemen. In Amsterdam had Ekoplaza vanaf juni 2018 een jaar lang een pop-upvestiging zonder (fossiel) plastic. De belangstelling van de media was groot: van CNN tot Al Jazeera, allemaal besteedden ze er aandacht aan. Voor Does vorig jaar tijdens een seminar waar veel mensen van supermarkten aanwezig waren reden voor te stellen om met zijn allen over te stappen op composteerbaar plastic. Zonder succes. “Twee tot drie keer zo duur als fossiel plastic, en dus te duur, luidde de reactie. Waar we het dan over hebben? Neem een brood, dan heb je het over vijf tot zes cent in plaats van één à twee cent.” Groei heeft bovendien ook een keerzijde, weet de directeur. De ideale financier vinden wordt lastiger. Voor het nieuwe distributiecentrum klopte de onderneming bijvoorbeeld tevergeefs aan bij Triodos. “Ze vonden de investering te omvangrijk. Die is uiteindelijk gefinancierd door Rabobank.” Bijna het gehele managementteam van Udea rijdt in een Tesla Model 3. Adel verplicht. En misschien nog wel veel belangrijker: volume gaat vaak hand in hand met anonimiteit. Does: “Kijk maar naar de grootwinkelbedrijven. Die hebben veelal geen rechtstreeks contact meer met de makers van de producten die zij verkopen; ze kijken hen niet meer in de ogen. Dat maakt het niet alleen lastiger om de herkomst en samenstelling te beoordelen, het maakt het voor de inkopers ook gemakkelijker om producenten uit te knijpen. Je ziet toch niet wat de gevolgen zijn. Uitbuiting? Kinderarbeid? De inkoper moet zijn targets halen; alles draait om een zo laag mogelijke prijs. Dat begint al bij de boeren in Nederland. Wie weet nog van welke boer zijn zuivel komt? Wij weten dat wel, we kennen ze, we werken langdurig met ze samen zodat ook zij in staat zijn een goed product te leveren tegen een eerlijke prijs.” Practice what you preach: dat is waar het volgens Does om draait in de biologische en duurzame wereld. Door voorop te lopen draagt de marktleider daar graag aan bij. Dat de gewone supers volgen, juicht hij alleen maar toe. Angst dat zij Udea inhalen, heeft hij niet. “Als ze dat doen met dezelfde missie en visie, juich ik dat uiteraard van harte toe. Maar dat zie ik zo een-twee-drie niet gebeuren.” En hup, daar veert de algemeen directeur de trap weer af. Laat deze ‘biologische’ Harry Piekema maar schuiven. Word lid van HP/De Tijd

The post Heeft de biosuper zijn beste tijd gehad? appeared first on HP/De Tijd.

https://www.hpdetijd.nl/2020-01-27/heeft-de-biosuper-zijn-beste-tijd-gehad/?utm_source=rss&utm_medium=rss&utm_campaign=heeft-de-biosuper-zijn-beste-tijd-gehad

Nieuws: De nieuwe boeken van het najaar 2019 (Tzum)

Een nieuwe herfst een nieuw geluid. Hoogste tijd voor ons overzicht van najaarsaanbiedingen. Zoals elk half jaar onderzoekt Tzum of de consument ook online kan zien wat het literaire najaar te bieden heeft.

AFdH: Suikerbastaard van Jaap Scholten (in samenwerking met Pluim) stond al voor het najaar aangekondigd in 2018. Op de pagina van AFdH is de verschijningsdatum verschoven naar oktober. De abonnees van AFdH weten ook al wat ze in het voorjaar van 2020 kunnen verwachten: nieuw werk van Atte Jongstra en Lammert Voos.

https://www.tzum.info/wp-content/uploads/2019/09/koch-finse-dagen.jpg?x82540

Ambo | Anthos: Finse dagen van Herman Koch moet de klapper worden; het boek verschijnt in januari. Vind me is de opvolger van Noem me bij jouw naam van André Aciman, de schrijver bij wie op de achterflap altijd zo nadrukkelijk vermeld moet worden dat hij ‘met zijn vrouw’ in New York woont. In november komt Nieuwjaar van Juli Zeh op de markt. Lucia van den Brink debuteert met Niemand zoals hij. In de categorie BN’er schrijft een boek: Ellie Lust met Verhalen uit het blauwe boekje.

Angèle:
Rudi Hermans viert zijn 40-jarig schrijversjubileum en staat met twee boeken in de catalogus. Deze maand verschijn De vrucht van de oude dag ‘Een indringend verhaal over een man en de duisterste hoeken van zijn zwarte ziel’. Daar zijn we wel benieuwd naar, een zwarte ziel met duistere hoeken.

https://www.tzum.info/wp-content/uploads/2019/09/Lucas-Zandberg-Keizerlijk-geel.jpg?x82540

De Arbeiderspers: Maarten ’t Hart ligt al in de winkel. Het Privédomein-deel met de dagboeken van Arthur Japin komt in november. Van onze eigen Lucas Zandberg verschijnt in die maand Keizerlijk geel, weer een historische roman na de succesvolle satire De rendementsdenker. De biografie van Benjamin Moser zorgt ervoor dat De Arbeiderspers ook het werk van de gebiografeerde Susan Sontag herdrukt. Meity Völke debuteert als dichteres. Van Joost Zwagerman verschijnen de Verzamelde gedichten.

Aspekt: De najaarscatalogus staat online, alleen is het de catalogus van een jaar terug.

Athenaeum: De klokkenluider van de Notre-Dame van Victor Hugo was al op de markt gebracht na de tragische gebeurtenissen eerder dit jaar. We waren benieuwd welke wervende kop het boek in de catalogus zou krijgen. Deze: ‘Bel de brandweer!’ Van John Steinbeck verschijnt De parel met tekeningen van Charlotte Schrameijer (‘Geld maakt niet gelukkig’). ‘Shitgedichten’ is de aanprijzing die de Perverse verzen van Arthur Rimbaud in de vertaling van Paul Claes meekrijgt.

https://www.tzum.info/wp-content/uploads/2019/09/brouwers-busken.jpg?x82540

Atlas Contact: We wachten natuurlijk allemaal op Cliënt E. Busken, de nieuwe roman van Jeroen Brouwers. In november komt Geestman van A.H.J. Dautzenberg. En nog meer moois in het verschiet: Chalet 152 van Anton Valens. En of dat nog niet genoeg is ook nog een nieuwe dichtbundel van K. Michel. De voor de Booker Prize genomineerde roman Quichot van Salman Rushdie ligt deze maand in vertaling in de boekhandel. En dat is nog maar een greep uit de rijke aanbieding.

het balanseer: Ja, er is weer een catalogus te downloaden. Nieuw werk van Koen Sels, Jess De Gruyter, Marc Kregting, C.C. Krijgelmans, Willy Roggeman en Harry Vaandrager.

https://www.tzum.info/wp-content/uploads/2019/09/Giphart-alle-tijd.jpg?x82540

De Bezige Bij: De uitgeverij viert weer een jubileum en de catalogus is weer ouderwets dik met 128 bladzijden. Kees van Beijnum komt met de roman 23 seconden. Na een boek in eigen beheer over zijn moeder komt Tommy Wieringa in november met een boek over zijn eigen vaderschap. Mijn vaders hand is de titel van een autobiografische roman van Bart Chabot wiens prozawerk een beetje onderschat wordt. Veel oude Bij-werken krijgen in dit jubeljaar een nieuw jasje. Echt nieuw is de dichtbundel Vrolijke verwoesting van een van onze favorieten Delphine Lecompte en het poëziedebuut van Jens Meijen onder de al even gezellige titel Xenomorf. De thema’s passen helemaal bij deze tijd: de verwoesting van de aarde, dictators en bosbranden. Deze maand kunnen we al genieten van De schrijver is een alleenstaande moeder van Hagar Peeters. De nieuwe Giphart moet op punt van verschijnen staan.

Bijleveld: Er verschijnen allemaal heel gewichtige boeken die je herinneren aan je eigen domheid.

Brandt: Brandt viert ook een jubileum: het vijfjarige jubileum. Marcel Rözer schreef zijn debuutroman Het blauwe wonder.

https://www.tzum.info/wp-content/uploads/2019/09/Erik-Nieuwenhuis-niemand.jpg?x82540

Brooklyn: We blijven wachten op die nieuwe roman van Erik Nieuwenhuis, alleen al vanwege de titel.

Bruna: Srillers en chicklit, maar ook de nieuwe John Grisham met Titel nog niet bekend. Omslagbeeld is trouwens ook nog niet bekend, maar in oktober ligt ie in de winkel. David Baldacci heeft toevallig een boek geschreven met dezelfde titel: Titel nog niet bekend.

Cargo: Srillers, srillers, srillers en zowaar een echte roman: Een ander leven van Julien Sandrel.

Conserve: Singel Uitgeverijen heeft de bekende Nederlanders uit het fonds getrokken, maar op de site staat dat Conserve nog wel wat literair strooigoed mag distribueren. Liever geen manuscripten meer sturen.

Cossee: Van paradepaard J.M. Coetzee verschijnt De dood van Jezus. Maar gelukkig ook weer Duitsers: dode zoals E.M. Remarque en levende zoals Maxim Leo.

Douane: Vrachtbrief van Geheimtip Koenraad Goudeseune staat op punt van verschijnen. En gedurfd: onbekende Russen en Tsjechen.

Van Gennep: De catalogus voor het voorjaar van 2018 staat nog steeds als laatste catalogus online staat.

https://www.tzum.info/wp-content/uploads/2019/09/Shantie-Singh-Kier.jpg?x82540

De Geus: De kier is een roman van Shantie Singh gebaseerd op de realiteit en Bakhita van Véronique Olmi is een roman op basis van een waargebeurd verhaal, terwijl Hartenheer van Hannah Krall gebaseerd is op werkelijke gebeurtenissen. Van Anne van Veen verschijnt een roman met autobiografische elementen, interessant want ze is de dochter van Herman. Marc Hamer schreef Hoe je mollen vangt. Autobiografisch.

Gottmer: Boer Boris gaat Sinterklaas vieren zonder zwarte Piet. BN’er Humberto Tan schreef het kinderboek Pirouette in Paramaribo.

De Harmonie: In oktober verschijnt de postume roman van Dirk Ayelt Kooiman: Het gebeurde.

Harper Collins: Verloren vrouw is het eerste boek van Charles den Tex bij zijn nieuwe uitgeverij.

Historische Uitgeverij: De prospectus van 2016/2017 is nog steeds de laatste; het historische record is alweer met een half jaar verlengd. In oktober 2017 is ook voor het laatst een lezing gegeven door een auteur van deze sympathieke uitgeverij die zich niet laat meeslepen door de waan van de digitale dag.

Holland: Muizen, dinosaurussen en een rat.

https://www.tzum.info/wp-content/uploads/2019/09/Nellen-dadels-en-prinsen.jpg?x82540

Hollands Diep: In oktober verschijnt de debuutroman van Frank Nellen: Land van dadels en prinsen. De dood van Europa, de nieuwe doldwaze avonturenroman van Leon de Winter, staat gepland voor januari 2020.

Hoogland & Van Klaveren: Daan Remmerts de Vries maakte Liefde, je kunt me vinden bij de rivier.

Houtekiet: Dertigersdrama bij Elisabeth Vincke in Een man op maat. Stefan van den Bossche schreef een literaire biografie over de Schelde met als titel De Schelde, een literaire biografie.

IJzer: Van De dood van koning Arthur (de vertaling van La mort le roi Artu) tot Charlie Dark van Gaby den Held.

In de Knipscheer: Een indrukwekkende rij publicaties staat gepland voor het najaar. Gedichten, essays, romans en novelles.

Karaat: We gokken zo dat de boel nog een beetje moet worden bijgewerkt.

Karakter: Srillers, srillers, srillers en kookboeken.

Karmijn: ‘U kunt hier onze meest recente catalogus doorbladeren (wij hebben geen najaarscatalogus).’ Ja dat gebeurt soms.

KokBoekencentrum: Nu ook met heel veel van die smerige katholieken.

https://www.tzum.info/wp-content/uploads/2019/09/Jones-de-wetten-van-water.jpg?x82540

Koppernik: H.C. ten Berge heeft onderdak gevonden voor zijn proza en poëzie bij deze uitgeverij. twee werken van Cynan Jones worden uitgebracht. Robert Walser, T.S. Eliot. Geen BN’er.

De Kring: Natuurlijk met de vaste gasten Smeets, Terlouw en Van der Kolk. Het gifgroene omslag van de brochure komt van het omslag van het taalboek van Liesbeth Koenen: Wat je zegt gaat vanzelf.

Lebowski: James Worthy bestaat ook nog steeds en schrijft boeken. De columnist van de lokale krant Het Parool schreef de roman In de buik van de wolf over een succesvolle schrijven en columnist die op het Groningse platteland de confrontatie met zichzelf aan gaat. Van Trouw-columnist Erik Jan Harmens verschijnt een nieuwe dichtbundel. Alles is oké van Ivo Victoria moet, indien ingekocht, ongeveer nu in de winkel liggen.

Leesmagazijn: Je moet altijd diep ademhalen voordat je deze website opent en op zoek gaat naar een folder. Wederom niet gevonden.

Lemniscaat: De tovenaar van Oz nu met plaatjes en Maar eerst ving ik een monster van Tjibbe Veldkamp en Kees de Boer.

Liverse: We hebben het idee dat op deze pagina al jaren dezelfde boeken worden aangekondigd.

Bas Lubberhuizen: Sinds de overname ligt de boel stil. Geen nieuwe aanbieding.

https://www.tzum.info/wp-content/uploads/2019/09/Adalet-Ağaoğlu-Gaan-liggen-om-te-sterven.jpg?x82540

Jurgen Maas: Linoleumkoorts is de titel van het boek van Asis Aynan over zijn rol als docent. Van de Turkse schrijfster Adalet Ağaoğlu komt in november Gaan liggen om te sterven.

Das Mag: De eerste boeken zijn al verschenen, maar als je helemaal naar beneden scrolt op de openingspagina en op de coverloze boeken klikt dan zie je wat er nog komt. Een reisboek van Jelle Brandt Corstius, de nieuwe Thomas Heerma van Voss met een dertigersdrama, een nieuwe Bregje Hofstede met slaapproblemen.

Magonia: Er staan voor dit najaar twee publicaties op de rol: Zeetijd van Jan van Ommen en Alleen de eenzamen van André Platteel.

Marmer: Veel thrillers en de vrouwelijke tegenhanger van Hendrik Groen, geschreven door Hetty Kleinloog.

Menken Kassander & Wigman: We hebben gezocht, maar niets gevonden.

Meulenhoff: Niet een heel druk najaar, maar wel Jens Christian Grøndahl met De storm, een heruitgave van John Fante (altijd goed) en als gedichten gepresenteerde grapjes van Tim Hofman (kassa).

Nijgh & Van Ditmar: Gezondheid! is de nieuwe dichtbundel van Lévi Weemoedt. Dat wordt weer DWDD. Van David Chariandy verschijnt Broer over een multiculturele wijk van Toronto. Voor de rest veel non-fictie en de jaarlijkse Sylvia Witteman.

https://www.tzum.info/wp-content/uploads/2019/09/Een-stralende-toekomst-Rebecca-Makkai.jpg?x82540

Nieuw Amsterdam: Jurriaan van Eerten debuteert met de roman Buiten beeld. In vertaling: Rebecca Makkai met Een stralende toekomst met aanbeveling van Michael Cunningham.

Nobelman: Vier boeken worden verwacht. Als je op de covers klikt kom je soms wonderlijk uit.

Oevers: John Fosse houdt niet van trilogieën: hij schreef een septologie. De eerste twee delen komen uit in één band. Ingewikkeld. Chrétien Breukers heeft zijn dertigste uitgeverij gevonden en laat een roman het licht zien: En in de nacht een riem. Van Sabine van den Berg verschijnt Berichten uit De Biotoop.

Van Oorschot: Het is altijd afwachten of de dode ouders binnen dit fonds de levende zullen overtreffen. Dit najaar lijken de doden te winnen. Bij de doden: Bomans in dundruk. Bij de levenden: een bloemlezing van Charles Simic, vertaald en samengesteld door Wiljan van den Akker.

Palmslag: Onder het kopje verwacht staan veertien boeken aangekondigd.

Passage: Bill Mensema heeft genoeg van trilogieën en begint gelijk aan een romanreeks in tien delen! Van Anjet Daanje verschijnt de roman De herinnerde soldaat over de Eerste Wereldoorlog.

https://www.tzum.info/wp-content/uploads/2019/09/Lorde-Sister-Outsider.jpg?x82540

Pluim: Op de website onder het kopje ‘verwacht’ lezen we dat er een loodzwaar identiteitsvol najaar op ons afdendert met Sister Outsider waarin Audre Lorde ‘seksisme, racisme, leeftijdsdiscriminatie, homofobie en klassenwaan onder de loep neemt’, met Anousha Nzume over ongelijke kansen in het onderwijs, met ‘Thomas werd geboren met een andere naam in een ander lichaam’ van Thomas van der Meer, met Kwame Anthony Appiah die zich afvraagt waarom we ‘op zoek [gaan] naar bevestiging van een enkele identiteit, terwijl we bestaan uit meerdere’. Gelukkig is er altijd Ellen Deckwitz.

Podium: Als het over liefde gaat van Jannah Loontjes ligt al in de winkel. M. is de nogal summiere titel van het eerste deel van een trilogie over Mussolini door de Italiaan Antonio Scurati. Meer dan 800 bladzijden. Roelof Smit komt met de debuutroman Kerst in Essen. Van Enne Koens verschijnt de verhalenbundel Stamina.

Polis: Een graf in de wolken van Willem van Zadelhoff is al uit, een roman die begint in de de Tweede Wereldoorlog. Van de Vlaamse nestor Walter van den Broeck verschijnt Niets voor de familie.

https://www.tzum.info/wp-content/uploads/2019/09/vaderliefde-thomése.jpg?x82540

Prometheus: De eerste Thomése bij deze uitgeverij, Tim Krabbé met een baksteen van 800 bladzijden, een nieuwe Kader Abdolah en natuurlijk weer een Brusselmans. De catalogus is rijk gevuld. BN’er Isa Hoes stelde een bundel troostgedichten samen en de catalogus belooft al tv-optredens. En dan komt ook Arie Storm nog met een roman over zijn alter ego August Voois. Zet de kachel maar aan.

Querido: De gebroeders B. van Steffie van Oord is een historische roman over een misdadige tweeling uit de achttiende eeuw. Een waargebeurd verhaal. Van Bart Moeyaert komt nieuwe poëzie uit, zo te zien in de mooie uitgave waarin ook de vorige bundels zijn verschenen. Tom Hofland is door de Volkskrant uitgeroepen tot het literaire talent van 2018, dus van zijn tweede boek Vele vreemde vormen wordt veel verwacht. Jeroen van Kan heeft een verhalenbundel geschreven, maar zijn er nog tv-programma’s die er aandacht aan zullen besteden?

Querido kinderboeken: Jij en ik en alle andere kinderen is een 500 pagina’s tellende verhalen- en gedichtenbundel van Bart Moeyaert. Charlotte Dumas en Bibi Dumon Tak maakten een paardenboek. Het bamboemeisje is de nieuwe Edward van de Vendel.

Signatuur: In november komt de vertaling van het debuut van Richard Russo op de markt: Mohawk.

Thomas Rap: Ja, ze geven die rommel van Youp van ’t Hek uit, maar dat geeft de uitgeverij wel de middelen om ook Walter Kempowski uit te geven of Leonid Andrejev. Daar wordt dan nooit over getwitterd.

Unieboek/Spectrum: En ook young adult, en ook kinderboeken en ook lifestyle. Kortom, voor elk wat wils.

https://www.tzum.info/wp-content/uploads/2019/09/couperus-van-oude-mensen.jpg?x82540

Uitgeverij kleine Uil: Net uit: De klok van Iris Murdoch in een vertaling van Hella S. Haasse. Onze eigen Ronald Ohlsen komt met het reisboek Uitzicht op de Bosporus – Istanbul en de verhalen. En onze eigen Wiebren Rijkeboer met het tweede deel in de muziekreeks: De psychedelische sixties. Van Corrie Joosten, die in de papieren Tzum publiceerde, verschijnt Ik ben een dame denkt ze. Van onze eigen Jan Glas verschijnt Flarden, de stad geciteerd in woord en beeld. Ook interessant de hertaling door Michelle van Dijk van Van oude mensen, de dingen die voorbijgaan van Louis Couperus.

Vantilt: Els Kloek, de drijvende kracht achter de 1001 vrouwen-boeken geeft een blik achter de schermen in Vrouwen en kinderen eerst. Van Paul Claes verscheen vorige week Wie zei dat? met 500 historisch oneliners. Wie zei bijvoorbeeld: ‘We zitten in een kamerpot en binnenkort in de stront.’ Het goede antwoord is niet Boris Johnson. Benieuwd of Het geel van Marcel Proust door Mieke Bal veel controverse zal veroorzaken.

Verloren: Ook deze uitgeverij viert een jubileum: 40 jaar specialistische boeken voor geschied- en letterkundigen. Wie durft anders Dirck Volckertsz Coornhert (1522-1590): een wondere ijveraar uit te geven (oké Vantilt).

Vleugels: Een hoogstaand literair fonds, maar Vleugels doet niet aan catalogi.

Volt: Nieuwe titels zijn Spitsbergen, Smeltend ijs en Vuurland. Het zal wel weer allemaal over de opwarming van de aarde gaan.

Vrijdag: We vinden één literaire roman, Hawaï 2000 van Heidi Koren en één dichtbundel Tere stengels van Shari Van Goethem.

https://www.tzum.info/wp-content/uploads/2019/09/capek-Hordubal.jpg?x82540

Wereldbibliotheek: Het gewicht van de woorden is de nieuwe Pascal Mercier. De nachttreinliefhebbers moeten wachten tot januari. Eerder verschijnt Hordubal van Karel Čapek, de roman verscheen in 1934 al in het Nederlands dus een nieuwe vertaling was wel op zijn plaats.

Xander: De uitgeverij draait helemaal op Lucinda Riley, maar heel soms vind je ook andersoortige boeken in de catalogus. Van Amélie Nothomb verschijnt Wie liefheeft, wint ‘een literaire parel met een psychologische scherpte die we alleen van Nothomb kunnen verwachten’. Voor de rest niets wat in de buurt komt van iets literairs.

Zimiri press: In oktober verschijnt De ziel in het bloed van Ana Paula Maia.

Peildatum 12 september 2019

Het bericht Nieuws: De nieuwe boeken van het najaar 2019 verscheen eerst op Tzum.

https://www.tzum.info/2019/09/nieuws-de-nieuwe-boeken-van-het-najaar-2019/