Oververhitte houtmarkt is een risico op zich (Elsevier)

Houtprijzen zijn in enkele maanden tijd verdubbeld tot recordhoogtes. In de sector komen alle knelpunten van de coronacrisis samen, schrijft Marijn Jongsma, en dat tegen de achtergrond van een structureel stijgende vraag.

‘De’ houtprijs bestaat niet echt: het hangt af van soort en kwaliteit. Maar alle grafieken laten na het dieptepunt in de eerste helft van 2020 een sterk stijgende lijn zien. Bij houthandelaar PontMeyer spreken ze van het corona-effect.

Consumenten waren tijdens de lockdowns aan huis gekluisterd en hadden tijd en geld over. Met als resultaat een run op houten tuinmeubilair, schuttingen en pergola’s. Maar ook dakkapellen en uitbouwtjes zorgen voor extra vraag.

https://cdn.prod.elseone.nl/uploads/2021/01/Blog-Marijn.jpg

Marijn Jongsma (1969) is economisch redacteur bij EW. Hij blogt wekelijks over financieel- en macro-economische onderwerpen.

Concurrentie met hout als transportmiddel

Hout speelt daarnaast een grote rol in de (internationale) handel. Veel producten worden op houden pallets vervoerd, zodat ze eenvoudig met een vorkheftruck uit een vrachtwagen kunnen worden gehaald. De concurrentie met hout voor de bouw is hevig, zegt de EPV, de branchevereniging voor de Nederlandse emballage- en palletindustrie.

Daar constateren ze dat de bouwsector in de Verenigde Staten (waar relatief veel houten huizen worden gebouwd) inmiddels veel Europees hout opslokt, en daarmee ook een concurrent is geworden voor de palletindustrie.

Lange tijd was dat niet het geval: bouwers hebben een ander deel van de boomstam nodig dan de producenten van pallets. Maar de EPV wijst op een nieuwe techniek, waarmee kleinere houtdelen aan elkaar worden gelijmd tot platen waarmee prefab wanden en vloeren voor huizen kunnen worden gemaakt. Deze platen zijn ook voor Europese bosbouwers en houtzagerijen een lucratieve afzetmarkt. De vraag naar Europees hout kreeg al eerder een zetje door het handelsbeleid van de vorige Amerikaanse president, Donald Trump, die forse importtarieven op Canadees hout invoerde.

Meer vraag, en een aanbod dat achterblijft

Door innovatie (en, ironisch genoeg, een lokale handelsoorlog) wordt de houtmarkt dus nog internationaler, waardoor de schaarste overal voelbaar wordt. De toegenomen vraag valt samen met een beperkt aanbod. Nog steeds kampt de sector met de naweeën van de kredietcrisis, die begon met de crash van de Amerikaanse huizenmarkt. Vorig jaar verlaagden grote zagerijen juist hun capaciteit, omdat ze rekenden op een zware daling van de vraag door de coronacrisis – maar het omgekeerde gebeurde.

Nederland betrekt hout voor de bouw voor het grootste deel uit Scandinavië, de Baltische staten en Rusland. Volgens de Vereniging Van Nederlandse Houthandelaren (VVNH) is de krapte tijdelijk: er groeit in de Europese bossen meer bij dan er wordt geoogst. De bottleneck zit bij transport en verwerking. Het ‘opschalen’ daarvan is echter niet zo eenvoudig: de bouw van een nieuwe houtfabriek duurt al snel twee tot drie jaar.

De ‘letterzetter’ zorgde eerder nog voor overaanbod

De omslag in de bedrijfstak is spectaculair. In 2019 daalden de houtprijzen juist sterk door een keverplaag. De ‘letterzetter’ boort gangen in de schors, waardoor aangetaste bomen uiteindelijk afsterven. Om deze plaag de kop in te drukken, moesten op grote schaal bomen worden gekapt, waardoor er tijdelijk een enorm overaanbod van hout was.

Bosbranden en orkanen hebben vaak hetzelfde prijsdrukkende effect, signaleren ze bij PontMeyer. Omgewaaide bomen gaan naar de zagerij, evenals bomen die worden gekapt om verdere verspreiding van bosbranden te voorkomen. Op langere termijn leiden deze ingrepen juist tot minder aanbod. Herbeplanting kost tijd, en bomen doen er tientallen jaren over om productierijp te zijn.

Hout als icoon van duurzaamheid: pas op voor misbruik

De oorzaak van bovenstaande natuurfenomenen wordt gezocht in de opwarming van de aarde. Grootschalige herbebossing geldt als een van de manieren om broeikasgassen op te slaan en zo de opwarming af te remmen. Hout als grondstof staat daardoor ‘in een positief daglicht’, signaleren ze bij PontMeyer, en op die mogelijk structurele vraagtoename was de productieketen niet voorbereid.

Dat roept weer andere vragen op. Hoe groter de schaarste en hoe hoger de prijzen, hoe groter de kans op (door corruptie mogelijk gemaakte) illegale houtkap aan de randen van Europa en daarbuiten. Hout is in principe een duurzaam product, maar een op hol geslagen vraag leidt onherroepelijk tot misstanden. Laten we daarom alternatieve materialen, ook kunststoffen, niet te snel in de ban doen.

The post Oververhitte houtmarkt is een risico op zich appeared first on EWmagazine.nl.

https://www.ewmagazine.nl/economie/opinie/2021/06/oververhitte-houtmarkt-is-een-risico-op-zich-828199/

Hoe om te gaan met de grote crises van deze tijd (Buitenhof podcast)

Oud-topambtenaar Tjibbe Joustra maakte in zijn lange loopbaan crisis na crisis mee: boze boeren, opstandige vissers, de MKZ-crisis, terrorisme en de Russische tegenwerking bij de MH17-ramp. In zijn boek Crisis en controle blikt hij hierop terug. Hoe ga je om met een crisis? En: hoe krabbel je op als je bent gevallen?
In India lopen de coronabesmettingen in recordtempo op. Hoe breng je deze explosie aan besmettingen onder controle en voorkom je dat deze noodtoestand als een bosbrand over de rest van de wereld verspreidt? Veldepidemioloog en microbioloog Amrish Baidjoe is al jaren betrokken bij het bestrijden van gezondheidscrises in ontwikkelingslanden. In Buitenhof vertelt hij over zijn ervaringen en welke moeizame strijd tegen het virus de wereld nog te wachten staat.
En we komen in Nederland ruim 330.000 woningen tekort. De gemiddelde koopprijs van een huis stijgt elk jaar met enorme sprongen en voor een sociale huurwoning is een wachtlijst van tien jaar heel normaal. Het volgende kabinet moet aan de bak, maar hoe? Maxime Verhagen, voorzitter van Bouwend Nederland en Tweede Kamerlid Henk Nijboer van de PvdA leggen hun plannen op tafel.
De nieuwsfoto is gekozen door fotograaf Ilvy Njiokiktjien.

Presentatie: Pieter Jan Hagens
Eindredactie: Lieke Kwant

https://podcast.npo.nl/file/buitenhof/54125/hoe-om-te-gaan-met-de-grote-crises-van-deze-tijd.mp3

Je baard laten staan is meer dan een trend (het is een crisis) (Vrij Nederland)

Moest er een mantype worden aangewezen dat de huidige cultuur het best verzinnebeeldt, dan is de lumbersexual waarschijnlijk de juiste keuze. De term is in Nederland niet erg bekend, terwijl hij toch al een paar jaar in omloop is. Hij verdient de aandacht, want de lumbersexual (of vernederlandst: lumberseksueel) is diep doorgedrongen in de mainstream. Met zijn baard en zijn tatoeages, zijn geruite flanellen overhemd en zijn bootcut jeans bemant hij straten, cafés en parken. Hij is een bonafide standaard geworden – in elk geval voor mannen boven de vijfentwintig (daaronder overheerst de joggingbroek met sportschoenen als kostuum).

Gaat er geen belletje rinkelen, dan voldoet een blik op het Instagramaccount @lumbersexual, alwaar bebaarde, getatoeëerde, vaak gespierde en soms geheel ontblote mannen poseren. Het liefst in de natuur (bos, beek) en in de nabijheid van een dier (hond, maar gans mag ook). En van cabins, houtvuurtjes, kano’s en vishengels. Dit is een uiterste, natuurlijk, een ideaalplaatje ter inspiratie. Met baard en bierbuik in een werkmansjasje is de vibe ook al goed. Met een barbecue of een boswandeling in boots. Het gaat om het uitdrukken van je identiteit met een aantal lumberseksuele kenmerken, waarvan gezichtshaar het belangrijkste is.

De lumberseksueel moet dan ook worden bezien in het verlengde van de metroseksueel.

De baard kenden we al van de hipster, maar de lumberseksueel is net wat anders. Hij verlegt de hipsterstijl naar een ruigere, stoerdere versie. Zonder echt ruig en stoer te hoeven zijn, het is hoofdzakelijk een verbeelding ervan. De lumberseksueel moet dan ook worden bezien in het verlengde van de metroseksueel, zoals we rond de eeuwwisseling mannen noemden die veel deden aan uiterlijke verzorging. Gladde, haarloze en welriekende mannen die niet bang waren een beetje vrouwelijk over te komen.

De lumberseksueel is een houthakkersversie hiervan (het woord komt van lumberjack, wat houthakker betekent). Hij doet zich mannelijker voor, maar mag op eenzelfde manier met zijn uiterlijk bezig zijn: ‘grooming’ is een van de trefwoorden op @lumbersexual. Er hoort olie in de baard en gel in het haar, uit een alfamannelijk vormgegeven potje. En net als zijn voorganger speelt de lumberseksueel (al dan niet bewust) met genderstereotypen.

Queer look

Dat leverde hem een beschuldiging van culturele toe-eigening op. Journalist Tim Teeman schreef in 2014 dat heteromannen hem zo wel erg deden denken aan de bears en cubs van de homoscene. ‘Eerst kwamen de hetero’s voor de gladde, mooie gay look,’ – de metroman – ‘en nu komen jullie voor onze harige broeders.’ In een interview met de Huffington Post vertelt Teeman dat het ruitenshirt-met-spijkerbroek-tenue al decennia een manier is voor mannen om te seinen dat ze homo zijn. Daardoor wist Teeman andere homo’s te herkennen toen hij in de jaren tachtig net uit de kast was gekomen.

Maar de queer look die Teeman beschrijft was zelf natuurlijk ook een speelse toe-eigening van een hypermannelijk uniform. Dat uniform is terug te leiden tot Paul Bunyan, een geliefde houthakkende reus uit de Amerikaanse folklore. Google het maar eens: op afbeeldingen draagt Bunyan standaard een ruitenhemd, een spijkerbroek en een dikke baard. (En in veel gevallen zelfs een beaniemuts. Hoe 21ste-eeuws kun je het hebben?)

Ook dat is typisch iets van deze tijd: het romantiseren en toe-eigenen van primitief leven.

Bunyan representeert voor Amerikanen het ouderwetse houthakkersleven. Het is makkelijk je daarbij allerlei romantische voorstellingen te maken, maar de vroegere houthakkers waren geenszins te benijden. Ze bevonden zich ‘op de bodem van de kapitalistische economie,’ schrijft historicus Willa Brown in The Atlantic. Het was hard werken voor weinig geld en zonder perspectief. De houthakkers hadden, in tegenstelling tot de lumberseksueel, weinig op met de natuur: die was voor hen levensgevaarlijk, met omvallende bomen en bosbranden. Ze waren er doodsbang voor.

Ook dat is typisch iets van deze tijd: het romantiseren en toe-eigenen van primitief leven. We dromen van rondtrekken in een busje (#VanLife), het bewonen van hutjes en yurts en tiny houses. Een paar jaar terug was het onder rijkelui in Silicon Valley een trend om ongefilterd water drinken.

Mannelijkheidscrisis

Het opmerkelijke aan de lumberseksueel is zijn volharding, vooral wat de baarden betreft. Gewoonlijk nemen de early adopters een nieuwe afslag zodra hun trend mainstream wordt. Voor de baard zou dat rond 2013 moeten zijn geweest. Toen constateerde het voorwaartse magazine Fantastic Man dat de baard de ‘one-size-fits-all mask of choice voor alle mannen boven de achttien’ was geworden. Tijd om te scheren, dus. ‘It is time for the new!’

Sindsdien is de baard nog veel verder genormaliseerd − zelfs Willem-Alexander heeft er een laten staan, en nóg is niemand geneigd hem af te scheren. De lumberseksuele behoefte zit blijkbaar diep.

Het is ook geen trend meer te noemen, eerder een toestand van de moderne man. Waarom die nu heerst? Historicus Willa Brown ziet het antwoord in ‘de mannelijkheidscrisis’. Toen de houthakkersmythe werd uitgevonden, een dikke eeuw geleden, heerste net als nu de gedachte dat de man in crisis was. Destijds had men het over neurasthenie, een soort mannelijke vorm van hysterie.

Metro werd ons teveel, we keren terug tot lumber – van gehaaste stad naar troostrijke natuur.

Waar vrouwen werd geadviseerd uit te rusten, moesten mannen hun vitale krachten terugvinden in de wijde natuur. Nu zit de crisis in de afschaffing van de traditionele mannenrol, als kostwinner en gezinshoofd. ‘Het is erg toepasselijk dat overwegend witte, jonge, stedelijke middenklasse mannen een symbool oppikken dat ooit is uitgevonden door mannen zoals zijzelf,’ schrijft Brown.

Buitenbehoefte

Maar volgens mij zitten er nog andere, sterkere gevoelens achter, die juist dit coronajaar zijn uitvergroot. Zoals ons snakken naar natuur. De plaatjes op @lumbersexual van hutjes in de sneeuw en blote billen in koud natuurwater drukken een verlangen uit dat al vóór de pandemie wijdverspreid was. Vorig jaar is eens te meer duidelijk geworden hoe onwenselijk dicht we op elkaar zitten, en na maanden opsluiting willen we weg van de schermen die alomtegenwoordig zijn. Naar buiten.

Vanzelfsprekend is dat verlangen niet aan mannen voorbehouden. Vrouwen geven uitdrukking aan lumbergevoelens met kabeltruien en hippe outdoorwear, of gewoon met het Bunyan-uniform in een kleinere maat. De buitenbehoefte is ook merkbaar aan de interieurs die we vullen met planten, dierenvellen en ruwe houten meubels. De lumberseksueel lijkt me eerder een reactie op het stedelijke dan op het feminiene aspect van de metroseksueel. Metro werd ons teveel, we keren terug tot lumber – van gehaaste stad naar troostrijke natuur. Op een gecontroleerde en verzorgde manier, dat wel.

Altijd op de hoogte blijven van de beste verhalen? Schrijf je in op onze nieuwsbrief.

Meld je aan en ontvang de beste verhalen van Vrij Nederland in je mailbox.

Oeps! Voer een geldig e-mailadres in.
Op onze nieuwsbrieven is ons cookiestatement van toepassing.
Timmerhout

Het thuiswerken maakt deze voorkeur des te logischer. De opkomst van de lumberseksueel wordt wel gelinkt aan de kredietcrisis van 2008, waarna veel jonge mensen zonder werk kwamen te zitten, of met een ‘nieuwgevonden professionele vrijheid’ (ze werden zzp’er). Met meer thuiswerkende mensen werd het dragen van informele, outdoorsy kleding gangbaarder. Het wakkerde ook de hedendaagse zoektocht naar authenticiteit aan. Naar iets wat echt voelt in deze onbegrijpelijke geglobaliseerde wereld vol bullshit jobs. Iets als timmerhout, dat je kan aanraken, bewerken, in bouwsel of brandstof kan omzetten.

De authenticiteit van de lumberseksueel zelf is natuurlijk twijfelachtig. (‘Je wilt toch niet dat een man speelt dat hij ruig is, wanneer hij dat niet echt is,’ zegt Tim Teeman. ‘Dat is wel het minst sexy dat een gozer kan doen.’) Maar het verlangen lijkt me onvervalst, en vast niet slecht voor de wereld.

Het bericht Je baard laten staan is meer dan een trend (het is een crisis) verscheen eerst op Vrij Nederland.

https://www.vn.nl/baard-lumbersexual/

Onze favoriete foto’s van het apocalyptische jaar 2020 (Motherboard Vice)

Overstromingen, (bos)branden en natuurlijk een pandemie – stuk voor stuk kenmerken ze het jaar 2020. Het was een jaar waarin de rampen en tragedies zich bleven opstapelen, een jaar waarin het vaak voelde alsof de wereld dystopisch ten onder ging. En nu is het voorbij. Het begin van het nieuwe decennium is in meerdere opzichten een cruciaal historisch moment.

2021 is al begonnen (en direct historisch van start gegaan), maar het is de moeite waard om even stil te staan bij het meest turbulente jaar uit de recente geschiedenis. 

Australië was een van de eerste landen waar het officieel 2020 werd. Het begon direct al vreselijk: een van de grootste bosbranden in de geschiedenis van de aarde raasde door het land en de rook die daarbij vrijkwam, overschaduwde het naburige Nieuw-Zeeland. Daarna begon het rampjaar 2020 voor Indonesië. De hoofdstad Jakarta kampte tijdens oud en nieuw met verwoestende overstromingen, waarbij ten minste 66 mensen omkwamen en zo’n 60.000 mensen hun huis verloren.

Achteraf gezien is makkelijk om deze Bijbelse rampen te interpreteren als de eerste onheilspellende tekenen van een jaar dat getekend zou worden door tragedies. Maar de kiem van de meest verwoestende ramp van 2020 was al eerder gelegd. 

Eind december 2019 waren in de Chinese stad Wuhan al minstens 27 mensen gediagnosticeerd met een nieuw coronavirus, dat in de twaalf maanden erna elk land ter wereld zou overspoelen, meer dan 90 miljoen mensen zou besmetten en meer dan 1,9 miljoen mensen zou doden. Overal ter wereld gingen de grenzen dicht, mochten vliegtuigen niet meer opstijgen en sloten mensen zich thuis op, wat tot bizarre beelden van lege straten leidde. De wereld verstilde; het was zelfs nog nooit zo stil op aarde sinds we ons geluidsniveau meten.

Die griezelige stilte werd doorbroken door het geluid van collectieve actie. Miljoenen mensen van over de hele wereld gingen de straat op om zich uit te spreken tegen politiegeweld, racisme en oprukkend autoritarisme. 2020 was ontegenzeggelijk het jaar van Covid-19, maar door de Black Lives Matter-beweging en de pro-democratische demonstraties in Hongkong was het ook het jaar van protest en geweld als tegenreactie.

Veel van deze kwesties spelen nog steeds en zullen dat tot ver in 2021 blijven doen. De puinzooi nog niet voorbij, maar 2020 gelukkig wel. Daarom verzamelden we wat van de meest schokkende, surrealistische en hartverscheurende foto’s uit de regio Azië-Pacific om het dystopische jaar 2020 samen te vatten. Opdat we niet vergeten.

https://video-images.vice.com/_uncategorized/1608173823420-brook-mitchell-getty-images.jpeg

Een paard op het land van Claire en Laurence Cowie. Het stel bleef achter om hun huis tegen de bosbranden te beschermen. Ze verloren een schuur, maar wisten het paard ternauwernood te redden. Geschoten op 1 februari 2020 in Canberra in Australië. Foto door Brook Mitchell/Getty Images

https://video-images.vice.com/_uncategorized/1608173838709-ed-wray-getty-images.jpeg

Een man waadt op 2 januari 2020 door zijn overstroomde buurt in Jakarta in Indonesië. Foto door Ed Wray/Getty Images

https://video-images.vice.com/_uncategorized/1608173902995-ezra-acayan-getty-images.jpeg

Een ambtenaar wordt met ontsmettingsmiddel bespoten voordat ze haar werkplek mag betreden, om de verspreiding van COVID-19 tegen te gaan. Geschoten op 19 maart 2020 in Pasig in de Filipijnen. Foto door Ezra Acayan/Getty Images

https://video-images.vice.com/_uncategorized/1608173944864-getty-images.jpeg

Werknemers van de autofabriek van Dongfeng Fengshen lunchen op 2 meter afstand van elkaar. Geschoten op 24 maart 2020 in Wuhan in China. Foto door Getty Images

https://video-images.vice.com/_uncategorized/1608173995266-anthony-kwan-getty-images.jpeg

Pro-democratische demonstranten in gevecht met de oproerpolitie. Geschoten op 27 mei 2020 in Causeway Bay, een wijk in Hongkong. Foto door Anthony Kwan/Getty Images

https://video-images.vice.com/_uncategorized/1608174350756-gettyimages-1214531222.jpeg

Tijdens de afstudeerceremonie van een school in Taguig in de Filipijnen waren de gezichten van afstuderende studenten op een tablet te zien. Zo’n 179 studenten werden op de ceremonie, die online werd gestreamd, vertegenwoordigd door robots, aangezien massabijeenkomsten in het land verboden waren om de verspreiding van het coronavirus tegen te gaan. Geschoten op 22 mei 2020. Foto door Ezra Acayan/Getty Images

https://video-images.vice.com/_uncategorized/1608174377428-gettyimages-1227136811.jpeg

In Seoul werd trackingtechnologie gebruikt om mensen op te sporen die geen mondkapje droegen. SK Telecom ontwikkelde een autonome robot om desinfectie- en monitoringstaken uit te voeren, om de verspreiding van het coronavirus tegen te gaan. De robot controleerde ook de lichaamstemperatuur van mensen. Als je geen mondkapje droeg en er niet te veel mensen in de buurt waren, vroeg de robot je of je er eentje wilde opzetten. Geschoten op 26 mei 2020. Foto door Chung Sung-Jun/Getty Images

https://video-images.vice.com/_uncategorized/1608174028141-asanka-ratnayake-getty-images.jpeg

Een vrouw kijkt uit het raam van haar sociale huurwoning in Melbourne in Australië. Nadat er veel bewoners positief getest werden op het coronavirus, moesten negen sociale huurflats in verplichte lockdown om de verspreiding van het coronavirus in Melbourne tegen te gaan. Geschoten op 5 juli 2020. Foto door Asanka Ratnayake/Getty Images

https://video-images.vice.com/_uncategorized/1608174092692-lauren-decicca-getty-images.jpeg

Thaise kleuters dragen mondkapjes in afgeschermde speelruimtes in de Wat Khlong Toey-school in Bangkok in Thailand. Geschoten op 10 augustus 2020. Foto door Lauren Decicca/Getty Images

https://video-images.vice.com/_uncategorized/1608174145917-hindustan-times-getty-images.jpeg

Medisch personeel en familieleden leggen het lichaam van een COVID-19-slachtoffer op een brandstapel in het Nigambodh Ghat-crematorium in New Delhi in India. Geschoten op 20 november 2020. Foto door Biplov Bhuyan/Hindustan Times via Getty Images

https://video-images.vice.com/_uncategorized/1608174412076-chung-sun-yun-getty-images.jpeg

Een medewerker in beschermende kleding spuit een desinfecterend middel rond in een theater in Seoul in Zuid-Korea. Geschoten op 21 juli 2020. Foto door Chung Sung-Jun/Getty Images

https://video-images.vice.com/_uncategorized/1608173855057-phil-walter-getty-images.jpeg

Een vliegtuig raast door de oranje hemel boven Manukau City in Nieuw-Zeeland. De rook kwam van Australië, waar honderden bosbranden door New South Wales, Victoria en Zuid-Australië woedden. Het Australische leger werd ingeschakeld om te helpen met blussen en reddingsacties. Geschoten op 5 januari 2020. Foto door Phil Walter/Getty Images

Dit artikel verscheen oorspronkelijk bij VICE Australië

Volg VICE België en VICE Nederland ook op Instagram

https://www.vice.com/nl/article/qjpzdv/onze-favoriete-fotos-van-het-apocalyptische-jaar-2020

GGD-directeur gelooft niet in vaccinatiedwang: ‘Medici en de overheid moeten vertrouwen wekken’ (Omroep Brabant)

Ellis Jeurissen ziet in het coronavaccin dé stip op de horizon om ‘vrij’ te zijn. Tegelijkertijd maakt de directeur van GGD Brabant-Zuidoost zich zorgen om polarisatie: “Wat gaat het met een samenleving doen als je privileges krijgt als je bent ingeënt?”

Het is juni 2021. Na een jaar zonder Groots met een zachte G van Guus Meeuwis, is het tijd om dubbel zo hard het Philips Stadion uit haar voegen te laten barsten. Wie naar binnen mag, is afhankelijk van wie ingeënt is tegen het coronavirus. GGD-directeur Ellis Jeurissen in Brabant-Zuidoost vreest voor dit scenario in dit door haar aangehaalde fictieve voorbeeld.

“Stel, je krijgt zo’n maatschappij: dat het vaccinatieboekje bepaalt waar je naartoe mag. Daar ben ik angstig voor: wat gaat het met een samenleving doen als je privileges krijgt als je bent ingeënt? Daar vind ik moreel wat van.”

Jeurissen, nu drie jaar directeur, vertelt digitaal via Teams over de stand van zaken bij ‘haar’ GGD. Over 24/7 ‘aan’ staan, de complexiteit van corona en het veelbesproken vaccin. Om daarmee te beginnen: volgens haar zijn GGD’s dé organisaties die Nederland moeten inenten. Althans: degenen die willen. Veel Nederlanders zijn sceptisch over het coronavaccin.

Snapt u dat mensen twijfelen over het vaccin?
Ik denk in maart corona te hebben gehad en ik hoop echt nooit meer zo ziek te worden. Dus ik sta vooraan zo gauw ik aan de beurt ben, ook omdat ik niet weet of ik nu immuun ben. Daarnaast kan ik niet tegen vaccineren zijn als Directeur Publieke Gezondheid. We vergeten weleens: mazelen is een dodelijke ziekte voor kinderen. Maar we zijn nu zo rijk dat er eigenlijk niemand meer aan dood hoeft te gaan, omdat we dit goed geregeld hebben. Hoe minder mensen zich vaccineren, hoe minder effectief dat is om groepsimmuniteit te krijgen.

Maar ik snap wel dat het echt een vraagstuk is. Toen mijn dochter 13 werd, heb ik me heel erg verdiept in de vaccinatie tegen baarmoederhalskanker. Ik dacht: wat ga ik nou doen? Er was veel twijfel over de betrouwbaarheid ervan. Ik merk dat dit nu ook weer opspeelt. Het is heel gemakkelijk om als Directeur Publieke Gezondheid te zeggen: dat gaan we doen. Ieder moet daar zelf over nadenken.

Er wordt gesproken over indirecte dwang om mensen te laten vaccineren. Wat vindt u daarvan?
Het is en blijft een persoonlijke afweging die je voor jezelf en je kinderen maakt. Dat past ook wel bij hoe ik denk over vrijheid die je in dit land hebt. Ik geloof niet in een verplichting. Het vaccin kan op die manier polarisatie in de hand werken.

Misschien duurt het nog een jaar voordat het vertrouwen groeit en dat meer mensen die stap zetten. Later die keuze maken mag, maar het betekent wel iets voor de virusbestrijding en de immuniteit. Als straks vijftig procent is ingeënt, dan hebben we er niets aan.

Wat is er nodig hen over de streep te trekken?
Medici en de overheid moeten vertrouwen wekken. We zullen heel goed in lekentaal moeten uitleggen welke stappen er zijn gezet, waardoor we zeker zijn dat het betrouwbaar is en het op de markt komt. Je moet er eerlijk over zijn. Al ga je sommigen nooit overtuigen.

Voor het zover is, gaat er eerst nog een poos overheen. We zitten in de tweede golf. Hoe gaat het met u en GGD Brabant-Zuidoost?
Het houdt niet op, het is hartstikke druk. We hebben nu als het ware twee GGD’s: de ‘gewone’ GGD en een soort corona-GGD. Dat is een parallelle organisatie.

Het wordt steeds complexer, omdat het volume enorm toeneemt. We openen binnenkort een XL-coronateststraat, waar meer tests gedaan worden dan we nu in alle teststraten in ons gebied doen. Gisteren hebben we met mijn twee coronamanagers staan glunderen: dat ons ook dat lukt. Ook al rekt het onze organisatie enorm uit. We kunnen iedereen testen en binnen 24 uur de uitslag geven. Daarnaast zitten we middenin de overname van jeugdgezondheidszorg en reorganiseren we. Ik sta ervan te kijken wat deze organisatie aankan. Dat geeft ook rust.

Hiervoor was u politiechef in Oost-Brabant. Wat is het grootste verschil met de GGD?
De politiewereld bestaat eigenlijk uit twee hoofdprocessen: handhaven en opsporen. De GGD er meer: seksuele gezondheid, toezicht kinderopvang, jeugdgezondheidszorg, infectieziekten, ambulancezorg. Wat het ook complexer maakt, is dat de GGD een bestuur heeft van 21 zorgwethouders. Het is een gemeenschappelijke regeling en dat maakt dat het op- en afschalen bij GGD’s trager gaat. In de zorgkolom gaat het meer om samenwerken en coördineren.

De politie is juist een command & control-gerichte, nationale organisatie. Dat was duidelijk te zien na de tramaanslag in Utrecht. Ik reed toen over de snelweg en op álle op- en afritten stond een politieauto. Dat is mogelijk door te nationaliseren.

Wat kan de GGD daar van leren?
Infectieziektebestrijding moet meer uitgewerkt worden naar zo’n command & control-structuur. Dat zullen we nationaler moeten oppakken. Normaal gesproken moeten GGD’s alleen maar bezuinigen. Nu zitten we in een unieke situatie: wat we ook doen, we krijgen het vergoed. Zo bouwen we een paviljoen in de XL-teststraat in Eindhoven. Dat kost een paar ton en het wordt gewoon betaald.

Laatst was het een weekje rustiger in onze teststraat. Dan vraagt iedereen: zoveel mensen in de teststraat hoef je toch niet te laten werken? Dat vond ik zo’n gekke vraag. De brandweer is ook zo georganiseerd. Niemand moppert op de brandweer die ook betaald wordt als er geen brand is. Dit virus moet je ook zien als een brand, een veenbrand waar wij voor aan de lat staan.

Daarover gesproken, de testcapaciteit: minder mensen lieten zich vorige week testen. Goed nieuws?
Dat weten we niet. Inspelen op het gedrag van mensen is lastig. Zo steeg de testvraag in de zomer eerder dan verwacht. Maar als je kijkt naar het reguliere snotter- en griepseizoen, dan is november normaal ook een dalende maand. Pas halverwege december krijgen mensen normaal gesproken weer klachten. Het is een valkuil om te denken dat een afname aan tests positief is.

Tot slot: een vooruitblik. Waar staan we over een jaar?
Ik hoop dat sommige dingen blijven. We rijden nu veel minder kilometers met z'n allen. Thuiswerken moeten we blijven stimuleren. Verder hoop ik dat we steeds minder ziek worden van Covid als het zich muteert. Ik zie het zo voor me, dat als je over een jaar corona hebt, je gewoon naar de apotheek kunt gaan en een testje haalt, je dan zelf kan testen, een paar dagen thuis blijft als je het hebt en een paracetamol neemt. Ik hoop dat het ‘normaal’ wordt en dat we er ook zo mee om kunnen gaan.

LEES OOK:

Ziekenhuisdirecteur in crisistijd: 'corona heeft iets van een mindfuck in zich'

'Er is een periode van voor en na corona, zoals mijn ouders spraken over voor en na de oorlog'

https://www.omroepbrabant.nl/nieuws/3296723/ggd-directeur-gelooft-niet-in-vaccinatiedwang-medici-en-de-overheid-moeten-vertrouwen-wekken