Klimaatverandering maakte extreme hittegolf in India & Pakistan 30 keer waarschijnlijker (Klimaatverandering blog)

Gastblog van Carolina Pereira Marghidan

Sinds begin maart hebben meer dan een miljard mensen in India en Pakistan te maken gehad met een extreme hittegolf. In India was dit de warmste maart ooit gemeten; in Pakistan de warmste maart in 61 jaar en daar werden meerdere all-time records gemeten. Temperaturen in maart en april kwamen op veel dagen boven de 45 °C uit en liepen zelfs op tot de 51 °C. Ook was het ontzettend droog, in maart er viel in India 71% en in Pakistan 62% minder regen dan normaal. Hoewel India en Pakistan regelmatig hoge temperaturen ervaren voorafgaand aan het moessonseizoen, kwam deze hittegolf ongewoon vroeg, strekte zich uit over een enorm oppervlak (bijna 70% van India en 30% van Pakistan), en duurde extreem lang (nog steeds bezig in sommige delen) – wat zorgde voor verreikende en ingewikkelde maatschappelijke effecten.

Door klimaatverandering nam de kans op deze hittegolf toe met een factor 30, volgens een nieuwe attributiestudie van het World Weather Attribution (WWA) initiatief, waar het KNMI onderdeel van is. Daarnaast zou een dergelijke hittegolf ongeveer 1 °C koeler geweest zijn in een pre-industrieel klimaat. De klimaatwetenschappers hebben beschikbare data vergeleken met 20 klimaatmodellen met temperatuurgegevens van de afgelopen decennia. Resultaten laten zien dat bij een wereldgemiddelde opwarming van +2 °C, hittegolven zoals deze 2 tot 20 keer waarschijnlijker, en 0.5 tot 1.5 °C heter zullen zijn vergeleken met 2022. Dat betekent dat bij een opwarming van +2 °C, de kans van deze hittegolf (nu geschat op eens in de honderd jaar) stijgt naar een kans van eens in de 5 tot 50 jaar. Deze resultaten zijn waarschijnlijk conservatief omdat temperatuurdata maar beschikbaar zijn voor een relatief korte periode. De meeste data komen van KNMI Climate Explorer.

Complexe gevolgen en samengestelde risico’s
De extreme hittegolf die over India en Pakistan strekte raakte vele verschillende sectoren van de maatschappij. De visualisatie in Figuur 1 laat al deze relaties zien en geeft ook weer dat de effecten van een hittegolf ingewikkeld en onderling verbonden met elkaar kunnen zijn, waardoor de volledige omvang moeilijk te bevatten is.

Figuur 1. Conceptueel diagram van de complexe interacties en gevolgen van de hittegolf in India & Pakistan, 2022 (Bron: Figuur 9 van WWA, 2022, door Carolina Pereira Marghidan)


Er zijn in totaal minstens 90 hitte-gerelateerde sterfgevallen gemeld, maar de daadwerkelijke cijfers zullen ongetwijfeld vele malen hoger liggen. Dat komt door de vertraging tussen de gebeurtenis en het moment waarop sterftecijfers beschikbaar zijn, die vervolgens moeten worden vergeleken met de verwachte sterfte voor die periode van het jaar (zonder hittegolf). Daarnaast leidde deze hittegolf tot overbelaste ziekenhuizen, inkomensverlies, verminderde werkuren, gemiste schooldagen, bosbranden en overstromingen door smeltende gletsjers. De vraag naar stroom nam aanzienlijk toe (o.a. door gebruik van airconditioning), waardoor er grote elektriciteitstekorten ontstonden – India’s grootste elektriciteitstekort in 60 jaar. Dit zorgde er bijvoorbeeld voor dat ziekenhuizen en bewoners op kritische momenten beperkt gebruik konden maken van koelsystemen. De hitte verwoestte ook grote hoeveelheden van de tarwe-oogsten (geschat op 10-35% vermindering in gewasopbrengsten), wat ervoor zorgde dat India geen graan meer kon exporteren maar dit nodig had voor zichzelf – precies op het moment dat de mondiale tarwemarkt onder druk staat door de Russische invasie in Oekraïne. De volledige omvang van de gevolgen van deze hittegolf zullen pas in de komende maanden beter worden begrepen.

Het is niet alleen de hitte; ook blootstelling en kwetsbaarheid spelen een rol
De risico’s en effecten van een hittegolf zijn niet alleen het gevolg van een bepaalde hoge temperatuur. Ook de blootstelling aan die extreme hitte en de kwetsbaarheid van mensen en systemen (en al het andere wat risico loopt, bijvoorbeeld dieren, infrastructuur) spelen hierbij een belangrijke rol.

Tijdens deze hittegolf was de blootstelling enorm groot: India en Pakistan zijn bij elkaar ongeveer 100 keer het oppervlak van Nederland. Bovendien bevat de metropool Delhi in India al bijna 2 keer zo veel mensen als heel Nederland (maar liefst 32 miljoen). Daarnaast zijn kwetsbare groepen onevenredig benadeeld. Dit zijn mensen die minder vermogen hebben om met hitte om te gaan (bijvoorbeeld door makkelijk toegang te hebben tot koele ruimtes, schaduw, en water). Dit zijn onder andere dagloners zoals straatverkopers, constructie- en landbouwarbeiders, riksja-chauffeurs, huishoudens met een laag inkomen en daklozen. Fysiologische factoren spelen ook een rol in kwetsbaarheid: ouderen, jonge kinderen en mensen met chronische of psychische aandoeningen lopen meer risico.

Als ik het over kwetsbare groepen heb, klinkt het misschien alsof ik het heb over een soort kleine minderheid van mensen. Maar eigenlijk gaat dit over een héle grote groep mensen. Wereldwijd wordt de groep die zeer kwetsbaar is voor klimaatverandering geschat op ongeveer 3.3 – 3.6 miljard mensen, oftewel bijna de helft van de wereldbevolking. In India en Pakistan werkt 80% en 71% respectievelijk in de informele economie, en ongeveer de helft van de arbeiders in India werkt buiten. Deze mensen hebben vaak geen andere keuze dan te werken in de ondraaglijke hitte. Daarbovenop zijn dit vaak dezelfde groepen mensen die ook door de Coronapandemie onevenredig benadeeld zijn.

Warmte-gelijkheid (ofwel “heat equity”) verwijst naar het recht op een thermisch-veilige binnen- en buitenomgeving. Verschillen in blootstelling en kwetsbaarheid zorgen ervoor dat sommige mensen zoals dagloners en boeren, verhoogde nadelige effecten ervaren vergeleken met anderen in dezelfde regio. Het is daarom belangrijk om beleid en praktijken te ontwikkelen om het risico van hitte te verminderen, die gefocust zijn op de ongelijke verdeling van hitte risico’s over groepen in dezelfde gemeenschap of stad.

Figuur 2. Een Edhi-vrijwilliger giet water op een voetganger langs een straat in Karachi, Pakistan op 16 mei 2022. (Foto door Rizwan Tabassum/AFP via Getty Images) (Voor meer foto’s: de hittegolf in foto’s)

Attributiestudies: een snel groeiende tak in de klimaatwetenschap
De WWA bestaat uit een internationale groep klimaatwetenschappers. De samenwerking binnen deze groep is absoluut essentieel voor het uitvoeren van dergelijke snelle attributie studies. Tijdens zo’n snelle studie delen we data, simulaties, media berichten, wetenschappelijke artikelen, en ideeën met elkaar. We lezen meerdere keren over elkaars werk, zodat potentiële onjuistheden worden gesignaleerd. Daarnaast delen we veel perspectieven en beslissen we over de belangrijkste conclusies van de studie.

Door gebruik te maken van peer-reviewed methoden, proberen we op een systematische en herleidbare manier de vraag te beantwoorden: was deze recente, impactvolle ramp beïnvloed door klimaatverandering? Zo ja, hoe groot was de rol van klimaatverandering in het versterken van de waarschijnlijkheid of intensiteit van de extreme weersomstandigheid? (Dat de resultaten zo snel beschikbaar worden gesteld (binnen enkele weken na zo’n ramp) is erg van belang. Dat is nuttig voor het publiek en overheden om klimaatextremen en risico’s beter te begrijpen en vervolgens weloverwogen keuzes te maken over klimaatplannen en strategieën, wanneer de ramp nog relevant en onder de aandacht is (Zie ook eerdere blogposts over de hittgolf in Europa van 2019 en die van Noord-Amerika van 2021, en over attributiestudies in het algemeen).

Kunnen we ons (beter) voorbereiden op extreme hitte?
Hitte-actieplannen worden steeds vaker opgezet in landen en steden wereldwijd, vaak als gevolg van een impactvolle hittegolf in een bepaald gebied (zoals veel Europese landen deden na de dodelijke hittegolf in 2003). Dit zijn belangrijke en effectieve plannen die verschillende korte- en lange-termijn acties vastleggen om de risico’s van hittegolven te verminderen. De stad Ahmedabad in India was de eerste stad in India die zo’n plan heeft opgezet in 2013, dat geschat wordt jaarlijks 1,190 hitte-gerelateerde sterfgevallen te vermijden. Inmiddels hebben 130 steden in India en Pakistan vergelijkbare hitteplannen ontwikkeld.

Desalniettemin is het zorgwekkend dat hitte en de gevolgen ervan nog steeds nauwelijks onderzocht en/of gerapporteerd worden in lage- en midden-inkomenslanden. Zonder zulke basisinformatie is het erg moeilijk om de kenmerken en omvang van een hittegolf in lokale context te begrijpen, en dus om passende maatregelen te nemen. We weten dat hittegolven wereldwijd extremer worden en steeds vaker voorkomen, en dat die zullen leiden tot menselijk lijden en economische schade. Hoe langer we doorgaan met het uitstoten van broeikasgassen, hoe moeilijker het zal zijn, én hoe meer geld het zal kosten om ons aan te passen.Wie zullen deze verliezen lijden? Hoeveel adaptatie is mogelijk? Hoe ambitieus willen we zijn in het beperken van mondiale opwarming?

Carolina is een MSc student aan de faculteit Geo-Information Science and Earth Observation (ITC), Universiteit van Twente en co-auteur van WWA studie (V&E Sectie).

https://klimaatveranda.nl/2022/06/01/klimaatverandering-maakte-extreme-hittegolf-in-india-pakistan-30-keer-waarschijnlijker/

Wekdienst 18/4: Drukte verwacht bij woonboulevards • Protest op het Museumplein (NOS journaal)

Goedemorgen! Het is Tweede Paasdag, dus wordt er grote drukte verwacht bij woonboulevards en toeristische attracties. En op het Museumplein in Amsterdam wordt gedemonstreerd tegen het kabinetsbeleid.

Eerst het weer: Vandaag is het wederom zonnig lenteweer. De temperatuur komt uit op 16 graden in het Waddengebied en 18 tot 20 graden elders. De zuidoostenwind waait zwak tot matig, kracht 2 tot 3.

Ga je de weg op? Hier vind je het overzicht van de werkzaamheden. Bekijk hier de dienstregeling voor het spoor.

Wat kun je vandaag verwachten?

Wat heb je gemist?

Bijna 150 kritische D66'ers eisen dat partijleider Kaag en het partijbestuur binnen een week opheldering bieden over de rol van de partijtop bij het verborgen houden van het grensoverschrijdend gedrag van een partijprominent. Daarnaast willen zij binnen drie weken een bijeenkomst waar het bestuur "verantwoording moet afleggen", schrijven ze in een open brief.

De Volkskrant meldde zaterdag dat een vertrouwelijk deel van het rapport meer dan een jaar onder de pet is gehouden door de partijtop.

De zaak draait om Frans van Drimmelen, een lobbyist, partijstrateeg en oud-voorzitter van de talentencommissie van D66. Volgens de Volkskrant staat in het vertrouwelijke deel van het rapport dat hij zich wel degelijk schuldig heeft gemaakt aan stalkgedrag.

Ander nieuws uit de nacht:

En dan nog even dit:

Jaarlijks worden in Noord- en Oost-Nederland enkele honderden paasvuren ontstoken, maar dat is de afgelopen twee jaar vanwege corona niet gebeurd. Ook in 2019 konden veel vreugdevuren al niet doorgaan, toen vanwege het risico op natuurbranden door droogte.

Dit jaar kon het wel weer doorgaan. Zo zag dat er uit:

Fijne dag!

https://nos.nl/l/2425556

Paaseieren, het strand of een festival: zo geniet Nederland van het paasweekend (NOS journaal)

Met volop zon en lenteachtige temperaturen wordt in het hele land het paasweekend gevierd. Vanwege het mooie weer trekken mensen eropuit, zoals naar de Keukenhof, het strand en dierentuinen.

Het is zoals vanouds druk op de weg richting de Keukenhof, dat tot en met morgen is uitverkocht. Volgens de ANWB is er veel verkeer op de N208 tussen Haarlem en Sassenheim. Ook gisteren gingen veel dagjesmensen naar de Bollenstreek, wat ook toen leidde tot drukte op de wegen.

Vanwege het zonnige weer gaan ook veel mensen naar het strand, onder meer in Scheveningen. De terrassen zitten vol en op de boulevard lopen veel mensen, meldt Omroep West. De gemeente Den Haag riep mensen aan het begin van de middag op om niet meer met de auto naar de badplaats te komen, omdat alle parkeerplaatsen vol zijn.

Ook natuurgebieden worden goed bezocht, al heerst daar nergens extreme drukte. "Het is mooi weer en mensen gaan eropuit", zegt een woordvoerder van Staatsbosbeheer. "Het is op veel plekken gezellig druk."

Paasontbijt voor stokstaartjes

Ook in de dierentuinen wordt Pasen gevierd. Zo heeft Ouwehands Dierenpark in Rhenen de stokstaartjes, zebramangoesten en berberapen vanmorgen getrakteerd op een paasontbijtje, schrijft RTV Utrecht.

De mangoesten en stokstaartjes kregen geverfde rauwe eieren voorgeschoteld. In het wild stelen deze dieren volgens Ouwehands ook weleens een vogelnest leeg. De berberapen kregen nepeieren, die waren gevuld met meelwormen en granen. Door de eieren het water in te rollen vullen die zich met water. Zodra de snacks naar buiten drijven, hoeven de apen ze alleen nog uit de sloot te vissen.

In de dierentuin krijgen dieren vaker voorwerpen of voedsel in hun verblijf dat de dagelijkse routine moet doorbreken. De verf die voor de gekleurde eieren is gebruikt is gemaakt van natuurlijke materialen en veilig voor de dieren, aldus het dierenpark.

In het centrum van Goes kwamen vanochtend zo'n 150 mensen samen om te zingen en bidden. Ze hielden een zogenoemde paaspraise, meldt Omroep Zeeland. De deelnemers stonden in een grote kring rondom een houten kruis, deels met hun handen in de lucht, te zingen.

De samenkomst was niet vanuit één kerk georganiseerd. "We zingen hier vanochtend met voorbijgangers, stadsgenoten en allerlei verschillende christenen met één stem", vertelde predikant Joshi van Veen van de Rafaël Gemeente in Goes aan de regionale omroep.

Tienduizenden mensen zijn verder te vinden op Paaspop in Schijndel. Met dit festival werd vrijdag traditiegetrouw het festivalseizoen afgetrapt. Het is het eerste grote muziekevenement dat zonder coronamaatregelen weer kan plaatsvinden. Dit weekend is ook het dancefestival Awakenings. Dat bestaat 25 jaar en wordt daarom twee keer gehouden: dit weekend in Spaarnwoude en in juli in Hilvarenbeek.

En in het oosten van het land worden de traditionele paasvuren weer aangestoken. Jaarlijks zijn in Nederland enkele honderden paasvuren, maar dat is de afgelopen twee jaar vanwege corona niet gebeurd. Ook in 2019 konden veel vreugdevuren al niet doorgaan, toen vanwege het risico op natuurbranden door droogte.

https://nos.nl/l/2425495

Na drie jaar kan het weer: ‘Sommige dorpen hebben carnaval, wij bouwen paasvuren’ (NOS Binnenland)

Als Arjan Stevens de telefoon opneemt, zit het bouwen er net op: de jury is juist bezig de paasberg van Espelo op te meten. "We kunnen nu niets meer doen", zegt Stevens. Hij schat dat de 'paasboake', die morgenavond in brand wordt gestoken, zo'n vijftien meter hoog is. Stevens hoopt dat dat genoeg is om de paasvurencompetitie te winnen van de vier andere deelnemende buurtschappen in de Overijsselse gemeente Rijssen-Holten.

De jury in de gemeente gebruikt landmeetapparatuur en een beetje wiskunde om de paasvuren op te meten:

In Espelo wordt van oudsher een van de grootste paasvuren van Nederland gebouwd, in een traditie die de afgelopen twee jaar niet kon doorgaan vanwege de coronacrisis. Sinds vijf jaar staat het Espelose vreugdevuur op de lijst van immaterieel erfgoed in Nederland. Volgens het Kenniscentrum Immaterieel Erfgoed zijn onder meer de sociale en culturele aspecten van het paasvuur heel belangrijk.

"De traditie van het bouwen is hier diepgeworteld", zegt Stevens, die op zijn twaalfde voor het eerst meehielp met de opbouw van de 'paasbult'. De hele vriendengroep van de nu 29-jarige inwoner van Espelo is eromheen ontstaan. "Op het platteland is het verenigingsleven de kern van de buurt, dat is waar je elkaar tegenkomt. Sommige dorpen hebben carnaval, wij bouwen paasvuren."

Normaal gesproken beginnen de voorbereidingen voor het paasvuur van Espelo al in oktober. Deze keer zijn de bouwers echter pas in januari gestart met het verzamelen van hout, omdat eerder onzeker was of de vreugdevuren wel konden doorgaan. "Corona was toen nog in volle gang."

De bouwers in Espelo aan het werk:

Op de paasbult liggen kerstbomen, snoeihout van boeren en tuinders uit de omgeving en jong hout van de Sallandse Heuvelrug. Voor dat laatste werken de paasvuurbouwers van Espelo samen met Staatsbosbeheer en Natuurmonumenten. "Dat is een win-winsituatie", vindt Stevens. "Wij halen jonge boompjes weg van de heidevelden, dat is mooi hout voor ons paasvuur. Voor de natuurorganisaties is het ook gunstig: door het verwijderen van die 'opslag' voorkomen we dat de heide dichtgroeit."

Volgens Stevens is het natuurbeheer goed gereguleerd. "We overleggen een keer per jaar met Staatsbosbeheer en Natuurmonumenten; ieder buurtschap krijgt dan bepaalde gebieden toegewezen op de heide. Vervolgens ga je daar in de maanden voor Pasen met zo veel mogelijk mensen hout ophalen. Regelmatig komt de boswachter daarbij een kijkje nemen."

Smog

Tegelijkertijd klinkt ook kritiek op de paasvurentraditie in met name Oost-Nederland. Zo komt er bij de branden CO2 vrij en kunnen de rook en geur overlast veroorzaken, vooral bij mensen die last hebben van hun luchtwegen.

Het RIVM waarschuwde vandaag al voor smog door de paasvuren in Duitsland en het oosten van Nederland. Omdat er oostenwind staat, kan de daarbij uitgestoten fijnstof zich snel over de rest van Nederland verspreiden. De smogwaarschuwing geldt tot en met maandag.

Stevens zegt soms wel een beetje te worstelen met die kritiek. "We stoten wel wat uit, maar aan de andere kant doen we ook veel terug in de vorm van natuurbeheer." Verder denkt hij dat het merendeel van de inwoners van Oost-Nederland voorstander is van de paasvuren. "Het idee dat je vuur stookt met Pasen is hier heel erg verankerd."

In Nederland worden jaarlijks enkele honderden paasvuren aangestoken, hoewel dat de afgelopen twee jaar vanwege corona niet is gebeurd. Ook in 2019 konden veel vreugdevuren niet doorgaan, toen vanwege het risico op natuurbranden door droogte.

De regels waar paasvuren aan moeten voldoen verschillen per gemeente. Zo mag er in sommige gemeenten alleen snoeihout op de paasbulten terechtkomen. Ook zijn er allerlei vergunningen nodig en zijn er brandveiligheidseisen voor de constructie van de houtstapel, schreef RTV Oost in 2015 al.

https://nos.nl/l/2425410

Klimaatmars dit jaar in Rotterdam (Ridderkerks Dagblad)

De Klimaatmars vindt dit jaar plaats op 19 juni in Rotterdam. De protestdemonstratie, die vorig jaar in Amsterdam werd gehouden nadat hij in 2020 vanwege corona was afgelast, begint en eindigt op het plein de Binnenrotte. Met de mars willen de demonstranten aandacht vragen voor de klimaatcrisis. De organisatie is in handen van de Klimaatcrisis Coalitie, waarvan onder meer Oxfam Novib, Fossielvrij NL, Greenpeace en Milieudefensie deel uitmaken. Bij de laatste Klimaatmars, in november, sloten zich 40.000 mensen aan.

Rotterdam is volgens de actievoerders het juiste decor voor de demonstratie vanwege de grote olie- en kolenhaven in de stad. "In de haven van Rotterdam komen iedere dag ladingen binnen met grote impact op de natuur en op onze toekomst. Tankers vol kolen en olie uit bijvoorbeeld Rusland, maar ook soja en palmolie", zegt Vatan Hüzeir van Fossielvrij NL. "Daarom gaan we de straat op. We willen een rechtvaardige toekomst, met meer schone lucht, goed geïsoleerde huizen en zekere banen."

De klimaatcrisis is "aan de orde van de dag, met overstromingen, bosbranden en hongersnoden", stelt de Klimaatcrisis Coalitie in een verklaring. "Kolencentrales blijven open en deadlines uit de klimaatzaak van Urgenda worden niet gehaald." Faiza Oulahsen van Greenpeace zegt dat de doelstellingen van de overheid ontoereikend zijn. "Er is actie nodig."

Volgens de Klimaatcrisis Coalitie schudt de oorlog in Oekraïne de wereld wakker. In haar verklaring schrijft ze: "Dit is de kans om het verbruik van fossiel af te bouwen en huizen te isoleren en energie te besparen, zodat we verduurzamen en op die manier de mensen steunen bij het betalen van hun energierekening." Oulahsen van Greenpeace wijst er op dat Nederland door fossiele brandstoffen te kopen meebetaalt aan de oorlog van de Russische president Poetin. "Fossiele brandstoffen zijn de aanjager van de klimaatcrisis, maar ook van oorlog, conflict en vervuiling", zegt ze. "In Rotterdam vragen we de overheid om door te pakken voor een veilige wereld."

https://ridderkerksdagblad.nl/rotterdam%20%26%20regio/klimaatmars-dit-jaar-in-rotterdam