Er zijn signalen dat er een nieuwe massa-extinctie op komst is (Motherboard Vice)

ls je vlak bij een zoetwaterrivier of een meer woont, zou het best kunnen dat je weleens waarschuwingsborden hebt gezien voor schadelijke algen- en bacteriebloei op de oevers. Volgens een nieuw onderzoek zou deze bloei het eerste verschijnsel kunnen zijn van een door mensen veroorzaakte ecologische ramp, die griezelig veel lijkt op de grootste massa-extinctie in de geschiedenis van de aarde.

Ongeveer 251 miljoen jaar geleden vond de ​​Perm-Trias-massa-extinctie plaats, waarbij ongeveer 90 procent van alle plant- en diersoorten op aarde uitstierf. De ontwikkelingen die daaraan voorafgingen lijken behoorlijk veel op wat er nu op aarde gebeurt, aldus een onderzoeksteam onder leiding van Chris Mays, een postdoctoraal onderzoeker en paleobotanist van het Natuurhistorisch Museum in Stockholm. De onderzoekers kwamen erachter dat de bloei van giftige algen en bacteriën tijdens de ​​Perm-Trias-massa-extinctie vergelijkbaar is met die in de hedendaagse meren en rivieren – een trend die net als de uitstoot van broeikasgassen, ontbossing en bodemverlies in verband wordt gebracht met menselijke activiteiten.

“We zijn nog niet op dat punt,” zegt Mays in een e-mail, verwijzend naar de omstandigheden van die massa-extinctie. “De hoeveelheid CO2 is tijdens de Perm-Trias-massa-extinctie waarschijnlijk verzesvoudigt, maar sinds het pre-industriële tijdperk is het niveau nog niet verdubbeld.”

“Maar nu het CO2-niveau sterk toeneemt, zijn we wel aan een inhaalslag bezig,” waarschuwt hij. “En de kans op schadelijke microbiële bloei, samen met veel andere schadelijke veranderingen als hevige orkanen, overstromingen en bosbranden, neemt ook toe.”

De overeenkomsten vormen “een verontrustend signaal voor toekomstige klimaatveranderingen,” aldus het onderzoek dat onlangs gepubliceerd werd in het tijdschrift Nature Communications. En er zijn inderdaad veel aanwijzingen dat we onderweg zijn naar een nieuwe massa-extinctie, veroorzaakt door mensen.

Microbiële bloei zorgt er niet alleen voor dat zoetwaterbronnen in ‘dode zones’ veranderen, waardoor andere soorten verstikt raken, maar kunnen ook het herstel van ecosystemen met miljoenen jaren vertragen, zegt het onderzoeksteam.

Mays en zijn collega’s kwamen tot deze conclusie nadat ze in de buurt van Sydney fossielen hadden onderzocht, die afkomstig zijn van voor, tijdens en na de ​​Perm-Trias-massa-extinctie.

Hoe deze massa-extinctie exact plaatsvond is nog altijd onderwerp van discussie, maar het is wel zeker dat het deels te maken had met een flinke hoeveelheid vulkaanuitbarstingen, die ervoor zorgden dat zowel de wereldwijde temperatuur als de uitstoot van broeikasgassen enorm steeg. Er vielen droogtes en er braken bosbranden uit, waardoor er ontbossing plaatsvond en veel planten werden uitgeroeid.

Het plotselinge verlies van deze bossen, die als opslagplaats van koolstof functioneren, zorgde ervoor dat voedingsstoffen en -bodems nu ineens in het water terechtkwamen, waardoor de microbiële bloei werd versterkt – die al floreerde vanwege de hoge temperatuur en de hoeveelheid koolstofdioxide in de atmosfeer.

Deze microbiële gemeenschappen vormen een integraal onderdeel van zoetwaterecosystemen over de hele wereld, maar vanwege de gevolgen van klimaatverandering – zoals bosbranden, ontbossing, bodemverlies en droogte – lijkt er een nieuwe grootschalige bloei in aantocht te zijn.

“De drie hoofdingrediënten voor zo’n giftige soep zijn de versnelde uitstoot van broeikasgassen, hoge temperaturen en overvloedige voedingsstoffen,” zegt Mays. “Tijdens de ​​Perm-Trias-massa-extinctie zorgden vulkaanuitbarstingen voor de eerste twee, en de plotselinge ontbossing voor de derde. Om precies te zijn: toen de bomen verdwenen kwamen de voedingsstoffen van de bodem in de rivieren en meren terecht, waardoor de microben alles kregen wat ze nodig hadden.”

“Nu zorgen mensen ervoor dat deze drie ingrediënten er zijn,” gaat hij verder. “CO2-uitstoot en de opwarming van de aarde zijn onvermijdelijke gevolgen van het feit dat we al eeuwen fossiele brandstoffen verbranden, en vooral vanwege de landbouw en de houtkap zijn er overvloedige voedingsstoffen in onze waterwegen terechtgekomen. Dat heeft er samen voor gezorgd dat er een giftige bloei is ontstaan in het water.”

Het team vergeleek de bloei van de ​​Perm-Trias-massa-extinctie met die van tegenwoordig: ze keken onder andere naar de textuur, filamenteuze structuur, sterke fluorescentie en concentraties. “De algenconcentratie van de ​​Perm-Trias-massa-extinctie was net zo hoog als die van nu,” zegt Mays. “Maar die van toen kwamen tot stand zonder toedoen van de mens.”

Volgens het team is de “optimale groeitemperatuur” voor deze zoetwatermicroben zo’n 20 à 32 graden Celsius, wat overeenkomt met de geschatte zomertemperaturen in het vroege Trias, de periode na het Perm. En volgens het onderzoek worden die temperaturen in het jaar 2100 rond de zogenaamde mid-latitudes ook verwacht.

“Het fijne aan vergelijkingen met gebeurtenissen als de ​​Perm-Trias-massa-extinctie is dat ze aantoonbaar een zuiverder beeld geven van de gevolgen van klimaatverandering,” zegt Mays. “Je ziet de gevolgen van de opwarming van de aarde zonder dat het verdoezeld wordt door extra schadelijke invloeden van de mens.”

“Je kunt veel uitstervingen veroorzaken door simpelweg binnen een kort tijdsbestek een hoop broeikasgassen los te laten. Het maakt niet uit waar ze vandaan komen – vulkanen, vliegtuigen, kolencentrales – maar het resultaat kan hetzelfde zijn.”

Het is natuurlijk geen fijn idee dat dezelfde verschijnselen die voorafgingen aan de grootste massa-extinctie in de geschiedenis van de aarde nu opnieuw lijken plaats te vinden. Door het verloop van deze algen- en bacteriebloei te volgen, zouden wetenschappers de komende (tientallen) jaren de gevolgen van de klimaatcrisis op het milieu in kaart kunnen brengen, zoals dat de ecosystemen zich extreem veel langzamer zullen gaan herstellen.

Mays en zijn collega’s zijn ook van plan om de rol van bosbranden in massa-extincties te onderzoeken, en welke gevolgen het heeft als belangrijke opslagplaatsen van koolstof, zoals de wetlands van Zuid-Amerika of de veengebieden van Siberië, in rook opgaan.

“Aan de fossielen hebben we gezien dat de wereld zonder dit soort gebieden honderden millennia ondraaglijk warm kan blijven,” zegt Mays. “Hoewel bosbranden een belangrijke rol spelen in sommige ecosystemen, denk ik dat de meeste wetenschappers het erover eens zijn dat het een wereldwijde prioriteit zou moeten zijn om te voorkomen dat deze opslagplaatsen verbranden – als we de langetermijneffecten van de opwarming willen beperken.”

“In tegenstelling tot de plant- en diersoorten die bij de massa-extincties uit het verleden zijn uitgestorven,” sluit hij af, “hebben wij de mogelijkheid om deze giftige bloei te voorkomen, door onze waterwegen schoon te houden en de uitstoot van broeikasgassen in te dammen.”

Dit artikel verscheen oorspronkelijk bij VICE US.
Volg VICE België en VICE Nederland ook op Instagram.

https://www.vice.com/nl/article/bvzqg5/massa-extinctie-op-komst

LIVE: Algemene Politieke Beschouwingen (Joop)

Woensdag debatteert de Tweede Kamer tijdens de Algemene Politieke Beschouwingen. De eerste spreker van de dag was Geert Wilders, die zijn spreektijd gebruikte om zijn gebruikelijke emotionele riedel af te steken. Zoals vrijwel altijd vuurde hij zijn eerste pijlen af op D66, wiens leider Sigrid Kaag hij lafheid en wegduiken verweet, omdat zij zich tijdens het debat laat vervangen door Rob Jetten. Die laatste ging op zijn beurt met graagte in op de aantijgingen van Rutte, die hij een obsessie met Kaag verweet (“meisjes plagen, kusjes vragen”).

Daarnaast sneed Jetten een bij de PVV gevoelig punt aan, namelijk dat Wilders zijn fractiegenoot Dion Graus uit de wind zou houden, terwijl de Kamer de nodige vragen heeft over de vele beschuldigingen van seksueel misbruik door Graus. Wilders vervolgde zijn spreekbeurt met een keur aan misstanden in het land, van woningnood tot criminaliteit, die volgens de PVV-leider niet alleen de schuld zijn van Mark Rutte, maar toch vooral ook van vluchtelingen, migranten en niet-westerse allochtonen. Huisjesmelker Wybren van Haga mengde zich kort in het debat door het huurbeleid van het kabinet te bekritiseren.

Overigens kwam Kaag even later alsnog de plenaire zaal in, mogelijk om Wilders te laten zien is dat ze toch niet ‘laf’ is.

Kaag komt nu de zaal binnen #APB pic.twitter.com/Izxuw3XC4v

— Jeroen Stans (@JeroenStans) September 22, 2021

VVD
Na Wilders was het de beurt aan plaatsvervangend VVD-fractievoorzitter Sophie Hermans om de beleidskeuzes van de kabinetten-Rutte te verdedigen. Ze begon haar vuurdoop bij de Algemene Beschouwingen met de constatering dat politici te veel met zichzelf bezig zijn en hoe dat haar pijn doet. Direct erna sloeg ze op Ruttiaanse wijze de jubeltrom over de veerkracht van Nederland. Dat leverde haar direct een interruptie op van PvdA-leider Liliane Ploumen die opmerkte dat er nogal wat ruimte zit tussen die zogenaamde Nederlandse welwillendheid en de houding van de VVD die werkelijk elke vooruitgang lijkt te blokkeren, waaronder de kabinetsformatie.

Ploumen wilde van de VVD horen dat de voorgenomen belastingverlaging voor bedrijven van tafel gaat en om het geld dat daarmee vrijkomt wordt besteed ‘aan gewone mensen’ en het verhogen van de koopkracht. Hermans liet hierop weten mogelijk open te staan voor een andere besteding van het geld, maar pas aan het eind van het debat te beslissen wat dat dan wordt. Jesse Klaver (GroenLinks) had nog een suggestie: het afschaffen van de verhuurdersheffing, iets waar inmiddels een groot deel van de Kamer voor is. De VVD was vooralsnog tegen, maar volgens Hermans staat de partij open voor een verlaging van die verhuurdersheffing. Wel is haar partij nog altijd voorstander van het verkopen van sociale huurwoning, ondanks dat vrijwel alle experts het er inmiddels over eens zijn dat dit funest is voor het aanbod betaalbare huurwoningen.

De VVD vindt het best om sociale huurwoningen (tot 753 euro per maand) te verkopen. Ze worden dan midden huur (tot 1100 euro).
Maar de wachtlijsten zijn vaak 10 jaar. En veel mensen kunnen echt geen 1100 euro per maand aan huur betalen.
(3)

— Pieter Omtzigt (@PieterOmtzigt) September 22, 2021

Kersvers zelfstandig opererend Kamerlid Pieter Omtzigt wil van Hermans weten of zij één land kan noemen, ‘behalve Nederland, dat een speciale belasting heeft op betaalbare huurwoningen’:

Omtzigt legt in 1x de belangrijkste reden voor de wooncrisis uit. Nederland is het enige land in de wereld dat goedkope huurwoningen beboet👇🏼 pic.twitter.com/IHXhNvsMfO

— Zihni Özdil (@ZihniOzdil) September 22, 2021

SP-leider Lilian Marijnissen heeft nog een andere vraag aan Hermans over die sterke schouders die de VVD’er zo roemt. Namelijk of ze maandagavond de documentaire ‘Alleen tegen de staat’ heeft gezien, waarin vijf slachtoffers van het toeslagenschandaal onomwonden uit de doeken doen hoe hun levens moedwillig zijn verwoest door de Belastingdienst. Hermans heeft niet gekeken, wat bij Marijnissen tot de conclusie leidt dat de VVD nog altijd geen oog heeft voor de slachtoffers.

D66
Rob Jetten begon zijn betoog met een verwijzing naar Alleen tegen de Staat. Anders dan Sophie Hermans had hij deze documentaire over de slachtoffers van de toeslagenaffaire wel gezien. “Het vertrouwen in de politiek is daardoor bijna onherstelbaar beschadigd.”

De D66’er verklaarde begrip te hebben voor de “beleidsarme begroting” van het “driedubbel demissionaire kabinet” en nodigde de Kamer uit om voorstellen te doen voor aanpassingen. Jesse Klaver (GroenLinks) probeerde uit te vinden hoeveel ruimte er is. Als D66 voorstellen van de oppositie steunt, is er namelijk een meerderheid in de Tweede Kamer voor het afschaffen van de verhuurdersheffing en voor hogere salarissen in het basisonderwijs. Jetten liet doorschemeren dat er valt te praten met D66. “Ik heb minister Hoekstra ook horen zeggen hoe goed het gaat met de economie.”

Jetten verdedigde de uitgaven voor klimaatmaatregelen van het demissionaire. Tijdens een werkbezoek had hij gezien hoe het verduurzamen van huizen ertoe leidt dat mensen een aangenamer huis en een lagere energierekening krijgen. De D66’er riep in herinnering dat de klimaatcrisis grote gevolgen heeft. Hij wees op de overstromingen in Limburg, de bosbranden elders in Europa en de hongersnood in Madagaskar.

CDA
Pieter Heerma rekende in zijn bijdrage af met het neoliberalisme, waarvoor zijn partij toch decennia een van de vaandeldragers was. “Een prachtig verhaal”, reageerde Jesse Klaver. “Ik heb maar een vraag: wanneer gaat u met de PvdA en GroenLinks om tafel?”

Het CDA wil evenals veel andere partijen af van de verhuurdersheffing. Ook pleitte Heerma voor een minister van Volkshuisvesting. Na Rutte-II werd de functie van minister van Wonen afgeschaft. “Ik ben de eerste VVD’er die een heel ministerie heeft doen verdwijnen”, verklaarde minister Stef Blok (VVD) destijds.

Dit bericht wordt aangevuld.

https://joop.bnnvara.nl/nieuws/live-algemene-politieke-beschouwingen

Bosbranden zorgen voor recorduitstoot CO2 (Joop)

Als gevolg van bosbranden kwam er in augustus 1,3 gigaton CO2 vrij. Dat is de grootste hoeveelheid sinds de Copernicus Atmosphere Monitoring Service in 2003 begon met het meten van de uitstoot van bosbranden. Dat schrijft The Guardian.

Door de klimaatcrisis – en de hitte en droogte die daarmee gepaard gaan – neemt de kans op bosbranden toe. De branden zelf dragen vervolgens ook weer bij aan de opwarming van de aarde. De vrees bestaat dat bossen meer broeikasgassen gaan uitstoten dan ze opslaan.

Rusland was verantwoordelijk voor verreweg de meeste CO2. Tussen juni en augustus kwam er bij bosbranden in Siberië 970 megaton CO2 vrij. Ook in Noord-Amerika waren veel branden. In Europa, waar relatief weinig bos is, waren er grote branden in onder meer Griekenland, Italië, Kroatië, Oekraïne, Roemenië, Albanië en Servië.

https://joop.bnnvara.nl/nieuws/bosbranden-zorgen-voor-recorduitstoot-co2

Bart Meuleman: ‘Onze verontwaardiging is een neurose die wordt aangewakkerd als een bosbrand’ (De Groene Amsterdammer)

In Wij zijn nooit alleen portretteert Bart Meuleman de passanten uit zijn leven. Wat hem en hen kenmerkt is de ongemakkelijke afstand tussenin, maar in de afstand ontstaat de aantrekking. Het ongrijpbare werkt als een magneet, ‘in wiens kern je nooit kan raken’. Het is de afstand die de passanten niet doet vergeten.

https://www.groene.nl/artikel/21-vragen-aan-bart-meuleman

Op de Wereldtentoonstelling in Dubai pakt Nederland wereldproblemen aan (Vrij Nederland)

Hoe creëer je water in de woestijn? Wie daar het antwoord op weet, kan een wezenlijke bijdrage leveren aan de klimaatverandering. Het zou de sleutel kunnen zijn tot leefbaarheid op een van de onherbergzaamste plekken ter wereld, tot de ontginning van dorre stukken zand.

Die sleutel wordt geleverd door de Haagse beeldend kunstenaar Ap Verheggen in het Nederlandse paviljoen van de Wereldtentoonstelling in Dubai die op 1 oktober open gaat en tot 31 maart 2022 is te zien, en waar meer dan tweehonderd landen en organisaties zich zullen presenteren.

Honderden liters water worden uit de lucht opgevangen op een plek waar drinkwater gewoonlijk op grote diepte in bronnen wordt gewonnen.

Verheggen, die opereert op de kruising van kunst en techniek, ontwikkelde met de SunGlacier een installatie die nog belangrijker zou kunnen worden dan de olieboor. Om de verwoestijning tegen te gaan en drinkwater te brengen naar onbewoonbare gebieden, maakte hij een machine die stroom haalt uit zonnepanelen. De machine vangt de luchtvochtigheid op die in Dubai relatief hoog is en zet die om in regen. Die druipt en plenst straks in het Nederlandse paviljoen. Honderden liters water worden zo uit de lucht opgevangen op een plek waar drinkwater gewoonlijk op grote diepte in bronnen wordt gewonnen.

Lees ookFotodocument Dubai: Een orgie van kitsch en overdaad7 oktober 2018
Fata morgana

Ja, de bron in de lucht is er daadwerkelijk. Dat is te zien aan de nevels die de wolkenkrabbers van Dubai halverwege aan het zicht onttrekken. Alsof er zich dagelijks een fata morgana in de Emiraten openbaart.

De SunGlacier is niet alleen de sleutel tot leefbaarheid in de woestijn, maar ook tot het binnenklimaat in het paviljoen. Op zes meter diepte wordt dankzij de sproeiers van Verheggen en de kleurrijke zonnepanelen van Marjan van Aubel een voedselberg tot leven gebracht. Tijdens de Wereldtentoonstelling levert deze berg tomaten, asperges en kruiden, terwijl de wanden zijn bedekt met oesterzwammen.

Nog iets bijzonders: de bezoekers zullen onder in de ‘put’ een paraplu moeten opsteken. Dit zal in Dubai ongetwijfeld tot open monden leiden.

Kruispunt

De Wereldtentoonstelling, die eigenlijk in 2020 zou worden gehouden maar vanwege corona een jaar is uitgesteld, is de eerste mega-manifestatie in de Arabische Emiraten en ook de eerste sinds 2010 waar Nederland zich weer presenteert.

Was het paviljoen in 2010 een betrekkelijk kolderieke Hollandse hellingbaan met huisjes waarin alle clichés over Nederland op de hak werden genomen, ‘Dubai’ is serieuzer van toon en allesbehalve een architectonisch icoon. Het is twee voor twaalf, waarschuwt kunstenaar Joep van Lieshout met zijn klokken in het interieur die lijken te crashen. De eerste telt af naar de Apocalyps, de tweede belooft een nieuwe dageraad.

Op dat kruispunt staat de wereld nu. Smeltende poolkappen en onbedwingbare bosbranden. Om met Annie M.G. Schmidt te spreken: ‘Vluchten kan niet meer. Ik zou niet weten waarnaartoe.’

Polder ontmoet de woestijn

Anders dan in Shanghai (2010) en Hannover (2000) was er dit keer een bescheiden budget, en voor kunst al helemaal niks.

Hannover werd destijds gekenmerkt door de iconische architectuur van MVRDV, een stapeling van landschappen. In Shanghai liet John Körmeling de Chinezen zien dat er ook hellingen kunnen voorkomen in het vlakke Nederland. Grote publiekstrekker waren daar de schapen van het kunstenaarscollectief Zus. Je zag er bezoekende Chinezen een portie friet eten op een wollig beest.

Curator Monique Ruhe strikte kunstenaars die op uiteenlopende manieren het klimaat verbeelden en mogelijke oplossingen aandragen.

Dat soort frivoliteiten zijn er in Dubai niet, domweg omdat de vraagstukken zo nijpend zijn. Water, voedsel en energie, dat zijn de kapstokken waar het paviljoen aan is opgehangen. Het waren de onderwerpen die het ministerie van Buitenlandse Zaken meegaf.

Curator Monique Ruhe (binnenkort cultureel attaché in New York) strikte kunstenaars die op uiteenlopende manieren het klimaat verbeelden en mogelijke oplossingen aandragen, van Kadir van Lohuizen met zijn onheilspellende foto’s tot Theo Janssen en zijn skeletachtige strandbeesten.

Daan Roosegaarde brengt in Dubai de première van zijn film Grow, waarin hij de schoonheid van het agrarisch landschap laat zien, een ‘dreamscape’ dat duidelijk moet maken dat de landbouw niet afhankelijk hoeft te zijn van pesticiden.

Birthe Leemeijer, bekend van de ijsfontein in Dokkum, ving voor het paviljoen van Dubai het water in de oudste polder van Nederland op en zette dat om in een parfum waarin de geur van weilanden, koeien, hooi en mest is samengebald: parfum de Mastenbroek. Het stroomt in een leiding langs de wanden en sprenkelt hier en daar op de grond. Ook dat is een lucht die voor woestijnbewoners ongekend is. Polder ontmoet de woestijn, kan het contrastrijker?

Bouwput

Het is heet in Dubai, oplopend tot 45 graden in de zomer. Het winnende ontwerp van het Rotterdamse architectenbureau V8 voor het Nederlandse paviljoen is inventief want onverbiddelijk. Niet de lucht maar de bodem in. We dalen via trage hellingbanen af in een veredelde bouwput waar het steeds koeler en klammer wordt. De muren zijn damwanden, het licht getemperd. Totdat het begint te regenen.

Hemelbestormend is de architectuur niet. Een aanvankelijk voorstel om de wanden uit 3D-geprint beton op te trekken werd afgeschoten. Te duur maar ook strijdig met het beginsel van circulariteit. Als het feestje na 31 maart voorbij is, worden vrijwel alle paviljoens opgeruimd en ingepakt en strijkt in deze uithoek van Dubai een woonwijk neer. De luxueuze Nederlandse bouwput verdwijnt. Zand erover. Alleen de verhalen en de boodschap blijven bestaan.

Kunstmatigheid

Wat is er dan wel? Wat rechtvaardigt een reis naar Dubai? Om te beginnen is een wereldtentoonstelling altijd een moment in de geschiedenis waarin elk land technisch en wetenschappelijk zijn beste beentje voorzet. Het zijn de visitekaartjes van ’s lands kunnen en kennis. De Eiffeltoren in Parijs, Crystal Palace in Londen en het Atomium in Brussel, ze zijn voor altijd verbonden aan een wereldtentoonstelling en hebben de skyline van een metropool bepaald.

Nederland brengt nu andermaal de boodschap dat wij de pioniers zijn op het gebied van waterbeheersing en agrarische perfectionering.

Demissionair premier Rutte benadrukt in het voorwoord van de catalogus bij de Wereldtentoonstelling het belang van Nederland als land van innovatie en watermanagement. Nederland is een kunstmatig manmade land dat voortdurend strijdt tegen de waterdreiging, die in juli voel- en tastbaar werd in Limburg. Overlaten, dijkversterking, terpen: het zijn de Nederlandse antwoorden op de wateroverlast.

In die kunstmatigheid lijken we gek genoeg op Dubai. Opgespoten palmeilanden in zee, overdekte skipistes en ijsbanen ter vermaak en binnenkort zelfs een zestig meter diep bassin waarin men kan duiken. Daar past een biotoop in de woestijn bij: het Nederlandse paviljoen. Niet behaagziek van buiten maar meeslepend van binnen.

Navel van de wereld

Er is nog een andere drijfveer voor Nederland om zich in Dubai te manifesteren. De Verenigde Arabische Emiraten hebben zich in minder dan twintig jaar ontpopt tot de nieuwe navel van de wereld, de schakel tussen Oost en West, tussen Noord en Zuid, tussen islam en christendom. Het is de ideale hub voor het luchtverkeer tussen West-Europa en China. Niet voor niets heeft het Louvre een dependance opgetuigd in het naburige Abu Dhabi. Er zijn in Dubai tweehonderd Nederlandse bedrijven gevestigd.

Op de Wereldtentoonstelling gaat het dit keer vooral om handel, export en uitwisseling van kennis, het is niet zo zeer een algemene publiekstrekker, een Efteling voor volwassenen.

De organisatie van het WK voetbal in Qatar in 2022 is overschaduwd door mensonterende arbeidsomstandigheden die met name de Nepalese, Bengalese en Indiase migranten treffen. Dergelijke misstanden mochten bij de Wereldtentoonstelling niet worden aangetroffen, het zou het blazoen van elk land bezoedelen als er bloed kleefde aan de bouw van de paviljoens, dus alle landen hebben een protocol ondertekend.

Visitekaartje

Bij voorgaande edities van de wereldtentoonstellingen waren de nationale paviljoens een vertoon van architectuur en design. Dat dit nu in Dubai niet het geval is, wijst op een kentering in de architectuur. Iconische gebouwen, ook buiten de wereldtentoonstelling, hebben reputatieschade geleden. Ze zijn milieuonvriendelijk, narcistisch en symbolen van een afgebladderd kapitalisme. Zie de CCTV-torens in Bejing, of de Olympische ruïnes in Athene en Rio.

Starchitects zijn achterhaald, nu het bij bouwen steeds meer gaat om energieneutraal, circulariteit, ecologische footprints en andere klimaatvriendelijke gebaren.

Architectuur is van zijn Olympus afgedaald. Het gaat niet meer om het mooi, zeggen de ingenieurs van Witteveen + Bos die de constructie van het Nederlandse paviljoen hebben uitgevoerd. Het concept en het verhaal zijn in dit geval belangrijker dan de verschijningsvorm.

Starchitects, wier hulp wordt ingeroepen als er een symbool gewenst is, zijn achterhaald, nu het bij bouwen steeds meer gaat om energieneutraal, circulariteit, ecologische footprints en andere klimaatvriendelijke gebaren.

In die zin mag het Nederlands paviljoen qua uiterlijk niet hemelbestormend of evocatief zijn, het is wel een gebouw van deze tijd op die bijzondere plek. Je daalt af in een bouwput, wordt besprenkeld met boodschappen en uiteraard met beelden van het Nederlandse landschap, en dat in de woestijn.

En er blijft niets van over. Ook dat is een breuk met de architectuurgeschiedenis, waarin elk gebouw streeft naar eeuwigheid. De damwanden gaan terug naar een nieuwe bouwplaats, het textiel van Buro Belen – gordijnen voor de vipruimte – wordt hergebruikt in kleden of stoelbedekking, en de zonnepanelen van Marjan van Aubel gaan op tournee. In feite is dit paviljoen een fabriek, een machinekamer, zegt conservator Ruhe.

En ook dat is een onvergetelijk visitekaartje.

Dit artikel werd mogelijk gemaakt door het Matchingfonds van de Coöperatie.

Het bericht Op de Wereldtentoonstelling in Dubai pakt Nederland wereldproblemen aan verscheen eerst op Vrij Nederland.

https://www.vn.nl/wereldtentoonstelling-dubai/