De economie gaat onderuit en dat is goed nieuws (NPO Radio 1)

https://www.nporadio1.nl/images/2021/02/27_a150eb4bac_wile-E-Coyote.jpg

Er komt een ongekende economische crisis, het is niet de vraag of, het is de vraag wanneer. Dat stelt Macro-econoom Edin Mujagic in dr Kelder en Co. Geen vrolijk onderwerp van gesprek, maar toch is het goed nieuws. "Recessie is het schoonmaken van de economie."

{prepr_video nid="85359d94-9c33-4a32-af40-b5437adf0c0d" caption="Edin Mujagic" image="images/2021/02/Schermafbeelding 2020-11-14 om 15.22.28.png"}

"Een groot probleem voor de economie is het beleid van de Europese Centrale Bank”, zegt Mujagic. “Je ziet dat pas als het echt een probleem is geworden, maar dan is het te laat om het aan te pakken."

De enorme schuldenberg, waarmee staatsschulden mogelijk worden gemaakt, vindt zijn oorsprong in het beleid van de ECB. "De aandelenmarkten zijn het afgelopen jaar enorm omhoog geschoten”, zegt Jort Kelder.  “De centrale banken pompen geld in de markt, dat gaat in huizen zitten, in de aandelen en in de bonussen van de bankiers in New York en Londen” zegt Jort Kelder. Iedereen is bang voor een Minsky moment."

Het Minsky moment kun je het beste uitleggen aan de hand van een tekenfilm waarbij een coyote achter een rennende vogel aanzit. In elke aflevering komt er een moment dat die cayote van een ravijn afrent en in het luchtledige blijft hangen. "Dan is er niks aan de hand totdat hij naar beneden kijkt. Pas als hij zich realiseert dat hij in de lucht hangt, volgt de val", zegt Mujagic.

1971

"Wanneer is dat begonnen, dat het uit de klauwen is gaan lopen met dat geldstelsel?", vraagt Kelder. "Tot aan 1971, en om precies te zijn 15 augustus 1971, kon je als overheid niet structureel rood staan, wel een jaartje, maar je kon niet structureel op de pof leven", zegt Mujagic. "Dat kon niet om dat voor die dag geld gedekt werd door goud. Om meer geld te hebben moest je meer goud hebben."

"Op 15 augustus 1971 hebben de Amerikanen die koppeling losgelaten en werd het dus mogelijk om op de pof te leven. Elk jaar kon er meer worden uitgegeven dan er binnenkwam.” Daar is het begonnen.”Vroeg of laat wordt het gewicht van die schulden te zwaar."


Bosbrand

Een economie heeft crises nodig, betoogt Mujagic. "Het natuurlijke gedrag van een economie is opeenvolgende periodes van groei en krimp. Vergelijk het met een bos. Een bos heeft bosbranden nodig om jong, sterk en vitaal te zijn. Als je alles op alles zet om kleine bosbranden te voorkomen. Als je alles op alles zet om bosbranden te voorkomen, dan vier je succes op korte termijn. Dat betekent wel dat het hele bos wak wordt. Als er dan een brand ontstaat, is het meteen breaking news op CNN."

"Zo is het met de economie ook. Recessies voorkomen klinkt ontzettend leuk, maar wat je daarmee doet is je eigen schoonmaak mechanisme van de economie buiten spel zetten en dat is niet verantwoord."

{prepr_audio nid="c251367a-98d0-434f-8a2a-d962ebb1533b" caption="Edin Mujagic" }

{articles "Coronacrisis: wat kunnen Nederland en de ECB doen om een recessie te voorkomen? " id="22233" }

https://www.nporadio1.nl/economie/29955-de-economie-gaat-onderuit-en-dat-is-goed-nieuws

De uitzending van 30 januari: Advies: de basisscholen weer open / Het verhaal van ‘Shuggie Bain’ / Hoe ‘coal is king’ klimaatverandering verergert in Australië (Nieuwsuur)

OMT-advies: de basisscholen kunnen weer open

Basisscholen en kinderopvang kunnen weer open. Dat staat in het advies van het Outbreak Management Team aan het demissionaire kabinet, dat in handen is van de NOS. Een deel van het kabinet praat morgen in het Catshuis over de coronamaatregelen. Gisteren bleek dat het kabinet erop aanstuurt dat de basisscholen en de kinderopvang maandag 8 februari weer opengaan. Volgens Haagse bronnen vinden de ministers de schade voor de kinderen zo groot dat een langere sluiting onverantwoord is. Hoe doen andere landen dat: we bekijken de situatie in Spanje, Frankrijk, Groot-Brittannië, België en Duitsland.

Het verhaal van 'Shuggie Bain'

Het boek Shuggie Bain van de Schotse debutant Douglas Stuart won de Booker Prize van 2020, Groot-Brittannië's meest prestigieuze boekenprijs. Na eerst 32 keer te zijn afgewezen door een uitgever. Het gaat over de jonge Shuggie die opgroeit in het Schotse Glasgow van de jaren 80 als Margaret Thatcher de fabrieken en mijnen sluit. Een verhaal over armoede, een aan alcohol verslaafde moeder en de worsteling met zijn geaardheid. Allemaal gebaseerd op Stuarts eigen jeugd in Glasgow. We spreken de schrijver in zijn huidige woonplaats New York.

Hoe 'coal is king' klimaatverandering verergert in Australië

2019 was het warmste jaar ooit gemeten in Australië. Ongekend hevige bosbranden, verwoestten miljoenen hectare bos en er vielen tientallen doden. Oorzaak: klimaatverandering zeggen deskundigen, die daarbij de beschuldigende vinger wijzen naar Australie's enorme steenkoolindustrie. Terwijl de Australische regering worstelt met de grootschalige mijnbouw in het land, is het leed in de getroffen dorpen en steden nog lang niet voorbij.

https://nos.nl/l/2366597

Onze uitstoot daalde hard, maar de klimaatcrisis is niet weg (integendeel) (Nieuwsuur)

In 2020 zou er een recordhoeveelheid broeikasgassen uit worden gestoten, was de verwachting. Het werd - door de uitbraak van het coronavirus - een recorddaling. De coronacrisis verdreef de klimaatcrisis van de voorpagina's.

Maar die crisis is niet weg. Het klimaat blijft ondanks de lagere uitstoot van dit jaar veranderen. Zo zit ook 2020 weer vol signalen dat de opwarming van de aarde doorzet. Aan het einde van dit jaar - waarschijnlijk het één-na-warmste ooit gemeten - maakt Nieuwsuur de balans op:

Begin 2020 staan grote delen van Australië al maanden in brand. Wetenschappers vinden het lastig een specifieke brand direct te linken aan klimaatverandering, want branden zijn er altijd wel. Maar een warmere, drogere wereld vergroot de kans op meer en destructievere natuurbranden.

Ook bosbranden aan de andere kant van de planeet. Siberië - een gebied waarbij je aan kou denkt - staat deze zomer in vuur en vlam. Het is er ook een stuk warmer dan normaal.

Bijkomend effect is dat de permafrost, bevroren toendragebieden die zo'n 20 procent van de planeet beslaan, sneller begint te ontdooien. In de bevroren Siberische bodem liggen broeikasgassen als CO2, methaan en lachgas opgeslagen, al duizenden jaren.

Al die gassen komen langzaam maar zeker vrij, wat weer bijdraagt aan het broeikaseffect en daarmee de mondiale opwarming. Dat zorgt op zijn beurt weer dat de bodem sneller opwarmt, en dat er dus meer broeikasgassen vrijkomen - met alle gevolgen van dien. Bij het vrijkomen van methaan ontstaan soms enorme explosies, met gigantische gaten tot gevolg.

Rond de Noordpool zien we ook wat bijzonders dit jaar. Het ijs op de Noordpool krimpt en groeit elk jaar. In de zomer is er minder ijs, in de winter meer. Maar er komt de laatste jaren steeds minder ijs terug. "Als het zo doorgaat zit je over vijftien jaar op nul zee-ijs op de Noordpool in de zomer en dan heb je dus een volledig ijsvrije Noordpool", zegt weerman en poolonderzoeker Peter Kuipers Munneke.

Een warmere aarde betekent extremer weer. In eigen land zien we daar ook voorbeelden van. De hitte van afgelopen zomer is zo'n voorbeeld.

Dit jaar is het volgens de Wereld Meteorologische Organisatie gemiddeld 1,2 graden warmer dan halverwege de 19de eeuw. Daarmee ligt 2020 op koers om in de top-drie te komen van warmste jaren ooit gemeten.

In het Klimaatakkoord van Parijs is afgesproken dat we de opwarming liefst tot anderhalve graad moeten beperken - en in ieder geval ruim onder de twee graden moeten houden om zo gevaarlijke klimaatverandering te voorkomen.

Maar dat zal niet lukken, blijkt uit een recente analyse:

Hoeveel warmer het uiteindelijk wordt, hangt af van de vraag of het lukt te stoppen met het verbranden van steenkool, olie en gas. Het is die verbranding die zorgt voor meer broeikasgassen die leiden tot opwarming.

"Dat de concentratie CO2 in de atmosfeer blijft stijgen betekent dat het in de toekomst warmer zal worden", zegt onderzoeker Ralph Keeling, die werkt bij het meetstation Mauna Loa op Hawaï.

"Het is nu al warmer door de stijging uit het verleden. Daar moeten we ons zorgen over maken. Het betekent dat we op weg zijn naar een wereld waarvan we niet goed weten hoe die eruit zal zien."

De uitstoot van CO2 stijgt al jaren. Maar ook hier zorgt de coronacrisis voor een trendbreuk.

Dat klinkt als goed nieuws, maar het betekent niet dat het probleem is opgelost. Klimaatwetenschappers berekenen dat als de coronadip eenmalig is, het halverwege deze eeuw slechts 0,01 graad opwarming scheelt, Als de dip blijvend is, heeft het wel effect. Het probleem is dat uitgestoten broeikasgassen lang in de atmosfeer blijven.

Stel de atmosfeer voor als een emmer en zie de emmer de afgelopen dertig jaar versneld vollopen, richting de anderhalvegradengrens. In het huidige tempo, met de uitstoot van 2020 daarbij, is die emmer binnen tien jaar vol.

Wat brengt 2021?

En hoe nu verder? 2021 wordt een jaar van herstel, zegt klimaatonderzoeker Kuipers Munneke. "Het is belangrijk dat het economische herstel ook groen en duurzaam is. Veel klimaatwetenschappers hopen dat we sectoren die getroffen zijn door de crisis zó opbouwen, dat we het goed doen."

"Het zou zonde zijn om nu veel te investeren om terug te gaan naar exact dezelfde situatie, terwijl we in 2030 veel minder broeikasgassen moeten uitstoten", zegt Kuipers Munneke. "In de coronacrisis is de economie een stuk lokaler geworden en zoeken mensen naar bedrijven uit de buurt. Dat is goed om vast te houden."

Maar er zullen ook harde keuzes gemaakt moeten worden, zegt de klimaatwetenschapper. "Nu worden veel bedrijven nog overeind gehouden. Op enig moment moet de overheid prioriteiten stellen. Dan denk ik dat je ook oog moet houden voor klimaatbeleid en geen sectoren moet steunen waar geen toekomst voor is."

Overheden hebben de afgelopen maanden gigantisch veel geld geleend om de crisis te lijf te gaan. "Je kunt je voorstellen dat ze de komende jaren de hand op de knip willen houden, maar eigenlijk moeten ze nu fors investeren in de klimaattransitie", zegt Kuipers Munneke.

"2021 wordt een belangrijk jaar. Hopelijk ook een jaar waarin klimaat weer iets vaker op de voorpagina's staat. Daar is alle reden toe, als je de cijfers bekijkt."

https://nos.nl/l/2362510

De uitzending van 21 december: Europa in de ban van de virusmutatie / Pfizer-vaccin goedgekeurd / In het Maasstad Ziekenhuis komt de dood te vaak langs (NOS Binnenland)

In 2020 zou er een recordhoeveelheid broeikasgassen uit worden gestoten, was de verwachting. Het werd - door de uitbraak van het coronavirus - een recorddaling. De coronacrisis verdreef de klimaatcrisis van de voorpagina's.

Maar die crisis is niet weg. Het klimaat blijft ondanks de lagere uitstoot van dit jaar veranderen. Zo zit ook 2020 weer vol signalen dat de opwarming van de aarde doorzet. Aan het einde dan dit jaar - waarschijnlijk het een na warmste ooit gemeten - maakt Nieuwsuur de balans op.

De staat van het klimaat in 2020, in tien getallen:

Bosbranden Australië

Begin 2020 staan grote delen van Australië al maanden in brand. Wetenschappers vinden het lastig een specifieke brand direct te linken aan klimaatverandering, want branden zijn er altijd wel. Maar een warmere, drogere wereld vergroot de kans op meer en destructievere natuurbranden.

Ook bosbranden aan de andere kant van de planeet. Siberië - een gebied waarbij je aan kou denkt - staat deze zomer in vuur en vlam. Het is er ook een stuk warmer dan normaal.

Bijkomend effect is dat de permafrost, bevroren toendragebieden die zo'n 20 procent van de planeet beslaan, sneller begint te ontdooien. In de bevroren Siberische bodem liggen broeikasgassen als CO2, methaan en lachgas opgeslagen, al duizenden jaren.

Al die gassen komen langzaam maar zeker vrij, wat weer bijdraagt aan het broeikaseffect en daarmee de mondiale opwarming. Dat zorgt op zijn beurt weer dat de bodem sneller opwarmt, en dat er dus meer broeikasgassen vrijkomen - met alle gevolgen van dien. Bij het vrijkomen van methaan ontstaan soms enorme explosies, met gigantische gaten tot gevolg.

Rond de Noordpool zien we ook wat bijzonders dit jaar. Het ijs op de Noordpool krimpt en groeit elk jaar. In de zomer is er minder ijs, in de winter meer. Maar er komt de laatste jaren steeds minder ijs terug. "Als het zo doorgaat zit je over 15 jaar op nul zee-ijs op de Noordpool in de zomer en dan heb je dus een volledig ijsvrije Noordpool", zegt meteoroloog en poolonderzoeker Peter Kuipers Munneke.

Een warmere aarde betekent extremer weer. In eigen land zien we daar ook voorbeelden van. De hitte van afgelopen zomer is zo'n voorbeeld.

Dit jaar is het volgens de Wereld Meteorologische Organisatie gemiddeld 1,2 graden warmer dan halverwege de 19e eeuw. Daarmee ligt 2020 op koers om in de top-drie te komen van warmste jaren ooit gemeten.

In het Klimaatakkoord van Parijs is afgesproken dat we de opwarming liefst tot anderhalve graad moeten beperken - en in ieder geval ruim onder de twee graden moeten houden om zo gevaarlijke klimaatverandering te voorkomen.

Maar dat zal niet lukken, blijkt uit een recente analyse:

Hoeveel warmer het uiteindelijk wordt hangt af van de vraag of het lukt te stoppen met het verbranden van steenkool, olie en gas. Het is die verbranding die zorgt voor meer broeikasgassen die leiden tot opwarming.

"Dat de concentratie CO2 in de atmosfeer blijft stijgen betekent dat het in te toekomst warmer zal worden", zegt onderzoeker Ralph Keeling, die werkt bij het meetstation Mauna Loa op Hawaï.

"Het is nu al warmer door de stijging uit het verleden. Daar moeten we ons zorgen over maken. Het betekent dat we op weg zijn naar een wereld waarvan we niet goed weten hoe die eruit zal zien."

De uitstoot van CO2 stijgt al jaren. Maar ook hier zorgt de coronacrisis voor een trendbreuk.

Dat klinkt als goed nieuws, maar het betekent niet dat het probleem is opgelost. Klimaatwetenschappers berekenen dat het halverwege deze eeuw slechts 0,01 graad opwarming scheelt. Het probleem is dat uitgestoten broeikasgassen lang in de atmosfeer blijven.

Stel de atmosfeer voor als een emmer en zie de emmer de afgelopen 30 jaar versneld vollopen, richting de anderhalvegradengrens. In het huidige tempo, met de uitstoot van 2020 daarbij, is die emmer binnen 10 jaar vol.

http://feeds.nos.nl/~r/nosnieuwsbinnenland/~3/N5JHnXwJsWk/2361514

Podcast De Dag: ‘Niet méér testen, maar minder’ (NPO Radio 1)

https://www.nporadio1.nl/images/2020/09/21_5dff76750b_lab.jpg

Het kabinet doet er alles aan om de coronatestcapaciteit op te voeren, maar is dat wel verstandig als het systeem van alle kanten vastloopt? Steeds meer mensen pleiten voor een herbezinning van het testbeleid. 

{podcast audio="146561" caption="#675 - 'Niet méér testen, maar minder'" }

Wie verkoudheidsklachten heeft, moet thuisblijven en zich laten testen op corona. Dat is, samen met 1,5 meter afstand houden, volgens het kabinet de belangrijkste manier om het virus te smoren. Maar is het wel uitvoerbaar? Al weken horen we over problemen met de testcapaciteit. Het kabinet doet er alles aan om die capaciteit op te voeren, maar is dat wel verstandig als het systeem van alle kanten vastloopt? Moet het testbeleid niet helemaal anders? 

In podcast De Dag vertelt medisch directeur Anne-Marie van Elsacker van het Noord-Nederlandse testlab Certe hoe haar team onder de werkdruk dreigt te bezwijken. Sinds februari lopen de labmedewerkers de benen uit het lijf en er wordt alleen maar meer van ze gevraagd.

Ze pleit, net als andere laboratoria en de koepelorganisatie van de GGD's, voor een herbezinning van het testbeleid. Niet iedereen moet zich nog kunnen laten testen en een groot deel zou ook een mogelijk minder nauwkeurige test moeten krijgen zodat de 'belangrijke' gevallen en de reguliere zorg in de gespecialiseerde labs de aandacht krijgen die ze verdienen. 

Podcast De Dag

Elke werkdag staat er vanaf 12.00 uur een nieuwe podcast van De Dag klaar op je favoriete podcastplatform. Luisteren kan via de NPO Radio 1 website en app, SpotifyiTunesGoogle Podcasts en Stitcher.

Vergeet je niet te abonneren! Dan ontvang je dagelijks een melding wanneer een nieuwe aflevering van De Dag verschijnt.

{articles "Podcast De Dag: Over dor hout en de Amerikaanse bosbranden" id="26497" }

{articles "Telefoonlijn coronatest GGD voor zorgpersoneel en docenten geopend" id="26532" }

https://www.nporadio1.nl/podcasts-uitgelicht/26538-podcast-de-dag-niet-meer-testen-maar-minder