Wekdienst 15/09: Prinsjesdag zonder koets • Zoektocht vermiste Brabanders hervat (NOS journaal)

Goedemorgen! Vandaag is het Prinsjesdag, maar het gaat er vanwege de coronamaatregelen anders aan toe dan andere jaren. En het is de laatste dag dat er in het water bij Liessel wordt gezocht naar twee vrienden die sinds 1974 worden vermist.

Het weer: op veel plaatsen schijnt de zon volop. Het wordt opnieuw warm voor de tijd van het jaar: 27 graden in het noorden tot plaatselijk 33 in het zuiden.

Ga je de weg op? Hier vind je het overzicht van de files en werkzaamheden. Check hier de dienstregeling voor het spoor.

Wat kun je vandaag verwachten?

Den Haag houdt een andere Prinsjesdag dan voorgaande jaren. Zo is er geen rijtoer, geen koets en wordt de Troonrede niet in de Ridderzaal gelezen maar in de Grote Kerk. Zoals elk jaar presenteert het kabinet de plannen voor het komende jaar. Lees hier wat we daarover al weten. Het RIVM komt met het wekelijkse corona-rapport. De verwachting is dat de stijgende lijn van het aantal besmettingen van de afgelopen weken wordt voortgezet. Vandaag is de laatste dag dat er in het water bij Liessel in Noord-Brabant wordt gezocht naar de twee vrienden die sinds 1974 worden vermist.

Wat heb je gemist?

Voor het eerst in vier jaar is een meerderheid van de Nederlanders somber over de toekomst van het land. Het gaat om 60 procent, blijkt uit het jaarlijkse Prinsjesdagonderzoek van Ipsos in opdracht van de NOS. Vooral over de economie zijn veel mensen bezorgd.

Jongeren zijn relatief optimistischer, terwijl juist zij de economische gevolgen van de coronacrisis het sterkst merken. Uit hetzelfde onderzoek blijkt dat het vertrouwen in de politiek sterk is gestegen. Een ruime meerderheid vindt dat de overheid de coronacrisis goed aanpakt.

Ander nieuws uit de nacht:

Trump over Californische bosbranden: het klimaat koelt weer af, let maar op: de Amerikaanse president herhaalde bij een bezoek aan Californië dat de vele bosbranden het gevolg zijn van slecht bosbeheer. Toen de klimaatadviseur van de gouverneur hem zei dat klimaatverandering de belangrijkste oorzaak is, antwoordde Trump dat 'het klimaat gaat afkoelen en dat de wetenschap niet weet hoe het zit'. Johnson boekt eerste overwinning voor omstreden brexit-plannen: het Britse Lagerhuis heeft met grote meerderheid voor een omstreden wetsvoorstel gestemd waarmee het land ingaat tegen de Brexit-afspraken die met de EU zijn gemaakt. Eerste 800 mensen betrekken nieuw tentenkamp op Lesbos: enkele dagen na de grote brand in migrantenkamp Moria betrekken de eerste mensen het nieuwe tentenkamp. Er is plaats voor 5000 mensen; dat is niet genoeg voor de 12.000 mensen die eerder in Moria woonden.

En dan nog even dit:

Ooit eerder gehoord van het zeldzame 'auto-brouwerijsyndroom'? Een 34-jarige man uit Huissen veroorzaakte afgelopen november een ongeval in zijn woonplaats. Hij kwam op de verkeerde weghelft terecht en raakte twee tegenliggers. De tegenliggers hielden er alleen blikschade aan over, zelf raakte hij gewond.

Bij controle bleek dat de Huissenaar een alcoholpromillage van 2,34 in zijn bloed had, bijna vijf keer meer dan de maximaal toegestane hoeveelheid. De man zei echter niet gedronken te hebben.

Na het ongeluk liet hij zich onderzoeken in het ziekenhuis, waar door deskundigen is vastgesteld dat hij aan het auto-brouwerijsyndroom lijdt. Hierbij wordt suiker door het lichaam zelf omgezet in alcohol.

De man werd uiteindelijk vrijgesproken van het rijden onder invloed van alcohol.

Fijne dag!

http://feeds.feedburner.com/~r/nosjournaal/~4/MMVuTKXvFwM

http://feeds.nos.nl/~r/nosjournaal/~3/MMVuTKXvFwM/2348322

30 graden en hoger: nazomer wordt mogelijk historisch (AD)

Het nazomeren is begonnen. De temperatuur loopt aan het begin van deze werkweek fors op, dat meldt Weerplaza. Wie wil genieten van 30 graden of meer kan het beste naar Noord-Brabant of Limburg gaan. Het kan zijn dat de temperatuur een graadje lager uitkomt dan voorspeld. Dat ligt aan vrijgekomen roetdeeltjes van de bosbranden in Californië die Europa hebben bereikt.

https://www.ad.nl/binnenland/30-graden-en-hoger-nazomer-wordt-mogelijk-historisch~a8564a05/

Tropisch weekeinde: volle stranden en recordtemperatuur in De Bilt (NOS journaal)

Het is de warmste 8 augustus sinds het begin van de metingen in 1901, meldt Weerplaza. Het werd vanochtend 33 graden in De Bilt, waarmee het record uit 1975 van 32,9 graden werd gebroken. Op andere plaatsen in het land wordt het nog warmer.

In het oosten en zuidoosten kan de temperatuur oplopen tot boven de 35 graden. Het KNMI heeft daarom voor Noord-Brabant, Zeeland, Limburg en Gelderland code oranje afgekondigd. Bij code oranje wordt aangeraden om extra op anderen te letten, zoals ouderen die gevoelig zijn voor extreme hitte. Ook wordt geadviseerd lichamelijke inspanning te beperken, genoeg te drinken en altijd water mee te nemen.

Het warme weer leidde vanochtend al vroeg tot grote drukte op wegen naar de stranden (de zeewatertemperatuur is 22 graden). Om 09.00 uur lag het grootste deel van het strand bij Hoek van Holland vol badgasten. Niet veel later sloot de politie alle wegen richting Zandvoort en Bloemendaal aan Zee af, omdat de badplaatsen volgens NH Nieuws vol waren gelopen. Ook in Katwijk is inmiddels geen plek meer te vinden voor de auto, meldt Omroep West. Noordwijk raadt automobilisten aan om ver buiten het dorp te parkeren en dan de shuttlebus richting strand te nemen.

Om de drukte aan te kunnen en om de anderhalve meter te waarborgen, hanteren sommige baden een reserveringssysteem.

Rond het middaguur zijn volgens Rijnmond ook de wegen naar de stranden op de Maasvlakte helemaal afgesloten. Hulpdiensten in de regio Rijnmond adviseren niet meer met de auto naar het strand te komen.

De drukte op de (snel)wegen richting strand neemt intussen wat af. Om tien uur was het vooral op de wegen van Rotterdam naar Zeeland en op de wegen naar Wijk aan Zee en Velsen-Noord filerijden. De wegen naar recreatiegebied de Galderse Meren bij Breda zijn volgens Omroep Brabant al om 10.00 uur afgesloten omdat het te druk werd in het plassengebied.

Alert op natuurbranden

Door de hoge temperaturen en de droogte is het risico op natuurbranden groot. De Veiligheidsregio Drenthe (VRD) heeft opgeschaald naar fase 2, wat betekent dat terreineigenaren, natuurbeheerders en hulpdiensten extra alert moeten zijn op het ontstaan van brand.

Omdat een klein vonkje van een landbouwmachine al een bos- of heidebrand kan veroorzaken moeten ook boeren extra oppassen. Eerder waarschuwde de veiligheidsregio ook toeristen om voorzichtig te zijn. "Dan moet je denken aan barbecuen in een natuurgebied terwijl het droog is, onzorgvuldig omgaan met lucifers of sigaretten, afval niet meenemen waardoor glas als een vergrootglas kan werken. Denk ook aan parkeren in hoog gras, want dan kun je met de hete uitlaat zomaar onbedoeld het gras aansteken", aldus Esther Klap van de VRD bij RTV Drenthe.

De dierenpolitie in Oost Brabant adviseert om ook de huisdieren niet te vergeten bij deze warmte - en deelt via Twitter het recept voor een koelelement voor konijnen:

Het RIVM waarschuwt ook voor de gevolgen van de warmte en wijst erop dat oververhitting lang niet altijd op tijd wordt herkend:

http://feeds.feedburner.com/~r/nosjournaal/~4/XU15ghtiqGo

http://feeds.nos.nl/~r/nosjournaal/~3/XU15ghtiqGo/2343310

De Nederlandse natuur lijdt en dat is ook jouw probleem (OneWorld)

https://www.oneworld.nl/app/uploads/2020/07/iStock-178799843-875x583.jpg

Koolmeeskuiken

In de krantenkoppen smelt het poolijs en op tv staan de regenwouden in brand, maar de rest van de dag zijn die problemen maar ver weg. Hoewel? Ook de Nederlandse natuur zucht onder de mensheid. Drie urgente problemen voor de Nederlandse natuur, die ook jou aangaan.

Als ik me een keer uit de stad en in de natuur begeef, zet ik m’n oren wagenwijd open. Ik probeer me te verwijderen van alles wat me aan mensen herinnert tot ik alleen nog vogels hoor, kikkers, het gezoem van insecten. Geen auto’s, geen gillende kinderen, dat moment dat er even geen vliegtuig over dendert. Het zal een vorm van meditatie zijn; ik vind het heerlijk om me op zulke momenten voor te stellen dat er niets aan de hand is. Dat de insecten het niet zwaar hebben, dat de wereld niet opwarmt.

Dit is het droogste voorjaar ooit in Nederland gemeten

Met dat gedachtenexperiment kom ik op het moment helaas niet weg. Waar klimaatverandering vaak redelijk ongrijpbaar blijft, zijn aanhoudende bosbranden in ons eigen kikkerlandje dat zeker niet. En er blijkt veel meer aan de hand, merk ik de laatste weken als ik kranten, websites en mails lees. Wat kunnen natuurexperts me hierover vertellen?

Recorddroogte

Was de ‘intelligente lockdown’ niet een stuk draaglijker door het lieflijke lentezonnetje dat door de ramen scheen? De bossen en parken die daardoor zo uitnodigend waren? Het zal je niet ontgaan zijn: het heeft nauwelijks geregend. Goed mogelijk dat je het woord ‘record’ in de context van het klimaat niet meer kunt horen, maar – het moet gezegd – er was sprake van een recorddroogte. Het droogste voorjaar ooit in Nederland gemeten.

Dat had onder meer tot gevolg dat er deze lente flinke bosbranden woedden. Niet alleen in de Amazone of Australië dus, maar gewoon hier, in eigen land. In het Natura2000-gebied de Deurnese Peel bijvoorbeeld, in Zuidoost-Brabant, maakte een grote brand ruim 800 van de 1000 hectare met de grond gelijk. De brand werd pas vorige week officieel geblust verklaard.1

Kwetsbare waternatuur dreigt te verdwijnen. Ik ben bang dat het nu superhard gaat

Erik de Jonge, boswachter bij Brabants Landschap, vertelt over andere gevolgen: “Ik heb hier een prachtig stuk moeras dat we nog nooit droog hadden zien staan. Drie jaar geleden gebeurde dat aan het eind van de zomer tot onze verbazing voor het eerst. Vorig jaar gebeurde hetzelfde, alleen toen al halverwege de zomer.” En je raadt het al: “Nu stond het in april al droog. Kwetsbare waternatuur dreigt te verdwijnen. Ik ben bang dat het nu superhard gaat.”

Dit jaar heeft geen een van de lepelaarkuikens het overleefd

Hij is aangedaan door het gigantische bijenveld – een veld vol bij-vriendelijke bloemen – dat ze dit jaar hadden ingezaaid maar waarvan elke kiem is verschroeid, en niet minder door een vogeleiland dat opeens geen eiland meer is: “Een prachtig vogelparadijs, waar duizenden vogels normaal gesproken in alle rust broeden. Deze lente was de waterstand zo laag dat vossen er op hun dooie gemak heen konden lopen. Vorig jaar hadden we nog de grootste lepelaarskolonie van Nederland met 290 nesten. Dit jaar heeft geen een van de kuikens het overleefd.”

Een week geleden stonden de regenwolken weer aan de hemel, er komt nog altijd water uit de kraan, en je denkt al snel dat het allemaal wel weer goedkomt. Toch is het tij nog niet gekeerd, vertelt Wiebe Borren, hydroloog bij Natuurmonumenten: “Verschillende plant- en diersoorten hebben een enorme klap gekregen. De regen die nu valt verandert bijvoorbeeld niets aan het feit dat de weidevogels een heel mager broedsucces hadden. Als het volgend jaar weer zo is, wordt het al een stuk problematischer – dan mis je twee generaties.” Hetzelfde geldt voor bomen: “De droogte van 2018 hebben veel bomen overleefd, maar het heeft ze wel verzwakt. Daardoor konden veel deze nieuwe klap niet aan.”

Als de natuur in de problemen zit, zitten we dat allemaal

Borren vervolgt: “Als de droogte zich herhaalt en we niets veranderen aan het waterbeheer, dan stapelen de effecten zich op.” Waterbeheer inderdaad, want bovenop de weinige regenval komt slecht watermanagement. De landbouw bijvoorbeeld, vertelt Borren, pompt gigantisch veel water uit de grond voor beregening van gewassen – niet zelden met of zonder vergunning dicht bij kwetsbare natuurgebieden die daardoor letterlijk droog komen te staan.

Vorig jaar zomer draaiden er in Noord-Brabant volgens Natuurmonumenten alleen al veertienduizend grondwaterpompen, die samen anderhalf keer zoveel water oppompten als er in de hele provincie aan drinkwater wordt gewonnen. Het waterbeheer is daarnaast nog altijd te veel gericht op het afvoeren in plaats van vasthouden van water, meent Borren –  van oudsher was het issue vooral hoe we een teveel aan water kwijtraakten. Maar nieuwe tijden vragen om nieuwe maatregelen.

Pesticiden in beschermde natuurgebieden

Wat vond boswachter De Jonge van het nieuws dat er landbouwpesticiden tot diep in natuurgebieden zijn aangetroffen? “Dat kwam wel even hard aan”, zegt hij. “Wij dachten dat we het in Brabant wel goed hadden geregeld, omdat we hier op het landschap uiteraard geen pesticiden gebruiken. Nu ben ik bang dat het hier nog vele malen erger zal zijn, want wij zitten hier midden in een intensief landbouwgebied. Onze jaarlijkse vlindertelling laat een neerwaartse lijn zien, zal dat dan toch ook daarmee te maken hebben?”

In Drentse natuurgebieden zijn maar liefst 31 verschillende bestrijdingsmiddelen aangetroffen

Wat is er precies aan de hand? Begin deze maand werd bekend dat in Drentse natuurgebieden maar liefst 31 verschillende bestrijdingsmiddelen zijn aangetroffen. Sterker nog, in alle vegetatiemonsters die door het burgerinitiatief Meten=Weten zijn afgenomen, hoe diep in het gebied ook, werden bestrijdingsmiddelen aangetroffen. Soms tot wel vijftien verschillende soorten per monster, waaronder zelfs enkele middelen die helemaal niet zijn toegestaan in Nederland, maar blijkbaar ‘stiekem’ zijn gebruikt.

De landbouw, met bijbehorende pesticiden, is de nummer 1 oorzaak van het uitsterven van insecten

Meten=Weten en Natuurmonumenten roepen minister Carola Schouten (Landbouw, Natuur en Voedselveiligheid) dringend op om nader te onderzoeken wat de pesticiden betekenen voor insecten en bodemleven. Over de uitslag van zo’n onderzoek bestaat een donkerbruin vermoeden. De onderzoekers schrijven zelf onheilspellend: ‘Insecticiden […] kunnen leiden tot minder insecten en daarmee het ineenstorten van vogelpopulaties die daarvan afhangen.’

Wereldwijd wordt om precies te zijn 40 procent van alle insecten met uitsterven bedreigd, bleek vorig jaar uit een rapport van de VN-organisatie IPBES. De landbouw, met bijbehorende pesticiden en verandering van leefgebied, werd door IPBES als nummer één oorzaak .

De Nederlandse toxicoloog Henk Tennekes luidde een decennium geleden al de noodklok. Hij meende dat we door bepaald pesticidegebruik afstevenen op ‘een ecologisch armageddon’. Zijn theorie werd onder meer door grote pesticidefabrikanten ontkend en Tennekes werd al ‘activistisch’ terzijde geschoven; zijn bevindingen verdwenen in de doofpot. Jaren later, toen het kwaad al was geschied, kreeg hij alsnog gelijk.

Stikstofcrisis krijgt een staartje

Alles wat je moet weten over stikstof

Een paar dagen na het nieuws over de pesticiden stond onze natuur opnieuw in de schijnwerpers. Ditmaal in de vorm van het eindrapport van de Commissie Remkes, die in opdracht van minister Schouten in de stikstofproblematiek is gedoken. De stikstofcrisis legde vorig jaar de bouw grotendeels plat. Boeren mochten daarnaast niet meer uitbreiden en de maximale snelheid op de wegen werd verlaagd naar 100 kilometer per uur. Waarom? De hoogste bestuursrechter van Nederland oordeelde dat ons stikstofbeleid niet voldoet aan de Europese natuurwetgeving – we stoten er te veel van uit en daar lijdt de natuur onder.

Bepaalde planten gaan bij een teveel aan stikstof dood, waar anderen juist gedijen en gaan woekeren. Het gevolg: monocultuur. Minder insecten, dus minder vogels, dus – uiteindelijk – minder grotere roofdieren.

Er worden koolmeeskuikens met gebroken pootjes in nesten gevonden

Nog een ander gevolg, dat je niet direct ziet aankomen: er worden steeds vaker koolmeeskuikens met gebroken pootjes in nesten gevonden. De bodem verzuurt door stikstof en bepaalde mineralen spoelen weg. Wat volgt is een kettingreactie. Als planten te weinig kalk opnemen, krijgen ook insecten er te weinig van binnen waardoor de vogels die hen eten met zwakke botten zitten.

De conclusie van de commissie Remkes: het huidige beleid is nog altijd te vrijblijvend en gaat niet ver genoeg. De overheid wordt op de vingers getikt met haar streven om in 2030 26 procent stikstofreductie waar te maken ten opzichte van 2019 – de commissie zegt dat dit 50 procent moet zijn. Het is de komende tijd aan de minister om met de adviezen tot nieuw beleid te komen.

Financiële risico’s

Het zijn geen makkelijke tijden voor de Nederlandse natuur. En als de natuur in de problemen zit, zitten we dat allemaal. “Even een heel herkenbaar voorbeeld”, begint Borren. “De eikenprocessierups, daar zouden we veel minder last van hebben als de natuur in balans was – als er onder die eikenbomen voldoende gevarieerde vegetatie groeit, waarin insecten gedijen, zodat er meer vogels in de buurt zijn om ons van die rupsen af te helpen.”

Delen van Nederland worden steeds stiller en kleurlozer: geen gefluit en gezoem meer van vogels en insecten

Kijken we naar het grotere plaatje, dan heeft een verlies aan biodiversiteit ook impact op de economie, stelden de Nederlandsche Bank (DNB) en het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) vorige week. Nederlandse banken, verzekeraars en pensioenfondsen hebben wereldwijd zo’n 510 miljard euro gestoken in bedrijven die ‘zeer afhankelijk’ zijn van ‘ecosysteemdiensten’.

Insecten worden genoemd als voorbeeld van een leverancier van zo’n dienst: als bestuivende insecten in de problemen komen, is de landbouwsector een van de eersten die dat zal voelen. Maar de landbouw is niet de enige: ook bedrijven in de visserij of de bouw kunnen in de problemen komen door verstoorde ecosystemen.

“Wat ik vooral zie is dat delen van Nederland steeds stiller en kleurlozer worden”, besluit Borren. “Geen gefluit van vogels, gezoem van insecten. Het gaat sluipenderwijs en we hebben het in eerste instantie misschien niet eens door…” Maar over een paar jaar kijken we terug en denken we, ‘hadden we dat nou maar iets anders gedaan’.

De Jonge doet wat hij kan: “Ik heb hier stiekem wat sloten afgedamd zodat het water niet weg kan lopen. Het waterschap zal er niet blij mee zijn, maar ik ga niet hulpeloos toekijken.”

‘Corona kan ons leren hoe we de klimaatcrisis moeten aanpakken’

‘De natuur vernietigen moet strafbaar worden’

Channa Brunt

  1. In deze grafiek van het KNMI zie je in één oogopslag hoe uitzonderlijk de droogte van dit voorjaar is. ↩︎

Het bericht De Nederlandse natuur lijdt en dat is ook jouw probleem verscheen eerst op OneWorld.

https://www.oneworld.nl/lezen/klimaat/de-nederlandse-natuur-lijdt-en-dat-is-ook-jouw-probleem/