Na de klap: documentaireserie over mensen die het onvoorstelbare meemaakten (BroadcastMagazine)

Kleijn filmt in Londen, waar een helse brand in de Grenfell-woontoren aan 72 mensen het leven kostte. Hij loopt mee in de stille mars die bewoners en omwonenden van de toren nog elke maand lopen. In Italië mengt hij zich onder de buurtgenoten van de Via Porro, de straat die werd getroffen door het instorten van de Morandi-brug in Genua. Een plek waar de emoties hoog oplopen als de laatste delen van de brug worden opgeblazen om een nieuwe te kunnen bouwen.

Twintig jaar na de vuurwerkramp keert Kleijn terug naar de getroffen wijk Roombeek in Enschede. Waar de ramp voor de meeste Tukkers in het verleden ligt, is er een kleine groep betrokkenen die nog dagelijks met die meidag in 2000 bezig blijkt. Zoals de voormalige directeur van de vuurwerkfabriek, de weduwe van een van de omgekomen brandweermannen en een oud-rechercheur. Zij kunnen niet leven met het feit dat de oorzaak van de ramp nooit is opgehelderd. Daarom hebben zij onlangs nog aangifte gedaan en strijden zij verder.

Presentator Tom Kleijn: “Je vraagt nogal wat van mensen als je ze opzoekt terwijl er net een ramp is gebeurd. Ze verloren hun huis, moesten vluchten of zijn hun familie kwijt. En dan nog nemen ze de tijd om jou te woord te staan. Is het dan niet ook je journalistieke plicht om terug te keren naar die plek? Niks goed-nieuwsshow, puur om te kijken hoe het de mensen is vergaan nadat iedere cameraploeg al lang en breed vertrokken is.”

Kleijn bezoekt ook Paradise in Californië, waar de bewoners letterlijk door een vuurzee weg moesten vluchten voor een allesverwoestende bosbrand. En hij reist naar het vrijwel uitgestorven Japanse Fukushima, dat dubbel getroffen werd: door een tsunami en kernramp.

Op sommige plekken levert de ramp voor de getroffenen juist ook iets onverwachts op. Bijzondere vriendschappen, of een gemeenschap die verbroedert. In Londen begint een overlevende een ‘community kitchen’, wat eigenlijk altijd haar droombaan was. In Enschede herrees een woonwijk, waar voor buitenlandse bezoekers nog steeds ‘architectuur-rondleidingen’ worden gegeven.

Toch blijft het knellen: door móeten gaan, en leven met de gevolgen van de ramp. Zo ontvangt Fukushima de Olympische Spelen: het honkbaltoernooi zal in hun stadion plaatsvinden. De burgemeester toont zich uitermate optimistisch en wil vooral laten zien hoe veilig het er weer is: Tom mag fruit proeven dat in de streek geteeld is. Terwijl even verderop miljoenen zakken met radioactieve aarde langs de wegen staan, waarvan men zich afvraagt waar het ooit naartoe moet.

Na de klap, vanaf zondag 14 juni om 20.45 uur bij KRO-NCRV op NPO 2.

Zondag 14 juni: De torenflatbrand in Londen
Zondag 21 juni: De ingestorte brug in Genua
Zondag 28 juni: De bosbranden in Paradise
Zondag 5 juli: De kernramp in Fukushima
Zondag 12 juli: De vuurwerkramp in Enschede

Bron: KRO-NCRV/BM

Het bericht Na de klap: documentaireserie over mensen die het onvoorstelbare meemaakten verscheen eerst op BM.

https://www.broadcastmagazine.nl/radio-televisie/televisie/na-de-klap-documentaireserie-over-mensen-die-het-onvoorstelbare-meemaakten/

Sterauteur schrijft coronaboek om jou gerust te stellen met cijfers (Nieuwsuur)

Schrijver Paolo Giordano, vooral bekend van zijn bestseller De eenzaamheid van de priemgetallen, schreef in zes dagen en nachten een essay over de coronacrisis: In tijden van besmetting.

Oorspronkelijk is Giordano natuurkundige. In deze onzekere tijden keert hij terug naar zijn oude vakgebied; cijfers en modellen geven hem houvast. Dit wil hij ook aan zijn lezers meegeven.

"Ik ben niet bang dat ik ziek word", aldus Giordano in zijn essay. "Waarvoor dan wel? Voor alles wat de corona-uitbraak kan veranderen. Ik ben bang dat ik ontdek dat de beschaving die ik ken een kaartenhuis is. Dat alles wordt uitgewist. Maar ik ben ook bang voor het tegenovergestelde: dat als de angst straks weg is, alles bij het oude is gebleven."

De schok van de crisis kwam voor hem pas na een paar weken, zegt hij vanuit zijn huis in Rome waar hij in quarantaine zit. "Eind februari was in Italië de eerste corona-uitbraak in het noorden. We zagen de beelden van ziekenhuizen in Bergamo, Brescia en Piacenza. Hier was niemand op voorbereid. Sindsdien heb ik aan niets anders meer kunnen denken."

Cijfers kalmeren

Het startpunt van het boek was voor de schrijver wiskunde. "Als natuurkundige hebben cijfers me altijd rust gegeven. Ik hoop iets van die kalmte te kunnen overbrengen aan anderen door inzicht te geven in de modellen die ten grondslag liggen aan een pandemie."

In zijn essay gaat hij in op begrippen als R0, die inmiddels dagelijks in het nieuws te horen zijn. R0 geeft aan hoeveel mensen er besmet worden door iemand die het virus heeft. Bij corona is dat getal volgens veel modellen 2 tot 3, in Nederland is het door alle maatregelen inmiddels onder 1 gezakt.

Gemiddeld is de R0 van corona hoger dan de Spaanse Griep, die rond 1918 naar schatting 20 tot 100 miljoen levens eiste, maar weer lager dan van bijvoorbeeld mazelen met een waarde van 15.

Begrip voor deze materie, zo denkt Giordano, vergroot het inzicht en begrip in de uitzonderlijke maatregelen die wereldwijd zijn genomen. Toch vindt hij het teleurstellend hoe verschillend alle landen reageren, terwijl het virus en de tijdlijn zelf geen grenzen kent. "Dit is een pandemie, en dus een wereldwijd probleem. Dat kun je niet tegengaan met lokale oplossingen."

Citroenboom

Hij heeft speciale aandacht voor de agressieve wijze waarop wij omgaan met ons milieu. "Door tropische houtkap, intensieve veeteelt en de vele bosbranden komen onbekende micro-organismen vrij die op zoek zijn naar 'een nieuw huis'."

Hij wil geen direct verband leggen tussen het ontstaan van het coronavirus en omgevingsfactoren, maar hij schrijft wel in zijn boek: "De verspreiding van het virus maakt ondubbelzinnig duidelijk hoezeer onze wereld geglobaliseerd is. In tijden van besmetting zijn we één organisme, één gemeenschap."

Terug naar Rome. Tijdens zijn quarantaine heeft de schrijver al een maand lang hetzelfde zicht op de daken van die stad. "Op mijn balkon wordt het nu lente. Aan ons zieke citroenboompje bloeien opeens weer nieuwe blaadjes. In deze tijden worden zulke kleine tekenen van hoop opeens heel belangrijk. Ik heb nog nooit zo vaak naar het boompje gekeken als nu."

https://nos.nl/l/2329740

Nepnieuws-expert: ‘Enorm veel valse informatie rondom het coronavirus’ (Nieuwsuur)

Het coronavirus is een in Amerika ontwikkeld biologisch wapen dat erop is gericht Chinezen te treffen. Of is het virus ontwikkeld in een Canadees lab, en gestolen door Chinese spionnen om de eigen bevolking te besmetten? Geen van deze complottheorieën is waar, maar ze zijn online wel een eigen leven gaan leiden.

Er is veel nepnieuws over het coronavirus te vinden op internet. Net als bijvoorbeeld recent rond de bosbranden in Australië en de Iraanse raketaanval op een Iraakse legerbasis. Wat kan er gedaan worden tegen dit soort valse en misleidende informatie?

'China heeft het virus zelf gemaakt'

De Amerikaanse journalist Craig Silverman maakte de term 'nepnieuws' groot in aanloop naar de Amerikaanse verkiezingen in 2016, maar krimpt nu ineen als hij het woord hoort. "Ik begon het te gebruiken voor compleet onjuiste informatie, maar nu is het een mantra van president Donald Trump geworden en wordt het gebruikt om journalisten zwart te maken."

Silverman werkt voor de website Buzzfeed en is één van 's werelds bekendste experts op het gebied van online desinformatie. Hij ziet de afgelopen weken veel onzin over het coronavirus op het internet. "Bij groot, brekend wereldnieuws verschijnt er online bijna altijd desinformatie. Maar nu met het coronavirus zien we echt enorm veel valse informatie."

Zo schrijft een website die banden heeft met de radicaal-rechtse ex-strateeg van Trump, Steve Bannon, dat China het virus zelf heeft gefabriceerd in een laboratorium. Een andere beruchte desinformatie-website beweert dat Bill en Melinda Gates hebben voorspeld dat het virus 65 miljoen doden zal eisen. Complotdenkers brengen het echtpaar in verband met de uitbraak ervan. Buzzfeed ontkrachtte dit verhaal.

Vleermuissoep

Volgens een andere complottheorie hebben Chinese spionnen het virus uit een Canadees lab gestolen. Het bericht, dat linkt naar een artikel van de Canadese publieke omroep, is duizenden keren gedeeld en geliket. De auteur van het oorspronkelijke omroep-artikel waarschuwde daarop dat haar stuk die bewering helemaal niet onderbouwt. Die waarschuwing is nauwelijks geretweet of geliket.

Meestal ontstaat dit soort desinformatie als teksten, video's of foto's worden losgeweekt van hun originele context. Filmpjes waarin vleermuissoep wordt gegeten, werden bijvoorbeeld gesitueerd in Wuhan. Het zou de oorzaak zijn van het coronavirus. De filmpjes zijn echter opgenomen in Palau in de Stille Zuidzee. En hebben dus niks te maken met de uitbraak.

'Elven' strijden tegen 'trollen'

In de Baltische staten is ook een corona-verzinsel verspreid: een NAVO-soldaat zou besmet zijn met het virus en het bondgenootschap zou dit onder de pet houden.

Het gerucht werd al snel ontkracht door Debunk.eu. Dit Litouwse burgerinitiatief heeft software ontwikkeld die 1500 verdachte bronnen afspeurt naar mogelijk nepnieuws. Als de berichten geschreven lijken door 'trollen' wordt een waarschuwing gemaild aan 'elven'. Dat zijn vrijwilligers die verspreiders van desinformatie in de gaten houden, berichten labelen en melden bij Facebook.

Vervolgens verifiëren professionele journalisten en onderzoekers de potentiële desinformatie en schrijven er verhalen over. Deze factchecks worden meestal veel minder gelezen dan het oorspronkelijke nepnieuws, maar Debunk weet toch een groot publiek te bereiken doordat het samenwerkt met het grootste nieuwsplatform van Litouwen. Initiator Viktor Dauksas: "We hebben meer dan 200 verhalen ontkracht. Die zijn 30 miljoen keer gelezen, enorm veel voor een land met zo'n kleine bevolking. Zo houden we mensen betrokken."

'Voor veel mensen doet de bron er niet toe'

Lastig voor de lezer is dat nepnieuws vaak staat op sites die lijken op echte nieuwswebsites. Vaak zijn de artikelen aangepaste versies van artikelen van gerenommeerde persbureaus en kranten.

Tech-ondernemer Sebastiaan van der Lans heeft daar iets op gevonden: Wordproof. Dat is een soort watermerk dat auteurs aan hun artikel kunnen toevoegen, waardoor zoekmachines en internetgebruikers precies kunnen zien wanneer er iets aan de inhoud of context wordt aangepast. En: hoe meer een auteur prijsgeeft over zijn identiteit, hoe zichtbaarder in de zoekmachines. Het wordt al gebruikt op Indebuurt.nl.

"Ik vind dat alle desinformatie mag bestaan, want we zijn in Nederland tegen censuur", zegt Van der Lans. "Maar het grote gevaar is dat het massaal wordt gedeeld. Daar moet een oplossing voor komen."

De Litouwse software van Viktoras Dauksas laat nepnieuws met weinig bereik ongemoeid. Pas als een bericht viraal lijkt te gaan, grijpen de factcheckers in. Volgens Silverman van Buzzfeed hebben zulke systemen die software combineren met menselijk toezicht, de toekomst. Een watermerk heeft volgens hem maar beperkt zin. "Voor een bepaalde groep doet de context of bron er niet toe, zolang het bericht maar overeenkomt met hun eigen wereldbeeld."

https://nos.nl/l/2323356

De uitzending van 16 februari (Nieuwsuur)

De strijd tegen nepnieuws

Het coronavirus is een in Amerika ontwikkeld biologisch wapen dat erop is gericht Chinezen te treffen. Of is het virus juist ontwikkeld in een Canadees lab, en gestolen door Chinese spionnen om de eigen bevolking te besmetten? Geen van deze complottheorieën is waar, maar ze zijn online wel een eigen leven gaan leiden.

Desinformatie rond het coronavirus tiert welig op het internet, net als bijvoorbeeld recent rond de bosbranden in Australië en de Iraanse raketaanval op een Iraakse legerbasis. Wat kunnen we doen tegen dit soort valse en misleidende informatie? We spreken met drie bestrijders van online desinformatie.

https://nos.nl/l/2323286

Noodhulpactie Zapp Your Planet: SOS Koala (BroadcastMagazine)

Zapp Your Planet is een jaarlijse actie van NPO Zapp om kinderen bewuster te laten opgroeien. In eerdere edities werd aandacht gevraagd voor bedreigde diersoorten zoals haaien, orang-oetans en olifanten, nu vraagt Zapp Your Planet aandacht voor de wilde dieren in Australië die al maanden getroffen worden door de hevigste bosbranden uit hun geschiedenis.

Robert Fortuijn, netmanager NPO Zapp/Zappelin: “We merken dat kinderen het aangrijpend vinden wat er daar gebeurt. Ze willen graag nú iets doen voor de koala’s en kangoeroes. Daarom hebben we besloten om samen met het WWF en KRO-NCRV deze noodhulpactie op te zetten. Zo geven we kinderen de gelegenheid in actie te komen en hun geld te doneren, zodat bijvoorbeeld de koala’s noodhulp krijgen die ze nu zo hard nodig hebben.”

Tot nu toe is al ruim 10 miljoen hectare verwoest; een gebied van meer dan 2,5 keer de oppervlakte van Nederland. Al bijna 30 mensen, zoals brandweerlieden, zijn omgekomen. Ook voor de wilde dieren van Australië betekent de vuurzee een enorme ramp: naar schatting 1 miljard dieren zijn omgekomen. Soorten als kangoeroes, koala’s en mierenegels verliezen hun thuis en kunnen nergens anders heen. Met man en macht wordt gewerkt om de branden te stoppen, maar als de vuren geblust zijn, moet er ook nog worden hersteld wat vernietigd is.

Freek Vonk, bioloog en presentator van Freeks Wilde Wereld op NPO Zapp, laat weten: “Australië wordt al weken geteisterd door heel heftige bosbranden, misschien wel de ergste in de geschiedenis. Ik vind het als bioloog super erg om te zien dat zo’n prachtig land verwoest wordt. Ecologen schatten dat er nu al meer dan een miljard dieren in de vuurzee zijn omgekomen. Ik hoop dat we het leefgebied van deze dieren straks weer kunnen herstellen en de gewonde dieren kunnen helpen.”

Via zappyourplanet.nl kunnen kinderen acties aanmaken en geld doneren. Met het geld kan WWF onder meer speurhonden inzetten om koala’s op te sporen, opvangcentra voor koalaberen en andere dieren ondersteunen. Ook zullen van de opbrengst straks weer bomen worden geplant in belangrijk leefgebied voor koala’s.

Zaterdag 25 januari heeft NPO Zapp een aangepaste programmering. Zapp Your Planet komt met de speciale tv-actie om 09.00 uur, 09.42 uur, 10.27 uur en 11.17 uur. De uitzending wordt gepresenteerd door Klaas van Kruistum en Saskia Weerstand. Anne-Mar Zwart zal als razende reporter door Nederland reizen. Kinderen kunnen de hele ochtend naar de studio van Zapp Your Planet in Hilversum komen om een donatie te brengen of mee te doen aan workshops onder leiding van bekende Nederlanders.

Om 14.10 uur en 16.48 uur volgen er updates van Zapp Your Planet: SOS Koala. Daarnaast zijn er de hele dag afleveringen te zien van Freeks Wilde Wereld in Australië en is er een speciale aflevering van Het Klokhuis over koalaberen. Om 18.30 uur is er tot slot een uitzending waarin alle acties van die dag samenkomen.

Bron: NPO/BM

https://www.broadcastmagazine.nl/radio-televisie/televisie/noodhulpactie-zapp-your-planet-sos-koala/