Klimaat en het politieke onvermogen (Buitenhof podcast)

Dinsdag is het Prinsjesdag: traditioneel gezien de start van het nieuwe parlementair jaar. Wat dat nieuwe jaar gaat brengen is nog maar de vraag. Want negen maanden nadat het voltallige kabinet-Rutte III aftrad wegens de toeslagenaffaire en zes maanden na de verkiezingen is er nog geen zicht op een nieuw kabinet. In Buitenhof de partijleiders van de PvdA en GroenLinks Lilianne Ploumen en Jesse Klaver.
Oud-minister van Landbouw en CDA-prominent Cees Veerman over een heet hangijzer in de formatie: het stikstofprobleem. Is het onteigenen van boeren de oplossing?
En door overstromingen in Nederland, Duitsland en België, bosbranden in Griekenland en recordtemperaturen in Zuid-Europa lijkt het klimaatpakket van de Europese Commissie urgenter dan ooit. Te gast is één van de architecten van dit ambitieuze plan: Diederik Samsom, kabinetschef van Eurocommissaris Frans Timmermans.
Meer informatie en terug kijken: https://bit.ly/buitenhof-19-sept-2021


Presentatie: Twan Huys
Eindredactie: Lieke Kwant

https://podcast.npo.nl/file/buitenhof/59388/klimaat-en-het-politieke-onvermogen.mp3

De wereld staat in de fik en wij hebben niet eens een regering (Greenpeace)

Het is bijna vijf maanden sinds de Tweede Kamerverkiezingen en er is nog steeds niets wat maar een beetje lijkt op een nieuw kabinet. Riep Rutte eerst nog dat er een snelle formatie zou komen, inmiddels is de formatie zo’n beetje met zomervakantie en blijft Nederland stuurloos achter. Ondertussen stort het ene na het andere slechte klimaatnieuwsbericht zich over ons uit. De wereld staat in de fik en wij hebben niet eens een regering.

Soms lijkt de klimaatcrisis misschien een crisis in slow motion. Daar is niks van waar natuurlijk. Maar terwijl eilanden langzaam verdwijnen door een stijgende zeespiegel en de ijskappen in Groenland met schrikbarende snelheid smelten, dachten we in Nederland veilig te zijn achter onze dijken. Nederland waterland. Onze politici voelen er in ieder geval niet zo’n haast bij en blijven oeverloos polderen voor het klimaat zonder de broodnodige urgente actie te ondernemen. 

De watersnood in Limburg was dan ook een pijnlijke confrontatie met de nieuwe realiteit. We weten inmiddels dat honderden Limburgers de komende maanden nog niet terug naar huis kunnen. Weerman Gerrit Hiemstra twitterde:

Voor iedereen die zich afvraagt of de extreme regen in Limburg, de Ardennen en het aangrenzende deel van Duitsland met #klimaatverandering te maken heeft, het antwoord daarop is "ja". In de klimaatscenario's 2014 van het @KNMI, is al gewezen op een toename van extreem weer. 1/n

— Gerrit

https://s.w.org/images/core/emoji/13.0.1/72x72/2b55.png

Hiemstra

https://s.w.org/images/core/emoji/13.0.1/72x72/1f430.png

(@GerritHiemstra) July 14, 2021

Premier Rutte gaf morrend toe dat de gebeurtenissen inderdaad in het licht van klimaatverandering moeten worden gezien.

Actie is nú nodig

Maandag komt er er een nieuw rapport van het IPPC, het wetenschappelijke klimaatpanel van de Verenigde Naties. Zij vegen eens in de zoveel jaar alle nieuwe kennis over de klimaatcrisis bij elkaar en delen hun bevindingen. En guess what? De klimaatcrisis voltrekt zich sneller en genadelozer dan we al dachten. De hevige regen in Limburg, Duitsland en België, de extreme hitte in Noord-Amerika en de bosbranden wereldwijd, allemaal slechts het topje van de ijsberg. IPCC is duidelijk: we hebben actie nodig, en wel nu. 

https://www.greenpeace.org/static/planet4-netherlands-stateless/2021/08/a52566b7-shutterstock_2011420091-1024x683.jpg

Twee mannen inspecteren de weg na de overstromingen in Bergen, Limburg.

We mogen hopen dat dit belangrijke rapport de Nederlandse politiek eindelijk wakker schudt, want er lijkt nog steeds te weinig besef van deze gigantische crisis. Voor de zomer ging het in stoffige Haagse vergaderzalen vooral over wie er met wie wil regeren. Over onze kwetsbare natuur en ons fragiele klimaat werd nauwelijks gesproken. Dat terwijl de CO2-uitstoot terugkeert naar de hoeveelheden van voor corona. Alsof de wereld niet tegelijkertijd in brand én onder water staat. 

Ondertussen dansen Rutte en Kaag nu om elkaar heen. Zij leveren een stuk af dat de aanzet moet zijn tot het regeerakkoord. Een belangrijk moment, want gaan we straks zien dat de Nederlandse overheid de klimaatcrisis eindelijk als crisis gaat behandelen? Van slow motion naar fast-forward?

Het zal wel moeten. Een nieuw kabinet moet in het regeerakkoord antwoord geven op dit rapport van IPCC. En dat kan maar één antwoord zijn: hogere klimaatdoelen en eindelijk een klimaatkoploper durven zijn. De wetenschap verdient het dat er naar hun wanhoopskreet wordt geluisterd. De verlossing moet er komen. Uiteindelijk is er geen dijk, geen dam, geen hitteplan en geen brandweerauto die ons allemaal kan redden. Alleen echt leiderschap kan het tij keren. Dus dat is wat we nu mogen verwachten, niets meer en niets minder.

https://www.greenpeace.org/nl/klimaatverandering/47306/de-wereld-staat-in-de-fik-en-wij-hebben-niet-eens-een-regering/

Stuurloos Turkije snakt vergeefs naar verkiezingen (Elsevier)

Het gaat rap bergafwaarts met Turkije. Niet alleen natuurrampen teisteren het land, maar ook een zware inflatie en aanhoudende vluchtelingenstromen brengen de politieke stabiliteit in gevaar. En de geloofwaardigheid van de regering van president Recep Tayyip Erdogan, die maar geen verkiezingen wil uitschrijven, schrijft Turkijekenner Kaan Özgök in een artikel voor EW Podium.

Turkije lijkt vervloekt. De republiek aan de zuidoostgrens van Europa krijgt met de hevig woedende bosbranden aan de Egeïsche- en Mediterrane kust de zoveelste catastrofe in korte tijd voor haar kiezen. Na de krachtige aardbeving in Izmir vorig jaar en de uitbraak van zeesnot in de Zee van Marmara afgelopen juni, traden vorige week rivieren met verwoestende kracht buiten hun oevers in het uiterste oosten van het Zwarte Zeegebied. En nu dus de apocalyptische bosbranden.

https://cdn.prod.elseone.nl/uploads/2021/08/kaan-ozgok-600x600.jpeg

Kaan Özgök (1972), geboren Groninger, is de jongste telg van een kunstzinnige familie van muzikanten, schrijvers en cineasten. Kaan heeft geschiedenis en American studies gestudeerd aan de Rijksuniversiteit Groningen en werkt voor de regionale overheid als projectcoördinator. Op Twitter is hij te vinden onder de naam Verweesd Links.

Dit is een artikel voor EW Podium. Daarop publiceert de redactie van EW elke week meerdere artikelen van jonge schrijvers, die vanuit hun eigen onderzoek, expertise of werkervaring willen bijdragen aan het publieke debat.

‘Gezelligheidsthee’ van Erdogan

President Erdogan bezocht de rampgebieden, eerst Rize, de geboortestreek van zijn ouders, en zaterdag het zwaar getroffen Marmaris. Het zittend staatshoofd oogde bij beide gelegenheden apathisch en vermoeid. Wat opviel: Erdogan gooide vanuit zijn presidentiële touringcar pakketten thee naar zijn burgers. Deze beelden heb ik gedeeld op Twitter. Hij doet dit vaker en raadt mensen aan vooral te genieten van deze keyif çayı. Dit betekent zoveel als ‘gezelligheidsthee’. Treffend voor de mate waarin de langst zittende Turkse president ooit inmiddels van het gewone Turkse volk is losgezongen.

Niet vreemd, want de in maart 2003 als premier aangetreden kampioen van de gewone man verdeelt zijn tijd tegenwoordig tussen diverse protserige paleizen. Een paar weken terug lekten in de Turkse pers impressies (renders) uit voor zijn nieuwste stulp in Marmaris: 64 miljoen euro aan Turks belastinggeld voor een in Neo-Osmaanse woonwagen-Art-Deco-stijl opgetrokken zomerresidentie. Inclusief opgespoten privéstrand in halvemaanvorm. Wanneer hij niet de telefoon opneemt in zijn saray’s, is de kans groot dat het regeringshoofd zich verplaatst in een van de dertien presidentiële vliegtuigen. First Lady Emine filmt intussen receptbereidingen vanuit haar met bladgoud gedecoreerde keuken. Bij haar laatste bezoek aan Brussel liet ze een exclusieve winkel sluiten om rustig design-handtassen te shoppen. De ooit zo vrome islamistische Erdogans geven blijk van een opvallende voorkeur voor aardse luxe.

Groeiende woede onder de Turkse bevolking

De verkwisting van gemeenschapsgelden leidt bij grote delen van de bevolking tot steeds meer woede. Niet bij iedereen – een harde kern van aanhangers is namelijk ongeneeslijk volgzaam. Overigens bevindt een substantieel deel van deze pathologische groupies zich in Nederland. Net als hun onaantastbare leider lijken ook zij elke band met de realiteit te zijn kwijtgeraakt. Toegegeven, het is zo langzamerhand ook lastig om in lijn te blijven met de door Tayyip zelf gecreëerde kafkaëske Turkse werkelijkheid.

Zo komt het Turkse Bureau voor de Statistiek (TUIK) maandelijks met nieuwe inflatiecijfers. De maandindex over juli 2021 staat volgens TUIK op 1,89 procent. Cumulatief maakt dat op jaarbasis een inflatie van 17,5 procent. Onzin, zegt de Enflasyon Araştırma Grubu (ENAG) een private groep van economen die de Turkse geldontwaarding bestudeert. Zij becijferen de inflatie over dezelfde maand op maar liefst 4,89 procent. Op jaarbasis is dat dik 30 procent. En zo wordt het ook gevoeld door de burger die boodschappen doet. Op de buurtmarkten waar de gewone Turk zijn levensmiddelen haalt, gaan bijvoorbeeld groenten steeds vaker per ons van de hand in plaats van per kilo. De TUIK blijft echter stoïcijns andere data publiceren.

Vluchtelingenstroom verhoogt de druk

En dan is er nog de onbeheersbare influx van vluchtelingen. Turkije telt officieel ruim 5 miljoen Syrische vluchtelingen, in werkelijkheid zijn dat er waarschijnlijk 7 miljoen. Erdogan zelf schepte ooit op dat zijn land ruim 40 miljard euro heeft uitgegeven aan de opvang van Syriërs. Dat is nu mogelijk het dubbele. Syriërs krijgen hulp bij huisvesting, levensonderhoud en verrichten onderbetaald werk, waarmee ze Turkse werknemers ook nog eens uit de markt prijzen. Het steekt de gewone Turk, die steeds meer moeite heeft om de eindjes aan elkaar te knopen.

Nu komen daar wekelijks ook nog duizenden Afghanen bij die op drift zijn geraakt door de oprukkende Taliban. De teller loopt daarmee naar de tien miljoen ontheemden – verhoudingsgewijs erg veel voor een Turkse bevolking van 82 miljoen. Veel Turken vrezen dan ook voor omvolking en willen direct een einde aan de vluchtelingenstroom. Dat de massa-immigratie van Syriërs en Afghanen mogelijk het resultaat is van deals met respectievelijk de EU en de Verenigde Staten, begint nu echt te dagen. Een grote meerderheid van de Turken wil een onmiddellijke terugkeer van de Syriërs naar hun thuisland. Maar die weg lijkt geblokkeerd. In Syrië is de rust goeddeels teruggekeerd, maar de ijskoude verhoudingen tussen Erdogan en Assad staan elk vergelijk in de weg. Zolang president Erdogan aan de macht is, komt er geen vrede tussen beide landen.

Turkije is een volkomen stuurloos land geworden

Ik kan hier nog even doorgaan over de opzienbarende video-onthullingen van maffiabanneling Sedat Peker, over de drugslijn Venezuela-Turkije, over het cliëntelisme van de AK-partij, over de toenemende invloed van radicale derwisj-ordes, over de rol van het Turkse geloofsdirectoraat Diyanet, over Tayyips megalomane projecten. En heel actueel: over de misstanden rond de Turkse Aeronautische Organisatie (THK), die met haar gekwalificeerde personeel en blusmaterieel bewust weggehouden wordt bij de bestrijding van de huidige rampzalige bosbranden. Daarover meer op mijn Twitter-account.

Waar het op neerkomt, is dat Turkije, na negentien jaar Recep Tayyip Erdogan en diens AK-partij, is verworden tot een volkomen stuurloos land. De roep om vervroegde verkiezingen klinkt daarom steeds luider. De Turkse burger zoekt de oplossing in een stembusgang. Maar die lijkt op korte termijn uitgesloten. De president mag dan losgezongen zijn van de werkelijkheid, het laatste wat Erdogan gaat doen, is verkiezingen uitschrijven die hij gaat verliezen.

Wil jij een reactie geven op dit artikel? Discussieer mee! Stuur een reactie van minimaal 200 woorden naar ewpodium@ewmagazine.nl. Inhoudelijke reacties die voldoen aan de algemene fatsoensnormen worden geplaatst onder dit bericht. Zie voorwaarden.

The post Stuurloos Turkije snakt vergeefs naar verkiezingen appeared first on EWmagazine.nl.

https://www.ewmagazine.nl/ewpodium/achtergrond/2021/08/stuurloos-turkije-snakt-vergeefs-naar-verkiezingen-837613/

Neem nou alsjeblieft eindelijk de klimaatcrisis serieus (Joop)

https://joop.bnnvara.nl/content/uploads/2021/07/51112523785_4ae2f50007_k.jpg

cc-foto: Mariano Mantel

Talloze mensen zijn de afgelopen weken slachtoffer geworden van meerdere grote natuurrampen in Noord-Amerika en in Noordwest-Europa, waaronder in Limburg. Deze rampen hebben grote gebieden verwoest, talloze huizen van de kaart geveegd, en bij elkaar honderden als niet over de duizend mensen hun leven gekost.

Ik kan mij niet voorstellen hoe ernstig dit voor de getroffenen moet zijn, en ik leef zeer met hen mee. Bij mezelf voel ik echter één emotie boven alles: woede. Ik ben woest omdat dit de rampen zijn waar al decennia voor wordt gewaarschuwd, en waar structureel en bewust niet genoeg tegen is gedaan. Dankzij gebrekkig klimaatbeleid waren deze rampen geen kwestie van of, maar van wanneer. De klimaatcrisis is hier en laat zich met deze rampen glashelder zien. We kunnen echt niet langer meer wegkijken.

De hittegolven in Noord-Amerika
Laat me beginnen bij de situaties in kwestie, beginnende in Noord-Amerika. Meerdere weken werden gebieden in het westen van Canada en het noordwesten van de Verenigde Staten geteisterd door ondraaglijke hittegolven. We hebben het over temperaturen die consequent de 40 raakten. In Death Valley werd zelfs een temperatuur van 54 graden gemeten. Als die meting klopt, dan is dat de heetst gemeten temperatuur op Aarde ooit. Deze extreme temperaturen hebben geleid tot wijd verspreide bosbranden: in de Canadese provincie British Columbia woedden er meer dan 300. Meerdere dorpen zijn met de grond gelijk gemaakt. Veel grotere gebieden waren totaal ontregeld in pogingen om de hitte het hoofd te bieden.

Nog ernstiger is het verlies van mensenlevens. Op 2 juli werd gesproken over 600 slachtoffers. Dat aantal zal nu waarschijnlijk nog hoger liggen. In British Columbia rapporteerden de hulpdiensten dat er drie keer zoveel mensen zijn overleden als normaal.

https://joop.bnnvara.nl/content/uploads/2021/07/51316733011_174155cd07_c-370x247.jpg

Venlo met blik op Blerck, 16 juli 2021 | cc-foto: Jenske

De waterramp in Limburg, België en Duitsland
De ramp die wij echter allemaal in ons hoofd hebben is natuurlijk de waterramp in Limburg en gebieden van België en Duitsland. De beelden in het nieuws en op sociale media spreken haast al voor zich. De Maas heeft nog nooit zo hoog gestaan. Volgens een woordvoerder van de veiligheidsregio is het ‘net geen doemscenario’. Venlo is geëvacueerd omdat de waterstand in de Maas nog steeds verder kan stijgen. De dijk bij Meerssen is doorgebroken, waardoor mensen in vier woonplaatsen onmiddellijk moesten vluchten. In België zijn er problemen met het drinkwater en zitten 21.000 mensen zonder stroom. In Duitsland zitten ruim 100.000 mensen zonder stroom. Talloze huizen zijn verwoest.

Ook hier blijft het niet bij materiële schade. In Duitsland en België zijn gezamenlijk al meer dan 120 doden gevallen. Ten tijde van schrijven zijn er in Nederland nog geen doden gevallen, maar duizenden mensen zijn geëvacueerd – waaronder mensen uit ziekenhuizen in kritieke toestand.

Laat ik allereerst nogmaals voorop stellen: mijn gedachten zijn bij de nabestaanden van iedereen die hun leven hebben verloren in deze rampen. De pijn die deze mensen moeten voelen is niet te beschrijven. Ik hoop dat iedereen die hun huis heeft verloren of van wie het huis flink is beschadigd alle hulp krijgt die nodig is, en dat allen die een dierbare zijn verloren de nodige tijd, ruimte en hulp krijgen om dit te verwerken. Ik wil ook mijn enorme dank uiten aan alle militairen, nooddiensten, hulpverleners en alle andere mensen die meehelpen en hebben geholpen met het bestrijden van deze rampen en het redden en ondersteunen van de getroffen mensen.

We moeten echter erkennen dat er voor deze rampen een heldere oorzaak is: klimaatverandering. We kunnen er niet omheen. Deze rampen zijn directe gevolgen van de klimaatcrisis.

De klimaatcrisis toont diens aard
De kans op hittegolven als die van de afgelopen weken in Noord-Amerika is volgens onderzoekers door de klimaatcrisis 150 keer zo groot geworden. Binnen de modellen gebaseerd op het oorspronkelijke klimaat in Noord-Amerika was de kans op temperaturen van 50 graden praktisch nul. Toch is nu in één klap de 54 graden bereikt. Deze dodelijke temperaturen en hittegolven waren ooit slechts hypothetisch. Nu zijn ze de realiteit geworden. Deze hittegolven zijn onvoorspelbaar, en ze zullen ook steeds langer en hardnekkiger worden dan voorheen.

Dit is ook niet beperkt tot Noord-Amerika. Slechts twee jaar terug werden in Nederland voor het eerst temperaturen boven de 40 gemeten, waardoor in het hele land code oranje afgekondigd moest worden. Dit record was ook geen uitzondering: Weer.nl stelt dat er deze eeuw 10 keer(!) zoveel warmterecords zijn verbroken als kouderecords.

Ook de waterramp die we nu in Limburg zien houdt direct verband met de klimaatcrisis. Het KNMI kopt: ‘Het regent nu harder in Zuid-Limburg door klimaatverandering’. Omdat door klimaatverandering de lucht warmer en vochtiger is, blijft het gemiddeld langer regenen en zit er meer regen in de lucht. De kans op extreem weer als dit neemt daardoor toe. Volgens de NOS stellen weerkundigen ook dat dat door klimaatverandering dit soort extreem weer vaker voor gaat komen. Dit is overigens niets nieuws: klimaatwetenschappers roepen al jaren en jaren dat dit eraan zit te komen. Duitse politici hebben het zelfs openlijk erkend: deze ramp is het gevolg van klimaatverandering.

Honderden mensen hebben de afgelopen weken hun leven verloren aan deze rampen. Dit vult mij met rouw, maar nog meer met woede. Deze rampen hadden voorkomen kunnen worden, of op zijn minst minder ernstig kunnen zijn. Al decennia roepen wetenschappers, klimaatexperts, organisaties en burgers dat dit de risico’s zijn van klimaatverandering. Dat dit soort rampen vaker voor zullen komen en heftiger van aard zullen zijn als de klimaatcrisis niet goed wordt aangepakt. Dat effectief klimaatbeleid nodig is en een absolute prioriteit zou moeten zijn. Maar de politiek luisterde niet. Effectief klimaatbeleid wordt al jarenlang vooruitgeschoven, genegeerd, weggeduwd en afgeschaald. Nu merken we de gevolgen. Over het klimaat werd vaak wel gezegd dat het 5 voor 12 is, maar het is nu echt officieel 12 uur. De tijd is op.

De niet gehaalde klimaatdoelen
De rechter deed in 2015, in de eerste klimaatzaak aangespannen door Urgenda, al een glasheldere uitspraak: in 2020 moet de CO2 uitstoot met 25% zijn verminderd ten opzichte van 1990. Alleen al het feit dat de Staat tegen dit vonnis in beroep ging laat zien dat ze de crisis niet serieus neemt. Toch werd in 2019 het vonnis door de Hoge Raad nog eens bevestigd: 25% vermindering van de uitstoot is nodig. Dat is niet gelukt. In 2020 was de CO2-uitstoot slechts met 24,5% verminderd. Houd er rekening mee dat dit ook nog eens in het coronajaar was. Dit was het jaar dat massaal vliegtuigen aan de grond bleven, kantoren leeg bleven en auto’s bleven staan. Het demissionaire kabinet is nu keihard bezig om zoveel mogelijk van die dingen weer aan de gang te krijgen, waardoor in 2021 en 2022 de netto uitstootreductie naar alle waarschijnlijkheid nog flink lager zal liggen.

Klap op de vuurpijl waren toch wel de woorden van demissionair staatssecretaris Dilan Yeşilgöz-Zegerius (VVD). Vorige week nog noemde zij het halen van deze wettelijk opgelegde doelen ‘geen halszaak’. Zij stelt dat klimaatdoelen op de lange termijn belangrijker zijn. Deze houding van het demissionair kabinet is toch wel het toppunt van minachting voor de rechtsstaat, het klimaat, de toekomst en alle mensen die nu door de effecten van de klimaatcrisis getroffen worden en zullen worden.

Dat een reductie van de CO2 uitstoot nodig is, was ook voor het eerste vonnis in de Urgenda-zaak in 2015 al lang en breed bekend. Als de kabinetten Rutte II en Rutte III het vonnis in 2015 serieus hadden genomen hadden de doelen ook prima gehaald kunnen worden. Maar nee, de doelen zijn niet gehaald en het demissionaire kabinet kijkt liever naar ‘de lange termijn’. Toen de gemiste doelen werden gesteld waren die al vrij lange termijn. Als de regering eerder naar wetenschappers en experts had geluisterd, dan hadden die doelen toentertijd met gemak lange termijn kunnen zijn.

Als je dan toch kijkt naar die langere termijn, zelfs dan zijn we op koers om dat ook niet te gaan halen. Energie-experts zeiden tegen NU.nl dat we ‘te veel op de rem trappen’ om in 2030 de beoogde 49 procent CO2-reductie te behalen. Nog steeds wordt er te veel geharreward over details in plaats van dat een doeltreffend beleid wordt doorgevoerd. Met andere woorden: zolang er niets veranderd zitten we in 2030 met exact dezelfde situatie als nu, behalve dat de gevolgen van de klimaatcrisis dan nog vele malen heftiger zullen zijn. Sowieso is het streven van 49% frappant, aangezien de EU intussen het streefcijfer al omhoog heeft gegooid naar 55%. Volgens de UN Environment Programme is dat overigens wereldwijd slechts het minimale vereiste om niet boven de 1,5 graden opwarming uit te komen.

Vind je het gek dat veel mensen er geen vertrouwen in hebben dat de doelen gehaald gaan worden? De regering bleef uitstellen totdat de doelen gemist waren, mensen aan het lijntje houdend met mooie praatjes dat de doelen gehaald zouden worden, en verlegt nu de focus naar de volgende doelen. Zolang de regering niet inziet hoe essentieel dit is, zullen ze dat riedeltje waarschijnlijk blijven herhalen totdat heel Nederland onder water ligt. De crisis voltrekt zich nu al. We hebben allang geen tijd meer voor ‘de lange termijn’.

De toekomst belooft nog weinig
Er zijn wel positieve ontwikkelingen hier en daar, maar zelfs daar zitten flinke haken en ogen aan. Zo presenteerde de Europese Commissie een paar dagen terug een concreet plan om de uitstoot in de EU in 2030 met 55% te beperken en in 2050 klimaatneutraal te worden. Dat klinkt mooi, maar gaat het werken? Binnen de Europese politiek is er breed gedragen kritiek op de plannen, die de kosten oneerlijk zouden verdelen en te veel lasten bij de burgers zouden neerleggen. De invoering van de plannen gaat waarschijnlijk ook nog jaren van onderhandelen kosten, waardoor landen nog jaren niets hoeven te doen voordat deze plannen wet worden. Daarmee wordt de kans dat de doelen gehaald worden nog kleiner.

Eerlijkheid van het klimaatbeleid is overigens ook iets waar Nederland zelf mee worstelt. Het Planbureau voor de Leefomgeving concludeerde in een rapport dat een paar dagen terug verscheen dat grootvervuilers zoals de zware industrie veel minder betalen voor hun uitstoot dan burgers, en de landbouw en de luchtvaart nagenoeg niets hoeven bij te dragen voor de schade die zij aanrichten. Vind je het gek dat daar niets verandert en dat burgers dat oneerlijk vinden?

Intussen zien we de schade wereldwijd alleen maar verder toenemen. Een paar dagen terug kopte Joop nog dat de Amazone zoveel is beschadigd dat het nu meer CO2 uitstoot dan het opneemt – in grote delen door aangestoken bosbranden, zodat de grond gebruikt kan worden voor landbouw. En hoewel het bewind van de extreemrechtse Braziliaanse overheid dat toestaat, zijn het onder andere de Nederlandse en Europese landbouwpraktijken die dat systeem in stand houden.

Wanneer komt er nou eindelijk verandering?
Met sommige van deze punten voel ik me alsof ik in de herhaling val. Ik wordt er eerlijk gezegd een beetje hopeloos van. Niets van deze al dingen is onbekend. Soms voelt het alsof er niets meer te zeggen is over de effecten van de klimaatcrisis dat niet al is gezegd. Waarom werd en wordt er dan toch niets mee gedaan?

De huidige politiek kan en mag niet wegkomen met praatjes dat dit soort rampen onvermijdelijk zijn en dat ze er niets aan kunnen doen. Wetenschappers waarschuwen al decennia voor precies dit. Burgers zijn massaal de straten opgegaan en blijven zich nog steeds onverbiddelijk uitspreken. We wisten dat dit de gevolgen van klimaatverandering zijn, en dat door de klimaatcrisis dit soort rampen nog veel vaker gaan voorkomen en nog heftiger van aard zullen worden. De regering heeft er niets mee gedaan, want zaken als de economie, de belangen van multinationals en de volgende verkiezingen waren belangrijker.

Zouden deze rampen dan eindelijk een wake-up call kunnen zijn? Zou de noodzaak van serieus klimaatbeleid nu eindelijk doordringen tot de politiek, zowel in Nederland als in de rest van de wereld? Ik hoop het, maar ik durf er niet vanuit te gaan. Deze twee rampen zijn slechts twee voorbeelden van talloze rampen en andere problemen die we nu al in de wereld zien als gevolg van de klimaatcrisis. Analyses lopen enorm uiteen, maar een recent onderzoek stelt dat de gevolgen van de klimaatcrisis op het moment verband kunnen houden met de dood van tot wel 5 miljoen mensen per jaar. Zolang er niets verandert zal dat aantal alleen maar blijven groeien, en zullen dit soort rampen steeds vaker en steeds heftiger voorkomen.

Op dit punt voelt het haast afgezaagd om het nog eens te vragen, maar politiek, luister toch alsjeblieft naar wetenschappers! Luister toch naar de rechter en doe jullie plicht! Neem deze crisis serieus en behandel het als een crisis! Hoeveel zichtbaarder dan dit moeten de gevolgen van de klimaatcrisis nog worden? Als deze rampen geen omslag betekenen binnen de Nederlandse politiek, dan zal niets dat doen. En mensen: spreek je uit. Laat van je horen, nu nog harder dan ooit. Het enige dat we vragen is een leefbare wereld. Een wereld waar dit soort rampen een gewone realiteit worden, is dat niet.

Het Nationaal Rampenfonds heeft Giro 777 opengezet voor steun aan de getroffen mensen in Limburg. Elke bijdrage helpt. Meer informatie: https://nationaalrampenfonds.nl/

https://joop.bnnvara.nl/opinies/neem-nou-alsjeblieft-eindelijk-de-klimaatcrisis-serieus

‘Het klimaat moet weer op 1 staan’ (Greenpeace)

Voor het klimaat zijn de Tweede Kamerverkiezingen misschien wel de belangrijkste ooit. Daarom lobbyt onze politiek campagneleider Arabella Bosscher met hart en ziel voor een urgent, eerlijk en daadkrachtig klimaatbeleid. Want de komende 10 jaar moeten we echt in actie komen om de aarde leefbaar te houden.

https://www.greenpeace.org/static/planet4-netherlands-stateless/2021/02/f2b213a3-arabella.jpg

Arabella Bosscher, politiek campagneleider

Eind december 2020 publiceerde het KNMI een alarmerende boodschap: Nederland warmt sneller op dan de rest van de wereld. Enkele weken later werd ook nog eens duidelijk dat 2020 in heel Europa het warmste jaar ooit was. Toch besloot de Nederlandse regering afgelopen jaar dat grote vervuilers nog even geen CO2-belasting hoeven te betalen. ‘Dat méén je niet’, dacht Arabella Bosscher. ‘We hebben nog 10 jaar de tijd om een klimaatramp te voorkomen.’

Zondag 14 maart komen we in actie met het Klimaatalarm. Samen met duizenden bezorgde burgers laten we ons horen voor een beter klimaat. Doe mee, want jouw stem, jouw geluid, jouw lawaai, is onmisbaar!

Nu al branden de bossen in de Amazone, Rusland en Australië. Miljarden dieren moeten vluchten of komen om in de vlammen, en inheemse volken raken hun thuis kwijt. Door de droogte ontstaan ook hongersnoden van Zimbabwe tot Kenia en 673 miljoen mensen werden getroffen door orkanen en overstromingen in het afgelopen decennium. Ook Nederland wordt, ondanks al ons water, steeds droger. We kunnen ons niet een nog warmere aarde permitteren, dus de CO2-uitstoot moet nú omlaag.

vinger aan de politieke pols

Arabella Bosscher is sinds 2 jaar politiek campagneleider bij Greenpeace. Dat betekent: lobbyen voor het milieu in Den Haag en, samen met Europese Greenpeace-collega’s, in Brussel. Arabella’s werk is enorm belangrijk, merken we telkens weer. Zonder haar vinger aan de pols bij politieke partijen, zouden onze campagneleiders minder goed weten welke milieuwinst waar te behalen valt. Omgekeerd heeft zij de kennis van de campagneleiders nodig om politici goed te informeren en ze te overtuigen.

Bijvoorbeeld van de noodzaak om grote, vervuilende bedrijven te laten betalen voor hun CO2-uitstoot. Dat is, ook volgens vrijwel alle topeconomen in Nederland, de enige manier om op tijd onze klimaatdoelen te halen. Pas als het pijn doet in hun portemonnee, zullen grote vervuilers hun uitstoot verminderen. Maar de regering wil er nog niet aan. Telkens weer kiest ze ervoor om mega-uitstoters als Shell, Unilever en Tata Steel uit de wind te houden. Hoe Arabella daar met uw steun een einde aan kan maken, leest u verderop. Maar eerst vroegen we haar waarom ze dit werk doet.

Lobbyen voor een groene wereld

‘Lobbyen vind ik super-interessant en spannend. Het is voor mij dé manier om echt iets bij te dragen aan een betere, groenere wereld. Voor sommige mensen is mijn drive moeilijk te begrijpen. Politici luisteren toch niet naar je, zeggen ze dan. Maar dat is niet waar. En ze luisteren ook naar burgers. Zeker als ze zo massaal in actie komen als tijdens de klimaatmars, 2 jaar geleden. Dat heeft echt geholpen om een beter Klimaatakkoord te krijgen.’

‘Die support is cruciaal voor mijn werk. Ik kan natuurlijk alleen iets voor elkaar krijgen in Den Haag als politici overduidelijk zien dat iets ‘leeft’ in de maatschappij. Wat dat betreft zijn politici net mensen: ze lezen kranten, kijken tv en volgen sociale media, en dat beïnvloedt hun meningen en prioriteiten. Een heel goed voorbeeld, ik noemde het al even, was de klimaatmars op 10 maart 2019, waar ruim 40.000 mensen demonstreerden voor een doortastend klimaatbeleid. Dat maakte wel indruk in Den Haag, kan ik je vertellen.’

‘Zo zijn er meer voorbeelden, waarbij ik merk hoe belangrijk het is dat onze supporters sámen met Greenpeace hun stem laten horen. Neem bijvoorbeeld het gigantische plasticprobleem. De regering weigerde bedrijven te verplichten tot statiegeld op plastic flesjes. Mijn milieucollega’s en ik hadden politici al heel vaak met onderzoeken om de oren geslagen en argumenten aangedragen voor een statiegeldregeling. Maar pas toen we samen met de Plastic Soup Surfer en de Statiegeldalliantie de publieke druk opvoerden, en veel supporters zich steeds openlijker boos maakten over walvissen en vogels met magen vol plastic, veranderden regeringspartijen van standpunt. En nu is er daadwerkelijk een statiegeldregeling die op 1 juli 2021 ingaat. Dat is echt het resultaat van onze gezamenlijke druk en invloed.’

Hoezo zijn alleen wíj verantwoordelijk?

Een van de dingen waar Arabella zich al een tijd zorgen over maakt, is dat de klimaatcrisis langzaam van de politieke agenda dreigt te verdwijnen. In Den Haag gaat het vooral over het herstel van de oude economie, als politici het over de tijd ná corona hebben. Een economie gericht op ongeremde groei en aandeelhouderswinst. Ze vindt dat een nieuwe regering juist nu met een daadkrachtig en rechtvaardig klimaatbeleid moet komen. Een beleid dat groene banen schept, de Nederlandse CO2-uitstoot drastisch verlaagt en de lasten eerlijk verdeelt. ‘We hebben geen tijd te verliezen. Het klimaat móet weer bovenaan de politieke agenda staan!’

‘Waar ik me in alle discussies over op kan winden’, zegt Arabella, ‘is dat burgers, en zeker onze supporters, al heel veel doen. Wij hebben onze huizen geïsoleerd, eten minder vlees, pakken vaker de trein. Of we dragen bij aan een van de talloze duurzame buurtinitiatieven die Nederland rijk is. Toch roept de overheid vooral óns op om verantwoordelijkheid te nemen als het gaat om klimaat. Grote vervuilende bedrijven blijven in alle opzichten hopeloos achter bij al deze goede voorbeelden. Sterker nog: zij dreigen met vertrek naar het buitenland en banenverlies, als ze gedwongen worden voor hun CO2- uitstoot te betalen. Terwijl De Nederlandsche Bank én 70 topeconomen om het hardst roepen dat een belasting op CO2-uitstoot juist goed is voor de economie.’

Grote vervuilers betalen níet

Greenpeace pleit samen met collega-organisaties al jaren voor zo’n CO2-heffing voor de industrie. Want grote reducties in de uitstoot van dit broeikasgas moeten onvermijdelijk van de grote vervuilende bedrijven komen. Daar kunnen wij met al onze zonnepanelen en hoogrendementsglas niet tegenop. Arabella is er dan ook trots op dat het Greenpeace en collega-organisaties, met veel geduldig lobbywerk bij alle politieke partijen, is gelukt om een CO2-heffing in het Klimaatakkoord én in een wet te krijgen. ‘Ideaal is de wet nog lang niet hoor’, tempert ze haar eigen enthousiasme. ‘Maar de grote winst is dat er voor het eerst een wettelijke basis ligt en dat biedt kansen voor een nieuw kabinet om de CO2-uitstoot echt aan te pakken.

Dat is hard nodig, want grote vervuilers zijn stelselmatig ontzien door opeenvolgende regeringen. Met als gevolg dat ruim 100 grote industriebedrijven zich gewoon niet houden aan hun afspraken over energiebesparing. Bovendien profiteren deze vervuilers al van de grote hoeveelheid gratis uitstootrechten die ze kregen én sponsort de overheid ze jaarlijks met € 8,3 miljard aan fossiele subsidies en belastingvrijstellingen, zo berekende Milieudefensie. Het zijn wij, burgers, en de bakker op de hoek die opdraaien voor de energierekening van grote vervuilers. Wij betalen belasting op onze brandstof, terwijl KLM niets betaalt. Onze energierekening gaat straks omhoog met een “opslag duurzame energie”, maar grote vervuilers als Tata Steel betalen géén en Shell heel weinig energiebelasting.’

Greenpeace vindt dat de Nederlandse regering deze rupsjes-nooit-genoeg moet dwingen tot effectieve klimaatactie. De overheid moet stoppen met de belachelijke subsidies op fossiele brandstoffen. En de huidige CO2-heffing, vol escaperoutes waardoor bedrijven pas vanaf 2026 gaan betalen, moet een belasting worden op álle CO2-uitstoot. Anders gaan we het klimaat niet redden. Om de temperatuurstijging onder de cruciale 1,5 ℃ te houden, moet de Nederlandse uitstoot in 2030 met 65 % omlaag. In het nieuwste onderzoek van onderzoeksbureau Ecorys laten we zien dat dit haalbaar én betaalbaar is; Nederland heeft de technologie, de industrie en de infrastructuur hiervoor al in huis.

Daadkrachtig klimaatbeleid

Arabella: ‘Dit soort wetenschappelijke onderzoeken leveren de onderbouwing voor mijn gesprekken met politieke partijen en Kamerleden. Ik leg politici bijvoorbeeld uit wat het verschil betekent tussen een temperatuurstijging van 1,5 en 2 ℃. Namelijk: hebben we straks nog koraalriffen ja of nee? Dan vraag ik of ze zich kunnen voorstellen dat er op aarde gewoon geen koraalriffen meer zijn. We staan echt op een keerpunt. Een opwarming van 2 ℃ betekent waarschijnlijk dat het smelten van de grote ijskappen niet meer te stoppen is. Het betekent méér verwoestende bosbranden, méér droogte en méér extreem weer.’

‘Dat is ook de opwekkende boodschap van onze nieuwe campagne Maak Toekomst. We willen zoveel mogelijk mensen ervan overtuigen dat zij zélf hun toekomst kunnen maken. Samen zetten we het klimaat weer bovenaan de politieke agenda. Zodat we over 10 jaar kunnen zeggen: het is ons gelukt, de klimaatcrisis is bezworen. En dat hebben we aan onszelf te danken.

Dit artikel verscheen in de lente-editie van Greenpeace Magazine.

https://www.greenpeace.org/nl/klimaatverandering/45073/het-klimaat-moet-weer-op-1-staan/