Provincie wil beter voorbereid zijn op gevolgen extremer weer (RTV Utrecht)

PROVINCIE UTRECHT - De provincie Utrecht investeert vier miljoen in maatregelen om beter voorbereid te zijn op de gevolgen van extremer weer. Provinciale Staten hebben plannen daarvoor voor de komende vier jaar goedgekeurd.

Nederland, en dus ook Utrecht, krijgt steeds vaker te maken met de gevolgen van extremere weersomstandigheden, zoals wateroverlast of hittestress. De provincie zet daarom in op een 'toekomstbestendige en waterveilige regio'. Dat gebeurt door het stimuleren van slimmere manieren van wonen, werken en bouwen, schrijft de provincie.

Gedeputeerde Hanke Bruins Slot is opgetogen dat de provincie nu aan de slag kan met de plannen: "Het extremere weer zorgt ook in onze provincie voor uitdagingen. Flinke plensbuien zetten kelders blank of zorgen voor akkers die te nat zijn. Soms binnen enkele weken gevolgd door langdurige droogte en hitte, met meer risico op natuurbranden of gezondheidsklachten bij mensen tot gevolg. Samen met bewoners, waterschappen, gemeenten, bedrijven en maatschappelijke organisaties willen we aan de slag, zodat Utrecht ook in de toekomst een veilige en mooie provincie blijft."

In 2050 wil de provincie Utrecht klimaatbestendig en waterveilig zijn. De provincie heeft in het nu aangenomen Programmaplan Klimaatadaptatie de ambities voor de komende vier jaar uitgewerkt. Waar mogelijk moeten woningen, kantoren en infrastructuur anders aangelegd worden, ter voorkoming van wateroverlast en hittestress. Verder moeten inwoners van de provincie Utrecht bewuster worden gemaakt 'dat zij kunnen bijdragen aan een klimaatbestendige woon- en werkomgeving'. Dat kan volgens de provincie "door meer ruimte te maken voor beplanting, het opvangen van regenwater of door meer schaduw te creëren".

https://rtvu.nl/n/2099275/

Waterschap Aa en Maas verwijdert instabiele bomen bij Kanaal van Deurne (Waterschap Aa en Maas)

Een aannemer gaat in opdracht van Waterschap Aa en Maas in de omgeving van het kanaal van Deurne begin oktober bomen rooien. Dit is nodig omdat de bomen instabiel zijn geworden als gevolg van de grote natuurbrand in de Peel in april dit jaar. Daarmee vormen ze een gevaar en kan er schade ontstaan als ze omvallen.

https://www.aaenmaas.nl/actueel/nieuws/2020/oktober/waterschap-aa-maas-verwijdert-instabiele/

Extreme droogte dreigt Achterhoek en Twente te veranderen in woestijn (NPO Radio 1 Natuur & Milieu)

https://www.nporadio1.nl/images/2020/08/17_dab66c5f90_ANP-375930882.jpg

De grond in het oosten van ons land is kurkdroog. De Achterhoek en Twente dreigen te veranderen in een woestijn als we niet gauw actie ondernemen. Hoe kunnen we de droogte te lijf gaan? Beter het water vasthouden in gebieden, luidt het devies van Bert Boerman in De Nieuws BV. 

{prepr_video nid="80d3f1b1-a96a-4f76-ba85-611a442ef813" caption="De gevolgen van de droogte" image=""}

Grote oude bomen verdrogen, verliezen takken en gaan dood. De natuur in de Achterhoek wordt steeds kwetsbaarder. Om de Achterhoek de 'Death Valley van Nederland' te noemen is misschien een hyperbool, maar het droogste gebied van ons land is het zeker.

"Je ziet beken droogvallen, de flora en fauna die daarin zit kunnen cycli niet afmaken: dus je ziet eigenlijk het hele gebied kwetsbaarder worden", zegt Hein Pieper, dijkgraaf van het waterschap Rijn en IJssel.

Zuid Frankrijk in de Achterhoek

Als we zo doorgaan, op welk klimaat stevenen we dan af? Pieper maakt de vergelijking met Zuid Frankrijk, "dat spreekt goed tot de verbeelding." Maar als je nu denkt, genieten geblazen en met de caravan naar de Achterhoek, dan heb je het mis. De snelheid waarmee de natuur zich moet aanpassen op het veranderende klimaat is te hoog. Zowel de natuur en de indeling van steden, als de agrarische sector is niet op dit klimaat voorbereid.

"Voor het derde jaar op rij hebben ze moeite om hun wintervoorraad op peil te krijgen", zegt Pieper. Al langere tijd is het droog in Nederland, maar de afgelopen drie jaar hebben we te kampen met extreme droogte, met alle gevolgen van dien.

Klimaatverandering is natuurlijk een sluimerend proces is dat al langer aan de gang is, legt Pieper uit. Maar met deze extreme temperaturen wordt het proces akelig zichtbaar.

{twitter url="https://twitter.com/NPORadio1/status/1295303857971634176" }

Kurk en kurkdroog

Ook in Overijssel staan beken en vennen droog. Volgens Boerman, gedeputeerde Mobiliteit, Water en Klimaatadaptatie bij de provincie Overijssel, is de droogte een probleem van nu. "Niet van de toekomst want we zullen er nu iets mee moeten. De natuur en de agrarische sector hebben te lijden onder de droogte. Het gras lijkt hier en daar nog groen, maar als je even een een spaan de grond in zet, weet je dat het kurk en kurkdroog is."

Pieper: "Het gaat met een snelheid dat je je echt moet afvragen of we dit gaan redden met elkaar." Daarom denkt Pieper dat het belangrijk is om ook naar onorthodoxe maatregelen te kijken. Zo denkt hij aan een samenwerking met Duitsland om opties te verkennen om aftakkingen te maken bij de Rijn. Zo kan er bijvoorbeeld een meer worden aangelegd dat met zoet water gevoed wordt, wat gebruikt kan worden in tijden van droogte.

{articles "Droogte in Nederland: Geeserstroom lijkt op droge savanne" id="25811" }

{articles "Droogte-expert Niko Wanders: 'Mindset moet anders rond waterverbruik'" id="25631" }

Een maand boven de 30 graden

Nog tien jaar hebben we om de klimaatverandering tegen te houden, denkt Pieper, "daarna zijn de gevolgen zo groot dat ik niet meer kan inschatten hoe we dat kunnen bijsturen met elkaar. Het is geen rood signaal maar een pimpelpaars signaal. We moeten veel sneller handelen omdat de klimaatverandering ook veel sneller gaat. Als het zo doorgaat hebben we misschien niet 10 dagen temperaturen boven de 30 graden, maar een hele maand. Dat kan een gebied niet dragen."

{twitter url="https://twitter.com/NPORadio1/status/1295305724613005312" }

{articles "Brand Deurnese Peel laat zien dat extreme droogte ook in Nederland leidt tot extreme bosbranden" id="23319" }

'We hebben elkaar hard nodig'

"Aan de slag, zou ik zeggen", is het advies van Boerman aan minister Cora van Nieuwenhuizen. "Niet te veel plannen maken maar ook in de praktijk nu al bezig gaan. Ga bezig met maatregelen nemen om de droogte een antwoord te bieden. Dat betekent: sparen. Daarmee bedoel ik: water vasthouden in gebieden. Zorg dat het water daar blijft zodat we dat in kunnen zetten in tijden van droogte. En, doe dat in samenwerking. Met het Rijk, provincies, gemeenten, waterschappen en ondernemers."

"We hebben elkaar hard nodig om een antwoord te bieden op de veranderende vraag die er is als het gaat om droogte", concludeert Boerman.

{prepr_audio nid="7fe09b0c-5e65-4fa1-99ef-b0e66b923d78" caption="De gevolgen van de droogte" }

Meer van De Nieuws BV?

Volg ons op InstagramFacebook en Twitter

{articles "Natuur zucht onder enorme droogte: hoe lossen we droogtecrisis op?" id="24142" }

https://www.nporadio1.nl/natuur-milieu/25851-extreme-droogte-dreigt-achterhoek-en-twente-te-veranderen-in-woestijn

Droogte in Nederland: Geeserstroom lijkt op droge savanne (NPO Radio 1)

https://www.nporadio1.nl/images/2020/08/14_732f3ec1d0_8ddb0b2d0d0297925e65718cd6803dfb.jpg

Het natuur- en waterbergingsgebied Geeserstroom in Drenthe staat droog. Wat ooit is aangelegd als moerasgebied waar veel bijzondere vogels op afkomen, lijkt nu meer op een droge savanne. En dat ligt niet alleen aan de hete zomers van de afgelopen jaren.

{uploadaudio audio="r1audio_5f38f21c65878" caption="Droogte in Geeserstroom" }

De afgelopen jaren is er discussie ontstaan over het functioneren van de Geeserstroom, een beekdal in het zuidoosten van Drenthe. Direct na de overstroming in 1998 is dit gebied aangelegd om het water langer vast te houden. Het is een waterbergingsgebied van ruim 600 hectare in combinatie met natuur.

Er ontwikkelde zich een prachtig oer-Drents moeraslandschap. Zeldzame vogels als roerdomp en ijsvogels gingen er broeden. Steeds meer natuurtoeristen wisten het gebied te vinden en het water werd zeer goed vastgehouden. 

Droogte

Maar het water werd zo goed vastgehouden, dat omliggende boeren vonden dat hun landerijen daardoor ook te nat werden, met gewasschade tot gevolg. Ze trokken aan de bel en het gevolg was dat een deel van het stroompje uitgediept werd waardoor het gebied versneld leeg liep.

Toen kwamen er ook nog extreem droge jaren. In 2018 en 2019 verdroogde het gebied daardoor extra en de natuur ging met sprongen achteruit. Vrijwel alle nog in 2015 gesignaleerde broedparen moerasvogels blijken verdwenen. Het ging veelal om de zeldzame soorten zoals porseleinhoen, waterral, roerdomp en sprinkhaanrietzanger.

{articles "Droogte-expert Niko Wanders: 'Mindset moet anders rond waterverbruik'" id="25631" }

{articles "Hoe regenwormen boeren kunnen helpen in tijden van extreme droogte" id="25237" }

Vrienden

Dus werd een natuurgroep opgericht om de belangen van de natuur in dit gebied te behartigen, 'De Vrienden van de Geeserstroom'. Overleg tussen de 'Vrienden', Waterschap Vechtstromen en Provincie Drenthe heeft er toe geleid dat het water tijdelijk weer langer vastgehouden wordt, maar een echte oplossing is er helaas nog niet.

Vroege Vogels: iedere zondagochtend van 07.00 tot 10.00 uur. 

Vroege Vogels is hét programma over natuur en milieu. Op zondagochtend te beluisteren op NPO Radio 1 en vrijdagavond te zien op NPO 2. Like Vroege Vogels op Facebook of volg het programma op Twitter of Instagram.

{articles "Natuur zucht onder enorme droogte: hoe lossen we droogtecrisis op?" id="24142" }

{articles "Brand Deurnese Peel laat zien dat extreme droogte ook in Nederland leidt tot extreme bosbranden" id="23319" }

https://www.nporadio1.nl/natuur-milieu/25811-droogte-in-nederland-geeserstroom-lijkt-op-droge-savanne

Biosensor met bacterie-eiwitten toetst veiligheid drinkwater (Kennislink)

Ons drinkwater bevat soms vervuilingen zoals antibiotica, schoonmaakmiddelen en lood. Amerikaanse wetenschappers hebben een biosensor ontwikkeld die met eiwitten uit bacteriën dit soort schadelijke stoffen in water opspoort.

Niet al het drinkwater op de wereld is even schoon en zelfs in de westerse landen bevat het soms schadelijke stoffen. Actieve bestandsdelen van geneesmiddelen komen bijvoorbeeld na gebruik, via de zuiveringsinstallaties, terecht in het oppervlakte- en drinkwater. Volgens het RIVM gaat dat om zo’n 140 ton geneesmiddelresten per jaar. Ook zware metalen, zoals lood van oude waterleidingen, bevuilen soms het drinkwater. Zulke schadelijke stoffen kun je meestal niet zien of proeven. Wil je toch weten of je drinkwater zware metalen bevat, dan betaal je in Nederland ongeveer 150 euro voor een test en wacht je enkele weken op de uitslag van het laboratorium.

Trucje van de natuur

Onderzoeker Julius Lucks test de waterkwaliteit in Paradise, Californie met de ROSALIND biosensor.

Wetenschappers van Northwestern University ontwikkelden een thuistest die eenvoudig en snel controleert of water schadelijke stoffen bevat. Het principe daarvan is niet geheel nieuw. De wetenschappers keken het trucje af van de natuur. “Sommige bacteriën bevatten een soort smaakpapillen waarmee ze stoffen uit de omgeving detecteren”, vertelt Julius Lucks, leider van het onderzoek in het persbericht. De onderzoekers maakten dat systeem na in een reageerbuisje. Die biosensor kreeg de naam ROSALIND, als eerbetoon aan een van de ontdekkers van de DNA-structuur: Rosalind Franklin. De wetenschappers publiceerden hun resultaten in het wetenschappelijke tijdschrift Nature Biotechnology.

De biosensor bestaat uit enkele kleine reageerbuisjes, waarvan elk een schadelijke stof test. Ieder buisje heeft slechts een druppel water nodig. Door kort tegen het buisje te tikken, vermengt het water zich met de materialen in het buisje en komt de reactie op gang. Indien de biosensor een schadelijke stof detecteert, licht de vloeistof binnen een uur groen op. Dat is met het oog te zien. Hoe meer licht de vloeistof geeft, hoe meer van de schadelijke stof in het water aanwezig is.

Biosensor ROSALIND van Northwestern University.

De wetenschappers bouwden de biosensor met biologische materialen die normaal in een cel voorkomen, zoals DNA en eiwitten. Het DNA in de biosensor codeert voor een molecuul dat samen met een ander stofje in het reageerbuisje licht geeft. Bacteriële eiwitten, de eerder genoemde ‘smaakpapillen’, werken als een rem op dat stukje DNA: zij blokkeren de aanmaak van lichtgevende stofjes. Pas wanneer het eiwit de schadelijke stof ‘proeft’, heft het zijn rem op en geeft de vloeistof licht.

Uitgelicht door de redactie

Informatica
Waarom privacy zo belangrijk is bij de nieuwe corona-app

Mooie toepassing

“Het onderzoek is goed en grondig uitgevoerd: wetenschappelijk zit het goed in elkaar.” Aan het woord is Vitor Martins Dos Santos. Deze hoogleraar aan Wageningen University & Research is niet betrokken bij het onderzoek, maar is gespecialiseerd in synthetische biologie. De biosensor is volgens hem geen geheel nieuwe, onverwachte ontdekking. Wetenschappers bedachten eerder soortgelijke sensoren, maar gebruikten daarvoor meestal levende micro-organismen.

Om een sensor met levende micro-organismen te laten werken, moeten ze in leven blijven. “Een grote concentratie schadelijke stoffen in het water is dodelijk voor micro-organismen, waardoor de resultaten niet meer betrouwbaar zijn”, legt Martins Dos Santos uit. Omdat de ROSALIND biosensor geen levende cellen bevat, vormt giftigheid geen probleem. De onderzoekers gebruikten alleen de deeltjes uit de cel die belangrijk zijn om schadelijke stoffen op te sporen. Hoewel andere wetenschappers dit in het verleden ook probeerden, was de technologie toen nog niet ver genoeg. “Deze nieuwe ontwikkeling is dus niet revolutionair, maar brengt wel onderzoek van de afgelopen jaren samen in een mooie toepassing”, aldus Martins Dos Santos.

Doe-het-zelftest

Met de nieuwe biosensor kunnen gemeenten en waterschappen straks ook de kwaliteit van natuurlijke wateren zoals rivieren en meren testen. De Amerikaanse wetenschappers namen zelf de proef op de som en onderzochten het water op vier locaties in Paradise, Californië. Daar hebben bosbranden geleid tot een opeenstapeling van giftige stoffen in het oppervlaktewater. Met hun ROSALIND-biosensor detecteerden de onderzoekers zink in twee locaties en zowel zink als koper in de andere twee. De resultaten kwamen overeen met die van klassieke analyses in het laboratorium.

De Amerikaanse wetenschappers namen zelf de proef op de som en onderzochten het water op vier locaties in Paradise, Californië met de biosensor.

De onderzoekers hopen dat met deze test iedereen straks snel en makkelijk kan meten hoe schoon het (drink)water is. Opslag en transport is geen probleem, want de biosensor kan bij kamertemperatuur twee en een halve maand bewaard worden. Wel is er een klein apparaatje nodig om het groene licht in de vloeistof te zien. De onderzoekers maakten dit apparaatje zelf met een 3D-printer en het produceren ervan kost zeven en een halve euro. Vanwege de lage kosten van zowel het apparaatje als de test zelf, is de biosensor ook geschikt voor gebruik in derdewereldlanden, waar juist veel drinkwater van slechte kwaliteit is.

De startup Stemloop wil de biosensor commercieel gaan produceren. Op dit moment kan ROSALIND zeventien verschillende stoffen detecteren. Maar de test is flexibel: de wetenschappers kunnen steeds nieuwe ‘smaakpapillen’ van bacteriën toevoegen en de test verder uitbreiden.

De startup is volgens Martins Dos Santos de moeite waard en een goede vervolgstap: “Ik zou het mooi vinden als de biosensor over een aantal jaar wereldwijd gebruikt kan worden.” Maar hij waarschuwt dat ROSALIND nog verdere ontwikkelstappen moet doorlopen. Het is bijvoorbeeld nog niet bekend hoe de biosensor reageert op sterke vervuiling. “Moleculen die in complexe afvalstromen voorkomen, kunnen het biologische systeem van de sensor verstoren en zijn werkzaamheid of gevoeligheid beïnvloeden”, aldus Martins Dos Santos. De onderzoekers moeten dus eerst testen hoe de biosensor in verschillende omgevingen en afvalstromen werkt, voordat we massaal ons leidingwater kunnen testen met de nieuwe biosensor.

https://www.nemokennislink.nl/publicaties/biosensor-met-bacterie-eiwitten-toetst-veiligheid-drinkwater/